نورنیوز- گروه اقتصادی: وضعیت منابع آب زیرزمینی دامغان بهعنوان یکی از قطبهای مهم تولید پسته ایران نگرانکننده شده است؛ بهطوری که افت تجمعی آبخوانهای این منطقه به ۱۵ متر رسیده و میزان افت سالانه نیز حدود ۴۶ سانتیمتر برآورد میشود.
حمیدرضا جانباز، معاون وزیر نیرو و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران، شامگاه جمعه در نشست بررسی مسائل آب و کشاورزی منطقه دامغان با اشاره به وضعیت منابع آب زیرزمینی این دشت اظهار کرد: تداوم برداشت بیش از ظرفیت آبخوان، علاوه بر کاهش ذخایر زیرزمینی، کیفیت منابع آب را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
به گفته وی، شاخص شوری آب در این منطقه حدود ۲۰۰ میکروزیمنس افزایش یافته و در برخی نقاط جنوب دامغان، میزان هدایت الکتریکی آب (EC) به ۱۲ هزار رسیده است.
مدیریت برداشت برای جلوگیری از تشدید شوری آب
معاون وزیر نیرو با اشاره به ضرورت مدیریت منابع آب زیرزمینی بیان کرد: با توجه به برداشت بیش از ظرفیت آبخوان، تعدیل پروانه چاههای آب اجتنابناپذیر است.
جانباز تأکید کرد که هدف وزارت نیرو محدود کردن فعالیت کشاورزان نیست، بلکه حفاظت از منابع آبی بهعنوان سرمایهای بیننسلی و حفظ آن برای نسلهای آینده است.
وی افزود: باید میان نیازهای بخش کشاورزی و ظرفیت منابع آبی تعادل برقرار شود تا امکان ادامه تولید محصولات کشاورزی در کنار صیانت از منابع زیرزمینی فراهم شود.
ثبت ۱۵۰ میلیارد مترمکعب اضافهبرداشت از منابع آب زیرزمینی کشور
رئیس هیأتمدیره شرکت مدیریت منابع آب ایران با اشاره به وضعیت منابع زیرزمینی کشور اعلام کرد: در مجموع حدود ۱۵۰ میلیارد مترمکعب اضافهبرداشت از منابع آب زیرزمینی انجام شده است.
وی میزان برداشت سالانه از آبخوان دامغان را نیازمند کاهش به ۵۱ میلیون مترمکعب دانست و گفت: با رسیدن برداشت به این میزان میتوان از ادامه افت منابع زیرزمینی جلوگیری کرد.
جانباز تأکید کرد که این میزان برداشت به معنای بازگشت آبخوان به شرایط گذشته نیست، بلکه هدف اصلی جلوگیری از افت بیشتر ذخایر آبی است.
وی همچنین خاطرنشان کرد که اقدامات انجامشده در دامغان توانسته شیب اضافهبرداشت را کاهش دهد، اما برای بهبود وضعیت همچنان اجرای برنامههای مدیریت مصرف و افزایش بهرهوری ضروری است.
ضرورت افزایش بهرهوری آب در باغهای پسته دامغان
معاون وزیر نیرو اصلاح روش آبیاری باغهای پسته را یکی از محورهای اصلی مدیریت مصرف آب در دامغان عنوان کرد.
به گفته جانباز، سطح زیر کشت پسته در این منطقه حدود ۱۹ هزار و ۳۰۰ هکتار است که از این میزان، حدود هشت هزار هکتار به سامانههای نوین آبیاری مجهز شدهاند و بخش قابل توجهی از باغها همچنان از روشهای دیگر آبیاری استفاده میکنند.
وی میزان مصرف آب در باغهای پسته را حدود ۶ هزار و ۵۰۰ تا هفت هزار مترمکعب در هر هکتار اعلام کرد و افزود: استفاده از روشهای نوین آبیاری میتواند این میزان را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
جانباز خرد بودن بخش زیادی از اراضی کشاورزی منطقه را از موانع اجرای برخی طرحهای نوین آبیاری دانست و بر ضرورت حرکت به سمت روشهای کممصرف و پربازده تأکید کرد.
وی همچنین از آمادگی وزارت نیرو برای همکاری با مسئولان استان و بخش کشاورزی در مسیر حفاظت از منابع آب خبر داد.
دامغان؛ قطب مهم تولید و فرآوری پسته ایران
شهرستان دامغان در استان سمنان از مناطق مهم تولید پسته کشور محسوب میشود و بیش از ۱۳۰ پایگاه فرآوری این محصول در نقاط مختلف آن فعالیت دارند.
سالانه حدود ۵۰ درصد محصول پسته این شهرستان فرآوری و برای عرضه در بازارهای داخلی و خارجی آماده میشود.
بر اساس آمار اعلامشده، میزان برداشت پسته در هر هکتار از باغهای دامغان در سال جاری بین یکهزار و ۲۰۰ تا یکهزار و ۵۰۰ کیلوگرم بوده است؛ در حالی که میانگین کشوری حدود ۸۰۰ کیلوگرم ثبت شده است.
همچنین حدود ۳۰ هزار هکتار از باغهای استان سمنان به کشت پسته اختصاص دارد و این محصول در شهرستانهای دامغان، شاهرود، گرمسار، آرادان و سرخه تولید میشود.