نورنیوز-گروه اجتماعی: دکتر مریم متوسل، دکتری تخصصی باکتری‌شناسی و عضو هیئت علمی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با اشاره به شناخت بیماری سل و راه‌های انتقال آن، تشخیص به‌موقع و تکمیل دوره درمان را از عوامل مؤثر در کنترل و پیشگیری از عوارض این بیماری دانست.
وی سل را بیماری عفونی ناشی از باکتری «مایکوباکتریوم توبرکلوزیس» معرفی کرد که عمدتاً دستگاه تنفسی و ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما در صورت انتشار باکتری از طریق خون، امکان ابتلای سایر اندام‌ها از جمله سیستم عصبی مرکزی، کلیه و مجاری ادراری، مفاصل، استخوان‌ها و رحم نیز وجود دارد.
علائم و نشانه‌های هشداردهنده سل
سرفه‌های طولانی‌مدت، بی‌اشتهایی، تب، تعریق، کاهش وزن و اختلال رشد، به‌ویژه در کودکان، از نشانه‌های مهم بیماری سل است. دکتر متوسل افزود سرفه‌های مداوم، عدم پاسخ مناسب به درمان آنتی‌بیوتیکی پس از دو تا سه هفته و خلط خونی از علائمی هستند که ضرورت بررسی احتمال ابتلا به سل را مطرح می‌کنند.
روش‌های تشخیص بیماری
به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه، تشخیص سل با استفاده از بررسی‌های بالینی، آزمایش‌های تخصصی و میکروب‌شناسی و تصویربرداری از قفسه سینه انجام می‌شود. تست پوستی توبرکولین نیز می‌تواند در ارزیابی ابتلا به عفونت سل کمک‌کننده باشد، اما تفسیر نتایج آن باید با توجه به شرایط فرد و سایر یافته‌های تشخیصی صورت گیرد.
اهمیت پیشگیری و انتقال سل از حیوان
دکتر متوسل با تأکید بر پیشگیری از ابتلا به سل گفت رعایت اصول حفاظت فردی هنگام مواجهه با بیماران، از جمله استفاده از تجهیزات حفاظت تنفسی مناسب و رعایت دستورالعمل‌های کنترل عفونت، در کاهش خطر انتقال بیماری نقش مؤثری دارد. وی با اشاره به سل گاوی، یادآور شد: مصرف شیر و لبنیات غیرپاستوریزه و تماس با دام‌های آلوده می‌تواند زمینه انتقال عفونت را فراهم کند و به همین دلیل استفاده از محصولات لبنی پاستوریزه و رعایت اصول بهداشتی در ارتباط با دام‌ها، به‌ویژه برای کودکان، ضروری است.
دوره درمان و خطر مقاومت دارویی
درمان سل معمولاً با ترکیبی از چند داروی ضدسل در یک دوره چندماهه انجام می‌شود و بسته به شرایط بیمار، نوع سل و نتایج بررسی‌های تخصصی متفاوت است. در بسیاری از موارد سل ریوی حساس به دارو، درمان شامل مرحله اولیه با چهار داروی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول و سپس مرحله ادامه درمان با داروهای مشخص‌شده توسط پزشک است.
دکتر متوسل هشدار داد قطع خودسرانه داروها یا ناقص ماندن دوره درمان می‌تواند به شکست درمان، عود بیماری و ایجاد مقاومت دارویی منجر شود. او تأکید کرد بیماران باید داروها را مطابق تجویز پزشک و تا پایان دوره تعیین‌شده مصرف کنند و برای موفقیت درمان، مراجعه منظم به پزشک، بررسی روند بهبود، ارزیابی عوارض داروها و انجام آزمایش‌های لازم اهمیت دارد.
پایش پس از پایان درمان
وی در پایان خاطرنشان کرد اگرچه احتمال عود در افرادی که درمان را کامل و صحیح دریافت کرده‌اند کمتر است، اما توجه به علائم احتمالی و پیگیری وضعیت سلامت در سال‌های پس از درمان اهمیت دارد و در صورت بروز علائم مشکوک، مراجعه به پزشک ضروری است.
