نورنیوز-گروه سیاسی: تحولات جنگ ایران و آمریکا در روز سهشنبه ۷ مهر ۱۴۰۵، همزمان با ادامه رایزنیهای دیپلماتیک و افزایش حساسیتها درباره تنگه هرمز، با مجموعهای از مواضع سیاسی، هشدارهای نظامی و گزارشهای اقتصادی همراه شد. از یک سو، تهران از پیگیری شروط خود برای توافق و ادامه تماسها با میانجیها خبر میدهد و از سوی دیگر، مقامهای آمریکایی درباره پیشنهاد ایران و نحوه دستیابی به توافق مواضعی متفاوت مطرح کردهاند.
در همین حال، گزارشهایی درباره وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز، تحولات بازار نفت، رایزنیهای منطقهای و اظهارات مقامهای نظامی و سیاسی منتشر شده است؛ مجموعهای از رویدادها که نشان میدهد مسیر دیپلماسی و تحولات میدانی همچنان به یکدیگر گره خوردهاند.
اختلاف تهران و واشنگتن بر سر پیشنهاد هفتروزه؛ میانجیها همچنان فعالاند
بر اساس گزارش رویترز، مقامهای ایران و آمریکا روز دوشنبه در چارچوب تلاشهای تازه برای پایان دادن به جنگ، بهصورت جداگانه با میانجیها گفتوگو کردند. یک مقام آگاه از مذاکرات اعلام کرده است که گفتوگوهای احتمالی بعدی بر نسخه اصلاحشده پیشنهاد هفتروزه ایران متمرکز خواهد بود؛ پیشنهادی که تهران هفته گذشته در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل مطرح کرده بود.
بر اساس روایت منتشرشده از پیشنهاد ایران، این طرح شامل پایان دادن به خصومتها در ایران و لبنان، آزادسازی داراییهای مسدودشده، پایان تحریمهای نفتی و رفع محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا است. در صورت تحقق این شروط، ایران بازگشایی تنگه هرمز را در دستور کار قرار میدهد و مذاکرات درباره برنامه هستهای نیز از سر گرفته خواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از ترک نیویورک اعلام کرده بود که تهران منتظر دریافت پاسخ آمریکا به پیشنهاد آتشبس و شروط مربوط به تردد دریایی در تنگه هرمز است. وی با تأکید بر اینکه ایران راهحل مذاکرهشده را ارائه کرده، گفته بود میانجیهای قطری در حال انتقال ایدهها و پیامها میان طرفین هستند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مقابل، ادعای ارائه پیشنهاد رفع تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران را رد کرد و گفت واشنگتن چنین پیشنهادی نداده است. او پیشتر نیز اعلام کرده بود پیشنهاد ایران را نپذیرفته است؛ با این حال، گزارشها از ادامه تماسهای دیپلماتیک حکایت دارد.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نیز اعلام کرد در حال حاضر مذاکرات تمامعیاری میان ایران و آمریکا جریان ندارد، اما احساس میکند دو طرف تمایل دارند به میز مذاکره بازگردند. وی گفت آژانس آماده است مانند گذشته از روند مذاکرات حمایت کند.
همزمان، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، از ادامه تلاشهای میانجیگرانه برای ایجاد زمینه مشترک میان تهران و واشنگتن خبر داد و گفت پیامها میان طرفهای مختلف منتقل میشود. منابع دیپلماتیک نیز به شبکه الحدث اعلام کردهاند کانالهای ارتباطی میان ایران و آمریکا همچنان باز است.
در سوی دیگر، پولیتیکو به نقل از مقامهای آمریکایی از تردید واشنگتن درباره پیشنهاد ایران خبر داده است. یک مقام ایرانی نیز در گفتوگو با این رسانه، نبود موضع روشن و منسجم از سوی ترامپ درباره اهداف مذاکرات را یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق دانسته است.
هشدارهای نظامی و تحولات تنگه هرمز؛ از مواضع ارتش تا گزارش حادثه دریایی
امیر اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران، در اظهاراتی درباره عملیات پیشدستانه گفت نیروهای مسلح ایران مواضع گروههای ضدانقلاب در اقلیم کردستان عراق را با استفاده از جنگندهها، پهپادها و موشکها هدف قرار دادهاند. وی این اقدامات را در چارچوب پیشگیری از تهدید قریبالوقوع توصیف کرد و گفت اصول تناسب، فوریت و ضرورت در این عملیاتها رعایت شده است.
اکرمینیا همچنین با اشاره به حملات پیشین به پایگاههای آمریکا در منطقه، اظهار کرد در صورت تشخیص تهدید قریبالوقوع، عملیات پیشدستانه در آینده نیز ممکن است انجام شود. او در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد پایگاههای آمریکا در منطقه آسیبهای جدی دیدهاند و گفت امنیت اسرائیل برای واشنگتن در اولویت قرار دارد.
سخنگوی ارتش درباره وضعیت سه خلبان ایرانی نیز اعلام کرد قطر اطلاعات تازهای در اختیار تهران قرار نداده است و ایران خواهان همکاری بیشتر دوحه برای روشن شدن سرنوشت این افراد است.
در همین حال، قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به اظهارات ترامپ هشدار داد پاسخ ایران به هرگونه تعدی و ماجراجویی، سخت، دقیق و سریع خواهد بود. او همچنین درباره تنگه هرمز تأکید کرد اگر امنیت ایران تأمین نشود، هیچ زیرساختی در منطقه ایمن نخواهد بود.
در حوزه دریایی، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از دریافت گزارشی درباره اصابت پرتابهای ناشناس به یک کشتی هنگام عبور از تنگه هرمز خبر داد. بر اساس این گزارش، حادثه به آتشسوزی منجر شد که بعداً مهار شد و کشتی بدون ثبت مصدوم به مسیر خود ادامه داد.
دادههای کپلر نیز حاکی از عبور ۳۶ نفتکش حامل نفت خام از تنگه هرمز در هفته گذشته است. در همین حال، رویترز گزارش داد قیمت نفت برنت در معاملات صبح سهشنبه با افزایش ۰.۶ درصدی به ۱۰۵.۹۱ دلار در هر بشکه رسید؛ نگرانی از اختلال عرضه و ادامه تنشها همچنان بر بازار انرژی سایه انداخته است.
تحولات منطقهای و بینالمللی؛ از مواضع نتانیاهو تا تلفات اعلامشده آمریکا
در عرصه منطقهای، رسانههای عبری مدعی شدند در جریان نشست بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در امارات، جلسهای با حضور مقامهای ارشد چند کشور عربی درباره ایران برگزار شده است. بر اساس این گزارشها، موضوعاتی از جمله همکاریهای امنیتی، سامانههای دفاعی و تحولات جنگ ایران و آمریکا مورد بحث قرار گرفته است؛ این گزارشها تاکنون در حد ادعای رسانهای مطرح شدهاند.
نتانیاهو نیز مدعی شد نشانههایی وجود دارد که دشمنان اسرائیل در آستانه انتخابات برای حمله به این رژیم تلاش خواهند کرد. در سوی دیگر، کرملین اعلام کرد روسیه خواهان خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای نیست و اظهارات تهران درباره این موضوع نیازمند توضیحات بیشتری است.
سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز با تأکید بر اینکه ایران به دنبال سلاح هستهای نیست، اعلام کرد نیروهای مسلح برای دفاع از کشور به طراحی و ارتقای تسلیحات ادامه میدهند و در صورت تغییر شکل درگیریها، سلاحهای جدیدی به میدان خواهند آورد.
در آمریکا، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، از طولانی شدن جنگ انتقاد کرد و گفت مردم آمریکا و نیروهای نظامی این کشور هزینه درگیری را میپردازند. همزمان، نشریه میلیتاری تایمز به نقل از دادههای پنتاگون گزارش داد ۲۹ ملوان و ۹ تفنگدار دریایی آمریکا در ماه سپتامبر در عملیاتهای نظامی خاورمیانه مجروح شدهاند.
همچنین مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، درباره طرح مشکوک خنثیشده در پایگاه هوایی فرفورد بریتانیا ادعا کرد احتمال دخالت یک بازیگر خارجی وجود دارد و مدعی شد تهدید علیه منافع آمریکا جدی گرفته میشود.
در حوزه حملونقل نیز شرکت هواپیمایی کاسپین اعلام کرد توقیف یکی از هواپیماهای این شرکت در استانبول ناشی از موضوعی اداری بوده و برای رفع محدودیت و بازگشت هواپیما به ایران رایزنیها ادامه دارد. در عراق نیز پس از توقف پروازهای ایران به نجف، رسانههای این کشور از ازسرگیری محدود پروازها با مجوز شرکت هواپیمایی العراقیه برای مدت یک ماه خبر دادند.
مجموع این تحولات نشان میدهد در کنار ادامه تماسهای دیپلماتیک، اختلاف بر سر شروط توافق، وضعیت تنگه هرمز، تحولات امنیتی منطقه و پیامدهای اقتصادی جنگ همچنان از محورهای اصلی تحولات ایران و آمریکا هستند.
