نورنیوز-گروه سیاسی: تحولات جنگ ایران و آمریکا با افزایش تحرکات نظامی، تشدید فشارهای دیپلماتیک و تداوم اختلاف‌ها بر سر شرایط پایان درگیری‌ها وارد مرحله تازه‌ای شده است. در تازه‌ترین رویدادها، اکسیوس از ادعای اخراج دو دیپلمات ایرانی از آمریکا پس از بی‌توجهی به دستور خروج خبر داده و هم‌زمان، از برگزاری نشستی محرمانه در کمپ دیوید با حضور مقام‌های ارشد دولت دونالد ترامپ درباره جنگ ایران و تحولات یمن پرده برداشته است.
در سوی دیگر، گزارش‌های رسانه‌ای از آماده‌سازی ایران برای پاسخ نظامی گسترده‌تر در صورت ازسرگیری حملات آمریکا حکایت دارند. در عرصه دیپلماسی نیز تلاش‌های میانجی‌گرانه قطر و دیگر بازیگران منطقه‌ای برای نزدیک کردن مواضع تهران و واشنگتن همچنان با موانع جدی مواجه است.
نشست محرمانه کمپ دیوید، ادعای اخراج دیپلمات‌های ایرانی و تحرکات نظامی آمریکا
پایگاه خبری اکسیوس گزارش داد که مقام‌های ارشد امنیتی و اعضای کابینه دونالد ترامپ روز جمعه در نشستی چندساعته در کمپ دیوید، درباره گام‌های بعدی آمریکا در جنگ ایران و همچنین درگیری عربستان سعودی و انصارالله یمن گفت‌وگو کردند.
بر اساس این گزارش، این نشست به ریاست جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، برگزار شد و سه مقام آمریکایی از جزئیات آن خبر داده‌اند. برگزاری چنین جلسه محرمانه‌ای در شرایط فعلی، اقدامی کم‌سابقه توصیف شده است. آخرین نشست مشابه در خرداد سال گذشته و چند روز پیش از ورود مستقیم آمریکا به جنگ علیه ایران برگزار شده بود.
اکسیوس با اشاره به توقف روند مذاکرات و افزایش اختلاف‌های تهران و واشنگتن، احتمال بررسی گزینه‌های نظامی و ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران را از موضوعات مورد توجه در این نشست مطرح کرده است. با این حال، جزئیات دقیق تصمیم‌های احتمالی حاضران و نتایج نهایی جلسه به‌صورت رسمی منتشر نشده است.
در تحولی دیگر، اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شد که دو عضو هیئت ایرانی حاضر در مجمع عمومی سازمان ملل، پس از بی‌توجهی به درخواست وزارت خارجه آمریکا برای ترک خاک این کشور، اخراج شده‌اند.
بر اساس این گزارش، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، دستور خروج فوری اعضای هیئت ایرانی را صادر کرده بود. این درخواست روز دوشنبه از طریق نمایندگی ایران نزد سازمان ملل ابلاغ شد و روز جمعه نیز واشنگتن بار دیگر بر ضرورت خروج فوری دو دیپلمات باقی‌مانده در نیویورک تأکید کرد.
به گفته مقام آمریکایی، یکی از این دو دیپلمات شامگاه جمعه و نفر دوم صبح شنبه آمریکا را ترک کردند. اکسیوس این اقدام را نشانه‌ای از افزایش فشارهای دیپلماتیک دولت ترامپ بر ایران دانست؛ فشاری که در بستر توقف مذاکرات و اختلاف‌های جدی دو طرف صورت گرفته است.
البته در ماجرای خروج هیئت ایرانی از نیویورک، پیش‌تر نمایندگی ایران نزد سازمان ملل اعلام کرده بود که برنامه خروج عباس عراقچی و هیئت همراه از قبل تنظیم شده و ادعای اخراج آنها را رد کرده است. بنابراین، گزارش مربوط به اخراج دو دیپلمات دیگر باید از موضوع خروج هیئت همراه وزیر خارجه تفکیک شود.
رویترز همچنین به حمله آمریکا به پنج نفتکش ایرانی اشاره کرده که به گفته این گزارش، در واکنش به حمله ایران به یک ناو جنگی آمریکایی انجام شده است. حضور ناو هواپیمابر و تداوم مأموریت آن در منطقه، در شرایطی ادامه دارد که زمان مشخصی برای پایان این استقرار اعلام نشده است.
از سوی دیگر، گزارش‌های تحلیلی درباره تحولات خلیج فارس از تداوم حملات به کشتی‌های تجاری در محدوده تنگه هرمز خبر می‌دهند. بر اساس گزارش پروژه تهدیدات حیاتی مؤسسه مطالعات جنگ، در روزهای اخیر چندین حمله به شناورها در این منطقه گزارش شده و دو نفتکش نیز در دوم اکتبر هدف پرتابه‌های نامشخص قرار گرفته‌اند.
این تحولات در کنار حضور نیروهای نظامی آمریکا و اختلاف بر سر مدیریت تنگه هرمز، نشان می‌دهد که امنیت کشتیرانی همچنان یکی از محورهای اصلی تقابل دو کشور است.
هشدار تهران درباره پاسخ گسترده‌تر؛ مذاکرات در بن‌بست و تحولات منطقه‌ای
در حالی که تحرکات نظامی آمریکا ادامه دارد، رویترز به نقل از مقام‌های ایرانی گزارش داده است که تهران در صورت ازسرگیری حملات گسترده آمریکا، خود را برای پاسخی شدیدتر و فراگیرتر آماده می‌کند.
بر اساس این گزارش، فرماندهان ارشد نظامی ایران در حال بررسی طرح‌هایی برای گسترش دامنه اهداف احتمالی هستند؛ اهدافی که علاوه بر دارایی‌های آمریکا، می‌تواند کشورهای پشتیبان عملیات نظامی واشنگتن و حتی مناطقی خارج از خاورمیانه را نیز در بر بگیرد.
سه مقام ارشد ایرانی و یک منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که بررسی گزینه‌های نظامی پس از بازگشت مسعود پزشکیان از نیویورک شدت گرفته است. با این حال، هنوز تصمیم نهایی درباره دامنه و زمان اجرای احتمالی چنین پاسخی اتخاذ نشده است.
این گزارش همچنین از تردید مقام‌های ایرانی درباره موفقیت مذاکرات حکایت دارد؛ هرچند تهران همچنان تلاش‌های دیپلماتیک را برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها دنبال می‌کند.
در جبهه دیپلماسی، اختلاف بر سر پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای همچنان یکی از موانع اصلی توافق به شمار می‌رود. دونالد ترامپ پیش‌تر پیشنهاد ایران را رد کرده و شرایط مطرح‌شده از سوی تهران را نپذیرفته بود.
پیشنهاد ایران، بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شامل بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای در صورت رفع محاصره دریایی آمریکا، لغو محدودیت‌های فروش نفت و برقراری آتش‌بس منطقه‌ای بود. در مقابل، واشنگتن خواستار توافقی با شرایط متفاوت است و تاکنون نشانه روشنی از پذیرش چارچوب پیشنهادی تهران بروز نداده است.
در این میان، قطر همچنان نقش میانجی را ایفا می‌کند و تلاش دارد با انتقال پیشنهادها و اصلاح متن‌های مورد اختلاف، زمینه ازسرگیری گفت‌وگوها را فراهم کند. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهد که فاصله مواضع دو طرف همچنان زیاد است و تلاش‌های میانجی‌گرانه تاکنون به نتیجه تعیین‌کننده‌ای نرسیده است.
تحولات یمن نیز به یکی دیگر از محورهای نگرانی منطقه‌ای تبدیل شده است. بر اساس گزارش مؤسسه مطالعات جنگ، نیروهای همسو با دولت یمن و عربستان سعودی روز سوم اکتبر حملاتی هوایی به مواضع انصارالله در صنعا و مناطق دیگر انجام دادند. در مقابل، انصارالله نیز تلاش‌هایی برای پیشروی در جبهه‌های غربی و شرقی استان تعز انجام داد که طبق گزارش‌های منتشرشده، با پیشرفت قابل‌توجهی همراه نبود.
هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره حمله احتمالی انصارالله به تأسیسات پالایشگاهی آرامکو در ریاض منتشر شده است. تصاویر منتشرشده از دود و آتش در نزدیکی این تأسیسات حکایت داشت، اما جزئیات و مسئولیت این حمله به‌طور مستقل و قطعی تأیید نشده است.
در سطح بین‌المللی نیز تبعات جنگ به اختلاف‌های سیاسی و حقوقی میان متحدان آمریکا کشیده شده است. خبرگزاری رویترز گزارش داد که دادستان‌های پرتغال تحقیقاتی را درباره قانونی بودن استفاده آمریکا از پایگاه هوایی لاژس در جزایر آزور در جریان جنگ ایران آغاز کرده‌اند.
این تحقیقات پس از شکایت حزب بلوک چپ پرتغال درباره مجوز استفاده از این پایگاه در شرایط جنگی آغاز شده است. دولت پرتغال اعلام کرده بود که مجوزهای مربوط بر اساس اطمینان واشنگتن درباره ماهیت دفاعی و متناسب عملیات صادر شده‌اند. با این حال، بررسی حقوقی این موضوع می‌تواند ابعاد تازه‌ای از پیامدهای سیاسی و حقوقی جنگ را آشکار کند.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که جنگ ایران و آمریکا تنها به میدان نظامی محدود نمانده و اکنون هم‌زمان با تشدید فشارهای دیپلماتیک، تحرکات نظامی در خلیج فارس، بحران امنیت کشتیرانی و گسترش تنش‌ها در منطقه دنبال می‌شود. در چنین شرایطی، نتیجه تلاش‌های میانجی‌گرانه و تصمیم‌های احتمالی واشنگتن و تهران، نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر تحولات پیش رو خواهد داشت.
