نورنیوز-گروه بین الملل: «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، طی یک هفته گذشته ۲ موضع کاملاً متضاد را نسبت به اهمیت تنگه هرمز برای واشنگتن ارائه داده است. روایت اول: «آمریکا حتی یک قطره نفت هم از این تنگه وارد نمیکند و به آن نیاز ندارد.» روایت دوم، تنها پنج روز بعد: «تنگه را باز کنید ای دیوانهها، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.»
کمتر از یک هفته فاصله است میان «آمریکا به تنگه هرمز نیاز ندارد» و «ای دیوانهها تنگه را باز کنید وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد.» این دو جمله، اولی در سخنرانی زنده تلویزیونی ترامپ و دومی در پستی در شبکه اجتماعی او، به خوبی نشاندهنده سردرگمی و تناقض راهبردی کاخ سفید در قبال مهمترین آبراه انرژی جهان است.
وبگاه شبکه «سیانان» در تحلیلش از این مواضع متناقض رئیس جمهور آمریکا نسبت به تنگه هرمز به این پرسش جواب میدهد که چه چیزی باعث این تناقض آشکار شده؟ یک چیز: قیمت طلای سیاه.
این رسانه آمریکایی تنگه هرمز را نقطه آسیبپذیر اقتصاد آمریکا که ترامپ انکار میکند، میداند.
پشت پرده تغییر موضع چه خبر است؟
پاسخ را باید در جهش نجومی قیمت نفت جست. پس از اظهارات اولیه ترامپ، بهای نفت آمریکا ظرف یک روز بیش از ۱۱ درصد بالا رفت و به ۱۱۱ دلار در هر بشکه رسید. این رقم، گرانترین قیمت نفت در چهار سال اخیر است؛ آن هم در شرایطی که پیش از جنگ متجاوزانه اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نفت زیر ۷۰ دلار معامله میشد. به عبارت دیگر، حرفهای ضدونقیض رئیسجمهور آمریکا خود به یکی از عوامل بیثباتی بازار تبدیل شده است.
خودکفایی پوشالی آمریکا
آمریکا طی یک دهه و نیم گذشته با استفاده از فناوریهای شکافت هیدرولیکی ("فرکینگ")، تولید نفت خود را به حدود ۲۲ میلیون بشکه در روز رسانده که ۲ برابر تولید عربستان و کمی بیشتر از مصرف داخلی این کشور است. اما این «خودکفایی» یک اما دارد.
به نوشته سیانان واقعیت این است که آمریکا هرچند روزانه حدود ۲۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند، اما این نفت از نوع «سبک و شیرین» است که عمدتا به درد تولید بنزین میخورد. مشکل آنجاست که پالایشگاههای آمریکا برای تولید سوخت دیزل، نفت کوره و آسفالت به نفت «سنگین و ترش» نیاز دارند که عمده آن از خاورمیانه و از مسیر تنگه هرمز تأمین میشود و به واردات آن از کشورهایی مانند ایران، عربستان و ونزوئلا نیاز دارد.
به تعبیر تحلیلگران، آمریکا در تأمین نفت خام مورد نیاز پالایشگاههای خود آن طور که ترامپ ادعا میکند «چندان هم خودکفا نیست» و هرگونه اختلال در تنگه هرمز، زنجیره تأمین سوختهای سنگین این کشور را مختل میکند.
همچنین مختل شدن ترانزیت در تنگه هرمز در نتیجه جنگ تحمیلی علیه ایران، اگرچه خط لوله نفت آمریکا را قطع نمیکند، اما قیمت نفت در بازار جهانی را چنان به آسمان میزند که اقتصاد آمریکا از نفس میافتد.
«دن پیکرینگ»، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، در این باره به سیانان میگوید: «بازار نفت جهانی است. کاهش عرضه در یک منطقه، همه جای دنیا را تحت تأثیر قرار میدهد.»
بهای سنگین برای جیب مردم آمریکا
اثر این وابستگی پنهان، حالا در قیمت بنزین دیده میشود. میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به میانگین ۴.۱۱ دلار در هر گالن رسیده و پیشبینی میشود تورم ماه مارس به ۳.۵ درصد برسد. این یعنی افزایش قیمتها، تمام دستاورد افزایش دستمزد کارگران آمریکایی در سال گذشته را خنثی میکند.
تحلیلگران وال استریت هشدار میدهند اگر قیمت نفت از مرز ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار عبور کند، رکود سنگینی در انتظار بزرگترین اقتصاد جهان خواهد بود. این پایان ماجرا نیست. در آن صورت، نه تنها بنزین، بلکه قیمت همه کالاهایی که با کامیون حمل میشوند و نیز مواد اولیهای مانند آلومینیوم و کودهای شیمیایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، سر به فلک خواهد کشید. آلومینیوم، هلیوم، کودهای شیمیایی و بسیاری از کالاهای اساسی دیگر از همین تنگه عبور میکنند. تعطیلی تنگه یعنی گرانی ساختوساز، گرانی تراشههای کامپیوتری و گرانی مواد غذایی.
طبق برآورد تحلیلگران وال استریت، هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت، بین ۰.۱ تا ۰.۴ درصد از رشد تولید ناخالص داخلی آمریکا را میتراشد. افزایش ۴۰ دلاری فعلی میتواند حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی را حذف کند.
ایران؛ کسی که کلید تنگه در دست اوست
بازارهای مالی روزهای پایانی هفته گذشته نگران فقدان استراتژی خروج ترامپ از جنگ با ایران بودند. معاملهگران میترسند تهدیدهای او به تشدید تنش، آسیب بیشتری به عرضه نفت وارد کند.
به نوشته سیانان، در میانه این آشفتگی، ایران با آرامش اعلام کرده برای تردد امن در تنگه هرمز، عوارض دریافت خواهد کرد. کشورهای حوزه خلیج فارس احتمالاً از پرداخت آن سرباز میزنند و «آنتونی یوئن»، کارشناس ارشد بازارهای جهانی در شرکت Citi تخمین میزند حتی در صورت بازگشایی نسبی، جهان با کسری روزانه ۴ تا ۸ میلیون بشکه نفت مواجه شود.
ضربالاجل تهدیدآمیز ادعایی ترامپ علیه ایران در حالی نزدیک میشود که هیچکس نمیداند ایران چه پاسخی خواهد داد. اما به نوشته رسانه آمریکایی، یک چیز روشن است: «تهدید و فحاشی جای یک راهبرد واقعی را نمیگیرد.»
آنچه از تناقضگوییهای اخیر رئیسجمهور آمریکا برمیآید، بیش از هر چیز اعتراف به یک واقعیت تلخ است: اقتصاد ۳۰ تریلیون دلاری آمریکا، با همه ادعای خودکفایی، همچنان گروگان تنگه هرمز است و عمیقاً به نفت ارزان و عبور امن نفتکشها از تنگه هرمز گره خورده است. ایران با درک این نقطه ضعف، بدون شلیک یک گلوله، توانسته معادله قدرت را به نفع خود تغییر دهد. کلید تنگه، نه در واشنگتن، که در تهران است.
افسانه «استقلال انرژی آمریکا» بیش از این نمیتواند واقعیت را پنهان کند. آنچه در روزهای اخیر از کاخ سفید دیده میشود، اعتراف تلخی است به این حقیقت: بند ناف اقتصاد آمریکا به آرامش در تنگه هرمز وصل است. تهدید و فحاشی جای سیاست را نمیگیرد. تهدیدهای نظامی نه تنها نمیتواند این معادله را حل کند، بلکه میدان نفت را به جهنمی برای خود آمریکاییها تبدیل خواهد کرد. ایران با درک درست از این واقعیت، نشان داده که برگ برنده ژئوپلیتیک را در اختیار دارد.