نورنیوز-گروه اجتماعی: پژوهشی تازه نشان می‌دهد که تغییر هدفمند سبک زندگی می‌تواند در برخی مبتلایان به دیابت نوع دو، فراتر از کنترل روزمره قند خون عمل کند و زمینه خاموشی بیماری را فراهم آورد. یافته‌های این مطالعه که با همکاری پژوهشگران دانشگاه مک‌گیل کانادا انجام شده، بر اهمیت ترکیب برنامه غذایی کنترل‌شده و فعالیت بدنی منظم در مدیریت دیابت تأکید دارد.
دیابت نوع دو یکی از بیماری‌های مزمن شایع است که در آن بدن نمی‌تواند به‌درستی از انسولین استفاده کند یا انسولین کافی برای تنظیم قند خون تولید نمی‌کند. این اختلال در صورت کنترل‌نشدن می‌تواند خطر بروز عوارض قلبی‌عروقی، کلیوی، عصبی و بینایی را افزایش دهد. با این حال، شواهد علمی نشان می‌دهند که در برخی بیماران، کاهش وزن و اصلاح سبک زندگی می‌تواند به بهبود قابل‌توجه وضعیت متابولیک بدن منجر شود.
نتایج قابل‌توجه یک مطالعه ۲۴ هفته‌ای
در این کارآزمایی بالینی تصادفی، ۹۶ فرد مبتلا به چاقی و دیابت نوع دو زودرس شرکت کردند. منظور از دیابت زودرس در این پژوهش، تشخیص بیماری در ۴۵ سالگی یا پیش از آن بود. میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۳۸ سال بود و هیچ‌یک از آنان انسولین مصرف نمی‌کردند.
پژوهشگران شرکت‌کنندگان را به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم کردند تا تأثیر برنامه تغییر سبک زندگی را ارزیابی کنند. در گروه مداخله، ۱۲ هفته نخست به رژیم غذایی بسیار کم‌کالری، با دریافت روزانه ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری، اختصاص داشت. این برنامه با دو جلسه تمرین هوازی و قدرتی زیر نظر متخصصان و یک جلسه ورزش مستقل در هفته همراه بود.
پس از پایان این دوره، شرکت‌کنندگان وارد مرحله حفظ وزن شدند و برای ۱۲ هفته دیگر، فعالیت ورزشی خود را ادامه دادند. تمام مراحل برنامه تحت نظارت تخصصی انجام شد تا وضعیت سلامت و تغییرات جسمانی افراد ارزیابی شود.
خاموشی بیماری در بیش از نیمی از گروه مداخله
نتایج پس از ۲۴ هفته نشان داد که ۲۷ نفر از ۵۰ شرکت‌کننده گروه مداخله، معادل ۵۴ درصد، به مرحله خاموشی دیابت رسیدند. در گروه کنترل، این نتیجه تنها در دو نفر مشاهده شد؛ تفاوتی که اهمیت بررسی بیشتر مداخلات مبتنی بر سبک زندگی را برجسته می‌کند.
خاموشی دیابت در این پژوهش به معنای رسیدن به وضعیت کنترل قند خون بدون مصرف داروهای کاهنده قند خون بود. با این حال، این نتیجه به معنای درمان قطعی یا مصونیت دائمی در برابر بیماری نیست و احتمال بازگشت دیابت همچنان وجود دارد.
مزایایی فراتر از کاهش قند خون
یافته‌ها نشان داد که آثار برنامه تنها به وضعیت قند خون محدود نبوده است. شرکت‌کنندگان گروه مداخله چربی بدن خود را به میزان قابل‌توجهی کاهش دادند، در حالی که توده و قدرت عضلانی آنان حفظ شد. این موضوع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا کاهش وزن سریع، به‌خصوص با رژیم‌های بسیار محدودکننده، ممکن است به از دست رفتن عضلات نیز منجر شود.
همچنین آمادگی قلبی‌تنفسی نسبت به وزن بدن ۱۰٫۳ درصد افزایش یافت و فشار خون و ضربان قلب در حالت استراحت کاهش پیدا کرد. بررسی‌ها از بهبود برخی ویژگی‌های ساختاری بطن چپ قلب نیز حکایت داشت. شرکت‌کنندگان همچنین کاهش فشار روانی ناشی از دیابت و بهبود کیفیت زندگی خود را گزارش کردند.
از دیدگاه فیزیولوژیک، حفظ عضلات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بافت عضلانی نقش مهمی در مصرف گلوکز و پاسخ بدن به انسولین ایفا می‌کند. ترکیب تمرین‌های قدرتی و هوازی با برنامه غذایی کنترل‌شده احتمالاً به حفظ عضلات در جریان کاهش وزن کمک کرده است. با این حال، پژوهشگران هنوز سهم مستقل رژیم غذایی و ورزش را در دستیابی به خاموشی دیابت مشخص نکرده‌اند.
نتیجه امیدوارکننده، اما همراه با محدودیت
این مطالعه تنها ۲۴ هفته ادامه داشته و هنوز مشخص نیست که نتایج به‌دست‌آمده در بلندمدت تا چه اندازه پایدار می‌مانند. همچنین، شرکت‌کنندگان این پژوهش گروه مشخصی از بیماران مبتلا به چاقی و دیابت زودرس بودند؛ بنابراین نمی‌توان نتایج را بدون بررسی بیشتر به تمام مبتلایان تعمیم داد.
رژیم روزانه ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری بسیار محدودکننده است و نباید بدون نظارت پزشکی اجرا شود. افراد مبتلا به دیابت نیز نباید بر اساس این یافته‌ها داروهای خود را خودسرانه قطع کنند یا برنامه درمانی‌شان را تغییر دهند.
