نورنیوز-گروه اقتصادی: تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف‌کننده در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد نرخ تورم ماهانه خانوارهای کشور به ۴.۴ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۸.۷ درصد و تورم سالانه به ۷۶.۸ درصد رسیده است.
بر اساس این گزارش، شاخص قیمت مصرف‌کننده در مهرماه به ۷۶۱.۸ رسید؛ به این ترتیب، قیمت سبد مصرفی خانوارها به‌طور متوسط نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۸۸.۷ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، اگر هزینه یک سبد مشخص از کالاها و خدمات در مهرماه سال گذشته ۱۰۰ واحد بوده باشد، تهیه همان سبد در مهرماه امسال به‌طور متوسط حدود ۱۸۸.۷ واحد هزینه داشته است.
مقایسه آمار مهرماه با شهریور نیز نشان می‌دهد تورم نقطه‌به‌نقطه از ۸۹.۸ درصد به ۸۸.۷ درصد کاهش یافته است؛ کاهشی معادل ۱.۱ واحد درصد. با این حال، این کاهش به معنای ارزان شدن کالاها و خدمات نیست، بلکه نشان می‌دهد سرعت افزایش قیمت‌ها در مقایسه با ماه مشابه سال قبل اندکی کمتر شده است.
تورم ماهانه همچنان بالای چهار درصد
یکی از نکات مهم گزارش مهرماه، ثبت تورم ماهانه ۴.۴ درصدی است. این شاخص تغییر متوسط قیمت‌ها را نسبت به ماه قبل اندازه‌گیری می‌کند و نشان می‌دهد سطح عمومی قیمت‌ها در فاصله شهریور تا مهر همچنان افزایش یافته است. در میان گروه‌های اصلی هزینه خانوار، تورم ماهانه گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۵.۸ درصد رسید؛ در حالی که این نرخ برای گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ درصد بود.
این تفاوت نشان می‌دهد در مهرماه، افزایش قیمت‌ها در بخش کالاهای غیرخوراکی و خدمات سریع‌تر از گروه خوراکی‌ها بوده است. با این حال، نرخ تورم ماهانه به‌تنهایی برای ارزیابی میزان فشار بر معیشت کافی نیست و باید سهم هر گروه در سبد هزینه خانوار و میزان افزایش قیمت اقلام پرمصرف نیز در نظر گرفته شود.
آموزش، حمل‌ونقل و تفریح در صدر افزایش ماهانه قیمت‌ها
بررسی گروه‌های اصلی هزینه خانوار نشان می‌دهد آموزش با تورم ماهانه ۲۳.۵ درصدی بیشترین افزایش را در مهرماه ثبت کرده است. پس از آن، گروه حمل‌ونقل با ۱۰.۷ درصد و تفریح و فرهنگ با ۹.۸ درصد قرار دارند. افزایش قیمت در گروه آموزش می‌تواند با تغییر هزینه خدمات آموزشی در آغاز سال تحصیلی مرتبط باشد؛ با این حال، برای تعیین سهم دقیق عوامل مختلف در این افزایش، باید جزئیات اقلام تشکیل‌دهنده این گروه بررسی شود.
در مقابل، تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ درصد ثبت شده است. هرچند این نرخ از تورم ماهانه گروه غیرخوراکی‌ها و خدمات کمتر است، نمی‌توان از این تفاوت نتیجه گرفت که فشار معیشتی ناشی از خوراکی‌ها بر خانوارها کاهش یافته است؛ زیرا سطح قیمت‌ها و وزن خوراکی‌ها در هزینه خانوار نیز اهمیت دارد.
کدام گروه‌ها بیشترین افزایش قیمت را تجربه کردند؟
در مقایسه قیمت‌ها با مهرماه سال گذشته، برخی گروه‌ها افزایش بسیار بیشتری از میانگین تورم نقطه‌به‌نقطه را تجربه کرده‌اند. بر اساس گزارش مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه دخانیات به ۱۶۳.۲ درصد، مبلمان و لوازم خانگی به ۱۲۸.۹ درصد و حمل‌ونقل به ۱۲۸ درصد رسیده است.
این ارقام نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها در گروه‌های مختلف یکسان نبوده و برخی کالاها و خدمات با رشد قیمتی به‌مراتب بالاتر از میانگین عمومی مواجه شده‌اند. چنین تفاوتی می‌تواند باعث شود تجربه تورم در خانوارهای مختلف، متناسب با الگوی مصرف و سهم هر گروه در هزینه‌های آنها، متفاوت باشد.
فاصله تورم شهر و روستا بیشتر به چشم می‌آید
یکی دیگر از نکات قابل‌توجه در گزارش مهرماه، بالاتر بودن نرخ تورم در مناطق روستایی نسبت به مناطق شهری است. بر اساس اعلام مرکز آمار ایران، تورم ماهانه خانوارهای شهری در مهرماه ۴.۳ درصد و در مناطق روستایی ۴.۶ درصد بوده است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز در مناطق شهری ۸۵.۵ درصد و در مناطق روستایی ۱۰۷ درصد ثبت شده است. همچنین نرخ تورم سالانه خانوارهای شهری به ۷۴.۱ درصد و در مناطق روستایی به ۹۲.۳ درصد رسیده است.
به این ترتیب، هر سه شاخص ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه در مناطق روستایی بالاتر از مناطق شهری قرار گرفته‌اند. اختلاف ۲۱.۵ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه شهر و روستا نیز نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها در سبد مصرفی خانوارهای روستایی شدت بیشتری داشته است.
کاهش تورم نقطه‌ای به معنای پایان فشار معیشتی نیست
در ارزیابی وضعیت تورم مهرماه، توجه هم‌زمان به سه شاخص ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه اهمیت دارد. تورم ماهانه تغییر قیمت‌ها در مقایسه با ماه قبل را نشان می‌دهد، تورم نقطه‌به‌نقطه میزان افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه مشابه سال گذشته را اندازه می‌گیرد و تورم سالانه نیز تغییر متوسط شاخص قیمت در ۱۲ ماه منتهی به ماه مورد بررسی را منعکس می‌کند.
بر این اساس، کاهش ۱.۱ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه در مهرماه، در کنار ثبت تورم ماهانه ۴.۴ درصدی و تورم سالانه ۷۶.۸ درصدی، به معنای کاهش سطح عمومی قیمت‌ها نیست. از منظر معیشت خانوار، نکته اصلی این است که افزایش درآمدها و دستمزدها تا چه اندازه با رشد هزینه‌ها هماهنگ بوده است. در صورتی که درآمد خانوار متناسب با افزایش قیمت‌ها رشد نکند، قدرت خرید آن کاهش می‌یابد؛ حتی اگر نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در یک ماه اندکی پایین‌تر آمده باشد.
