نورنیوز ـ گروه سیاسی: تحولات مرتبط با ایران و آمریکا در شرایطی ادامه دارد که از یک سو، مقام‌های واشنگتن و تل‌آویو بر مواضع و مطالبات خود درباره برنامه هسته‌ای ایران تأکید می‌کنند و از سوی دیگر، تهران از ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک و ارائه پیشنهادهایی برای کاهش تنش خبر می‌دهد. در همین چارچوب، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرده است که آمریکا نظرات خود را درباره طرح پیشنهادی تهران ارائه کرده و ایران در حال پاسخ‌گویی به آنهاست.
هم‌زمان، اظهارات تهدیدآمیز مقام‌های نظامی و سیاسی ایران، ادعاهای بنیامین نتانیاهو درباره توان موشکی ایران و مواضع جی‌دی ونس درباره ضرورت دریافت تعهد هسته‌ای از تهران، نشان می‌دهد اختلافات دو طرف همچنان پابرجاست. در سطح منطقه نیز تحولات یمن، نگرانی کشورهای حوزه خلیج فارس از امنیت دریانوردی و گزارش حوادث دریایی، ابعاد تازه‌ای به وضعیت موجود داده است.
عراقچی: بازگشایی تنگه هرمز به اجرای شروط ایران بستگی دارد
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد تهران طرحی هفت‌بندی را به طرف آمریکایی ارائه کرده و پس از دریافت نظرات واشنگتن، اکنون در حال تدوین پاسخ خود است. به گفته او، اگر طرف آمریکایی شروط ایران را اجرا کند، امکان بازگشایی تنگه هرمز در روز ششم و آغاز مذاکرات در روز هفتم وجود خواهد داشت.
عراقچی تأکید کرده است که شروط ایران، به گفته او، مواردی غیرمتعارف نیستند و به تعهداتی بازمی‌گردند که آمریکا پیش‌تر در یادداشت تفاهم و مذاکرات قبلی پذیرفته بود. او همچنین مدعی شد که در صورت وجود اراده سیاسی در واشنگتن، اجرای این شروط می‌تواند در مدت کوتاهی انجام شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، از انتقال پیشنهاد ایران درباره مدیریت تنگه هرمز از طریق میانجی‌ها به آمریکا خبر داده است. به گفته او، اصرار واشنگتن بر گنجاندن پرونده هسته‌ای و مطالبات گسترده‌تر، مسیر دستیابی به تفاهم را با دشواری روبه‌رو کرده است.
قطر همچنین اعلام کرده تلاش‌های میانجی‌گرانه میان تهران و واشنگتن ادامه دارد و دو طرف، با وجود اختلافات، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را مبادله می‌کنند. با این حال، هنوز جزئیات کامل طرح هفت‌بندی ایران و پاسخ نهایی آمریکا به‌طور عمومی منتشر نشده است؛ بنابراین، زمان‌بندی مطرح‌شده برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات را باید در چارچوب موضع اعلامی تهران ارزیابی کرد، نه توافقی قطعی.
تهدیدهای واشنگتن و تل‌آویو؛ پاسخ نظامی تهران به ادعاها
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، مدعی شده است که ایران در حال ساخت موشک‌های بالستیک قاره‌پیما با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای برای هدف قرار دادن خاک آمریکاست. او ادعا کرده است که دستیابی ایران به چنین توانمندی‌هایی می‌تواند شهرهای آمریکا را در معرض تهدید قرار دهد. این اظهارات، ادعای مقام اسرائیلی است و در اطلاعات ارائه‌شده، شواهد مستقلی برای تأیید آن مطرح نشده است.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز گفته است که واشنگتن به‌دنبال دریافت تعهدی نهایی و قاطع از ایران برای احیا نکردن برنامه هسته‌ای خود است. او با دفاع از سیاست دولت دونالد ترامپ در قبال تهران، هشدار داده که واگذاری کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز به ایران می‌تواند هزینه سوخت در آمریکا را افزایش دهد. ونس همچنین تغییر تاکتیک‌های نظامی آمریکا در مواجهه با پهپادهای ارزان‌قیمت را مورد اشاره قرار داده است.
در مقابل، مقام‌های ایرانی بر آمادگی دفاعی کشور تأکید کرده‌اند. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اعلام کرده است که نیروهای مسلح برای مواجهه با ماجراجویی نظامی جدید، طرحی متفاوت و به گفته او ویرانگرتر آماده کرده‌اند. مهرداد اخلاقی، وزیر دفاع ایران نیز گفته است تدابیر لازم برای مقابله با بمب موسوم به «مادر بمب‌ها» در نظر گرفته شده است.
محمدرضا نقدی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز در اظهاراتی تهدیدآمیز خطاب به آمریکا گفت توان موشکی ایران آماده پاسخ‌گویی است. این مواضع در کنار تأکید وزیر دفاع بر آمادگی نیروهای مسلح و برنامه ساخت یک جنگنده سنگین داخلی، بیانگر تلاش تهران برای نمایش آمادگی دفاعی در برابر تهدیدهای احتمالی است.
تحرکات تازه در منطقه؛ از حمایت مصر از عربستان تا حوادث دریایی
در جبهه منطقه‌ای، ریاست‌جمهوری مصر اعلام کرده است که عبدالفتاح السیسی خواستار برگزاری نشست اضطراری پارلمان برای بررسی مجوز به‌کارگیری نیروهای نظامی این کشور در حمایت از دفاع عربستان شده است. بنا بر گزارش‌های منتشرشده، قاهره آمادگی خود را برای ارائه حمایت‌های لازم در صورت درخواست ریاض اعلام کرده؛ اقدامی که در بستر افزایش حملات منتسب به انصارالله یمن علیه عربستان مطرح شده است.
هم‌زمان، روزنامه گاردین از توافق احتمالی امارات و عربستان برای ازسرگیری حمایت از نیروهای مخالف انصارالله در یمن خبر داده است. بر اساس این گزارش، امارات ممکن است کمک‌های مالی به برخی نیروهای یمنی را از سر بگیرد و عربستان نیز پوشش هوایی آنها را تأمین کند. این گزارش در شرایطی منتشر شده که تحولات میدانی یمن نگرانی کشورهای منطقه را افزایش داده است؛ با این حال، جزئیات این همکاری و ابعاد اجرایی آن نیازمند تأیید رسمی طرف‌های ذی‌ربط است.
در حوزه امنیت دریایی نیز سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از دریافت گزارشی درباره برخورد یک یدک‌کش با دو پرتابه ناشناس در شمال‌شرق خورفکان امارات خبر داده است. همچنین، خبرگزاری تاس گزارش داده که در بازه‌ای از ماه اکتبر، شماری از شناورها در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند و در این حوادث ملوانانی مجروح یا مفقود شده‌اند. جزئیات مستقل درباره عامل همه این حوادث و ارتباط احتمالی آنها با تقابل ایران و آمریکا روشن نیست.
از سوی دیگر، گزارش‌هایی درباره ممانعت از فرود تعدادی از پروازها در فرودگاه دبی و توقف فعالیت فرودگاه ریاض منتشر شده است. این تحولات، در صورت تأیید جزئیات و علت آنها، می‌تواند نشان‌دهنده افزایش فشارهای امنیتی بر حمل‌ونقل هوایی و دریایی منطقه باشد.
ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک؛ نگرانی از گسترش دامنه بحران
در کنار تنش‌های نظامی، تماس‌های دیپلماتیک ایران با کشورهای منطقه ادامه دارد. عراقچی در گفت‌وگوی تلفنی با محمد اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، درباره روند دیپلماسی برای کاهش تنش و برقراری ثبات در غرب آسیا تبادل نظر کرد. او همچنین در بغداد با مقام‌های عراقی دیدار داشت و درباره تحولات منطقه، درگیری‌های عربستان و انصارالله و راه‌های کمک به کاهش تنش گفت‌وگو کرد.
سید عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق، نیز در دیدار با وزیر امور خارجه ایران بر ضرورت توقف تنش‌ها و پایان جنگ از مسیر گفت‌وگو و تفاهم تأکید کرد. مواضع اعلام‌شده از سوی مقام‌های قطری و عراقی نیز بر تداوم تلاش‌های دیپلماتیک و ضرورت یافتن راه‌حلی که امنیت و حاکمیت کشورهای منطقه را حفظ کند، متمرکز بوده است.
در همین حال، تحلیلگرانی از جمله دنیس سیترونوویچ، عضو اندیشکده شورای آتلانتیک، نسبت به احتمال افزایش خطر درگیری در مقاطع حساس سیاسی آمریکا هشدار داده‌اند. او معتقد است نبود چشم‌انداز روشن برای توافق، وضعیت خلیج فارس را بی‌ثبات نگه می‌دارد و هرگونه حمله تازه به زیرساخت‌های راهبردی ایران می‌تواند واکنش شدید و گسترش دامنه درگیری‌ها را به دنبال داشته باشد. این ارزیابی، تحلیل یک کارشناس است و به‌معنای تصمیم قطعی واشنگتن برای اقدام نظامی نیست.
مجموع تحولات نشان می‌دهد که مسیر پیش روی تهران و واشنگتن همچنان میان فشار نظامی و تلاش دیپلماتیک در نوسان است. از یک سو، اختلاف بر سر پرونده هسته‌ای و مدیریت تنگه هرمز حل‌نشده باقی مانده و از سوی دیگر، میانجی‌گری‌های منطقه‌ای و تماس‌های دیپلماتیک ادامه دارد. تعیین مسیر آینده به جزئیات پاسخ آمریکا به طرح ایران، مواضع رسمی دو طرف و تحولات میدانی منطقه بستگی خواهد داشت.
