نورنیوز- گروه بین الملل: گوترش روز دوشنبه به وقت محلی در جمع خبرنگاران در نیویورک افزود: در خاورمیانه، حملات و اختلال در تردد دریایی در تنگه هرمز و دریای سرخ ــ در اطراف بابالمندب ــ جابهجایی انرژی، کود و دیگر کالاهای اساسی را محدود کردهاند.
وی تصریح کرد: در همین حال، قیمت نفت از زمان آغاز درگیری حدود ۳۳ درصد بالاتر باقی مانده است. نرخهای حملونقل کانتینری جهانی ۸۴ درصد بالاتر از یک سال پیش هستند و هزینه کود و دیگر نهادههای اساسی نیز بهشدت در حال افزایش است.
دبیرکل سازمان ملل گفت: «در درگیری پس از تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، حملات، مسیرهای کشتیرانی حیاتی برای صادرات نفت، غلات و دیگر محصولات کشاورزی را تهدید میکنند.»
وی تاکید کرد: این بحرانها شریانهای تجارت جهانی را مسدود کرده و فشار شدیدی بر نظام جهانی غذا وارد میکنند. نتیجه روشن است؛ قیمتهای بالاتر، تشدید گرسنگی، برداشتهای ضعیفتر و دشواری بیشتر ــ بهویژه برای آسیبپذیرترین مردم جهان.
گوترش تصریح کرد: حقوق و آزادیهای کشتیرانی اصولی انتزاعی نیستند. آنها حقوق بینالملل هستند. این حقوق و آزادیها برای صلح و امنیت بینالمللی ــ و برای جریان یافتن غذا، انرژی و کالاهای اساسی که زندگی میلیاردها نفر به آنها وابسته است ــ حیاتی هستند.
دبیرکل سازمان ملل گفت: بنابراین، درخواست من روشن است. ما به احترام کامل به حقوق بینالملل ــ از جمله حقوق دریاها و حقوق بشردوستانه بینالمللی، حفاظت از کشتیرانی غیرنظامی، زیرساختها و دریانوردان غیرنظامی، حفظ حقوق و آزادیهای کشتیرانی، پایان فوری حملات علیه کشتیرانی تجاری و زیرساختهای غیرنظامی در دریای سیاه،احیای کامل و رعایت حقوق و آزادیهای کشتیرانی در تنگه هرمز و پایان حملات علیه کشتیرانی در دریای سرخ و اطراف بابالمندب نیاز داریم.
گوترش گفت: گلوگاههای دریایی هرگز نباید به ابزار اجبار تبدیل شوند و تامین غذای جهان هرگز نباید به خسارت جانبی درگیریها تبدیل شود.
دبیرکل سازمان ملل در ادامه نشست خبری خود با خبرنگاران در نیویورک یادآور شد: در ماه مارس، من یک کارگروه ایجاد کردم تا سازوکارهای عملی را که بهطور مشخص برای رسیدگی به نیازهای بشردوستانه در تنگه هرمز طراحی شدهاند، تدوین و پیشنهاد کند.
وی افزود: ریاست این کارگروه بر عهده مدیر اجرایی دفتر خدمات پروژههای سازمان ملل متحد است و آنکتاد، سازمان بینالمللی دریانوردی و اتاق بازرگانی بینالمللی نیز در آن عضویت دارند. این کارگروه با دیگران همکاری کرده است تا یک سازوکار عملی و زمانبندیشده برای اعتمادسازی تدوین کند که در ابتدا بر کود و مواد خام مرتبط با آن متمرکز است اما قابلیت گسترش به دیگر محصولات را نیز دارد.
گوترش تاکید کرد: این سازوکار مجوز عبور از تنگه هرمز را صادر نخواهد کرد و حقوق یا تعهدات هیچ کشور عضو را بر اساس حقوق بینالملل تغییر نخواهد داد. تصمیمات حاکمیتی کاملا در اختیار کشورهای عضو مشارکتکننده باقی میماند.
وی گفت: سازمان ملل متحد بهعنوان یک تسهیلکننده بیطرف عمل خواهد کرد و هدف، کاهش خطرات فوری، حمایت از تردد منظمتر و قابلپیشبینیتر و کمک به بازسازی اعتماد لازم برای دیپلماسی و کاهش تنش است.این سازوکار میتواند بهسرعت عملیاتی شود.
دبیرکل سازمان ملل ادامه داد: حمایت بینالمللی از این تلاش بهویژه از سوی کشورهای آسیبپذیری که میدانند وقتی مسیرهای حیاتی دریایی مختل میشوند، چه چیزهایی در معرض خطر قرار میگیرند، امیدوارکننده بوده است.
گوترش گفت: آنچه اکنون مورد نیاز است، همکاری و اراده سیاسی طرفهاست و از همه طرفهای ذیربط میخواهم بهطور جدی و سازنده وارد تعامل شوند.
او تاکید کرد: این سازوکار جایگزینی برای احیای کامل حقوق و آزادیهای کشتیرانی یا راهحلهای سیاسی مورد نیاز برای پایان دادن به این درگیریها نیست اما یک گام عملی نخست بوده و نشاندهنده این است که حتی در بحبوحه درگیری نیز میتوان خطرات را کاهش داد، از غیرنظامیان حفاظت کرد و حرکت کالاهای اساسی را ایمن ساخت.
دبیرکل سازمان ملل اضافه کرد: گزینه جایگزین، ادامه اختلال، بیاعتمادی عمیقتر و افزایش دشواری برای مردمی است که بسیار فراتر از مناطق مستقیماً تحت تاثیر قرار گرفته زندگی میکنند.
گوترش گفت: اعمال بدون مانع حقوق و آزادیهای کشتیرانی، سنگبنای صلح، امنیت و رفاه مشترک است و حفاظت از آن، یک تعهد قانونی و یک ضرورت بشردوستانه است و امروز، بیش از هر زمان دیگری، میلیونها انسان آسیبپذیر در سراسر جهان به توانایی جمعی همه طرفها برای پاسداری از آن وابستهاند.
دبیرکل سازمان ملل درباره جزئیات این سازو کار (مکانیسم) به خبرنگاران گفت: رئیس دفتر خدمات پروژههای سازمان ملل متحد در تماسهای فشرده با همه کشورهای درگیر بوده است تا امکان ایجاد سازوکاری را بررسی کند که شامل ثبت و راستیآزمایی کشتیهایی باشد که، دستکم در مرحله نخست، کود و محصولات مرتبط با آن را حمل میکنند، اما البته میتواند برای سایر محصولات نیز مورد استفاده قرار گیرد؛ و همچنین یک سازوکار رفع تعارض در عمان داشته باشد.
وی افزود: ما همه چیز را برای اجرای آن آماده کردهایم. البته، این سازوکار تنها در صورتی میتواند اجرا شود که همه کشورهایی که در این درگیری دخیل هستند، با پذیرش آن موافقت کنند. این سازوکار شامل راستیآزمایی، نظارت و رفع تعارض خواهد بود تا اطمینان حاصل شود که این محصولات بدون مانع جابهجا میشوند.
گوترش همچنین با توجه به تسلط و کنترل تنگه هرمز از سوی ایران و ساز و کار سازمان ملل گفت: موضع ما این است که آزادی کشتیرانی باید در همه شرایط رعایت شود. آنچه ما میگوییم این است که اگر در مقطعی هنوز این امر امکانپذیر نباشد، ما آماده خواهیم بود ــ با موافقت طرفها ــ سازوکاری داشته باشیم که، البته، حقوق حاکمیتی کشورها را اعمال نکند. این امر مستلزم توافقهای حاکمیتی کشورهای درگیر خواهد بود.