نورنیوز-گروه اجتماعی: دکتر حسین مشهدینژاد در گفتوگو با وبدا اظهار کرد: مغز نیز مانند سایر اندامهای بدن با افزایش سن دچار تغییراتی میشود، اما میزان و سرعت این تغییرات در افراد مختلف یکسان نیست و عواملی همچون کیفیت خواب، تغذیه، فعالیت بدنی، بیماریهای زمینهای و میزان فعالیت ذهنی میتوانند بر سلامت و عملکرد مغز تأثیرگذار باشند.
وی افزود: همانطور که سایر بافتهای بدن با افزایش سن دچار تغییر میشوند، عملکرد سلولهای مغزی نیز ممکن است بهتدریج کاهش یابد، اما نمیتوان همه این تغییرات را تنها به افزایش سن نسبت داد؛ چراکه سبک زندگی سالم میتواند در حفظ تواناییهای شناختی و کاهش عوامل خطر نقش مهمی داشته باشد.
خواب منظم؛ یکی از پایههای سلامت مغز
این جراح مغز و اعصاب، خواب کافی و منظم را یکی از مهمترین عوامل حفظ سلامت مغز دانست و گفت: بهتر است افراد تا حد امکان در ساعات مشخصی بخوابند و بیدار شوند و از تغییرات مداوم در برنامه خواب خودداری کنند.
مشهدینژاد ادامه داد: کمخوابی و بینظمی خواب میتواند بر عملکرد ذهنی، تمرکز و وضعیت روحی افراد تأثیر بگذارد و به همین دلیل نباید خواب را موضوعی فرعی در سبک زندگی تلقی کرد.
وی خاطرنشان کرد: همانگونه که بدن برای فعالیت روزانه به استراحت نیاز دارد، مغز نیز به خواب منظم نیازمند است و بیتوجهی به این موضوع میتواند کیفیت عملکرد روزانه فرد را کاهش دهد.
تغذیه مناسب و کنترل عوامل خطر
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره نقش تغذیه در سلامت مغز نیز اظهار کرد: تغذیه باید متناسب با میزان فعالیت و شرایط جسمی فرد باشد و پرخوری و دریافت بیش از نیاز بدن میتواند به افزایش وزن و بروز مشکلاتی منجر شود که در نهایت سلامت عمومی و مغز را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: افزایش وزن، دیابت و فشار خون بالا از جمله عوامل خطری هستند که باید کنترل شوند؛ زیرا سلامت عروق ارتباط نزدیکی با سلامت مغز دارد.
مشهدینژاد با اشاره به کاهش فعالیت بدنی در زندگی امروزی گفت: بسیاری از فعالیتهایی که مردم در گذشته بهصورت روزمره انجام میدادند، امروز با خودرو و ابزارهای مختلف انجام میشود و همین موضوع میزان تحرک روزانه را کاهش داده است.
وی تصریح کرد: برای حفظ سلامت، لزوماً انجام ورزشهای سنگین ضروری نیست و پیادهروی منظم و متناسب با شرایط جسمی فرد، یکی از سادهترین و در دسترسترین فعالیتهای بدنی محسوب میشود.
این متخصص مغز و اعصاب خاطرنشان کرد: افزایش وزن تنها یک مسئله ظاهری نیست و میتواند فشار بیشتری بر مفاصل و ستون فقرات وارد کند. بخشی از مشکلات ستون فقرات و مفاصل در سنین بالاتر نیز با کمتحرکی، افزایش وزن و تغییر سبک زندگی ارتباط دارد.
مغز را باید فعال نگه داشت
مشهدینژاد، مطالعه و فعالیت ذهنی را از دیگر عوامل مؤثر بر حفظ عملکرد مغز دانست و گفت: همانطور که عضلات بدن با فعالیت حفظ میشوند، مغز نیز باید مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: مطالعه زمانی میتواند فعالیت ذهنی مناسبی ایجاد کند که فرد با تمرکز و دقت مطالعه کند و صرفاً به خواندن سریع و تکراری مطالب اکتفا نکند. همچنین یادگیری مهارتها و موضوعات جدید، مانند یادگیری زبان دوم، میتواند تواناییهای شناختی مغز را بیشتر درگیر کند.
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با اشاره به وجود سالمندانی با عملکرد شناختی مناسب اظهار کرد: در جامعه افرادی وجود دارند که حتی در دهههای هشتم و نهم زندگی، حافظه و تواناییهای ذهنی مناسبی دارند و بررسی سبک زندگی این افراد میتواند به شناخت بهتر عوامل مؤثر بر سلامت مغز در دوران سالمندی کمک کند.
پیشرفت جراحی مغز در درمان صرع و پارکینسون
این جراح مغز و اعصاب درباره پیشرفتهای حوزه جراحی بیماریهای عصبی نیز گفت: در بیماریهایی مانند صرع مقاوم به درمان و پارکینسون، روشهای جراحی و فناوریهای تحریک عصبی در سالهای اخیر پیشرفت قابل توجهی داشتهاند.
وی افزود: در برخی بیماران مبتلا به صرع مقاوم به درمان، از تجهیزات تحریک عصبی استفاده میشود که میتوانند در کنترل حملات مؤثر باشند و فناوریهای جدید نیز به سمت شناسایی الگوهای غیرطبیعی فعالیت مغز و مداخلات هدفمندتر در حال حرکت هستند.
مشهدینژاد ادامه داد: در بیماری پارکینسون نیز تحریک عمقی مغز یکی از روشهای پیشرفته درمانی برای گروهی از بیماران است، هرچند استفاده از این فناوری به تجهیزات تخصصی، تیم درمان آموزشدیده و امکانات مناسب نیاز دارد.
وی تأکید کرد: به همین دلیل لازم است مراکز تخصصی و تیمهای توانمند در نقاط مختلف کشور بهتدریج توسعه پیدا کنند تا دسترسی بیماران به خدمات پیشرفته درمانی افزایش یابد.
آلزایمر؛ بیماری که درمان اصلی آن جراحی نیست
عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد درباره بیماری آلزایمر نیز اظهار کرد: در حال حاضر جراحی بهعنوان درمان اصلی آلزایمر مطرح نیست و درمان این بیماری عمدتاً در حوزه پزشکی و دارویی قرار دارد.
وی افزود: به همین دلیل، پیشگیری، کنترل عوامل خطر و حفظ سبک زندگی سالم اهمیت زیادی دارد و نباید انتظار داشت برای همه بیماریهای مغزی بتوان از روشهای جراحی استفاده کرد.
پیشگیری از بیماریهای مغزی از دوران جوانی
مشهدینژاد با تأکید بر اینکه سلامت مغز و ستون فقرات تنها مسئولیت پزشک و بیمارستان نیست، گفت: عوامل اجتماعی، آموزشی و بهداشتی نیز در این زمینه نقش دارند و مراکز بهداشت، مدارس، رسانهها و سایر دستگاههای مرتبط میتوانند با افزایش آگاهی مردم درباره تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، خواب، کنترل وزن و بیماریهای زمینهای، در کاهش بار بیماریها مؤثر باشند.
وی تصریح کرد: اگر مردم از سنین پایین آموزش ببینند که چگونه از بدن و مغز خود مراقبت کنند، بخشی از مشکلاتی که سالها بعد نیازمند درمانهای پیچیده هستند، قابل پیشگیری یا کنترل خواهند بود.
این جراح مغز و اعصاب در پایان خاطرنشان کرد: ارتقای سلامت جامعه نیازمند همکاری بخشهای مختلف است و هرچه شرایط آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و درمانی بهبود یابد، زمینه برای ارائه خدمات باکیفیتتر و حفظ سلامت مردم نیز بیشتر فراهم خواهد شد.