نورنیوز ـ گروه بین‌الملل: پیت هگست، وزیر جنگ دولت دونالد ترامپ، در شرایطی با یکی از جدی‌ترین بحران‌های دوران مسئولیت خود مواجه شده که جنگ علیه ایران، انتقادها از عملکرد نظامی پنتاگون و افزایش اختلافات سیاسی در واشنگتن، موقعیت او را به‌شدت تحت فشار قرار داده است. اگرچه جمهوری‌خواهان فعلاً مانع پیشرفت طرح استیضاح او در مجلس نمایندگان شده‌اند، اما ابعاد اتهامات مطرح‌شده، اختلافات درون حزب جمهوری‌خواه و احتمال بازگشت پرونده به دستور کار کنگره، آینده سیاسی وزیر جنگ را با ابهام روبه‌رو کرده است.
استیضاح هشت‌اتهامی؛ جنگ ایران در کانون پرونده هگست
توماس مَسی، نماینده جمهوری‌خواه ایالت کنتاکی، با ارائه طرحی هشت‌ماده‌ای، خواستار استیضاح پیت هگست شده است؛ اقدامی که اهمیت آن تنها به اختلافات سیاسی میان دموکرات‌ها و دولت ترامپ محدود نمی‌شود، بلکه نشان‌دهنده ورود بخشی از جریان جمهوری‌خواه به انتقاد مستقیم از عملکرد نظامی دولت آمریکاست.
در این طرح، هگست به انجام جنگ یا عملیات نظامی غیرقانونی علیه ایران، یمن و ونزوئلا، نادیده گرفتن قوانین مربوط به حفاظت از غیرنظامیان، مشارکت در قتل‌های فراقضایی و سرکوب حقوق آزادی بیان متهم شده است.
یکی از محورهای اصلی این پرونده، نقش وزیر جنگ آمریکا در هدایت عملیات نظامی علیه ایران و مسئولیت‌های مرتبط با پیامدهای انسانی این جنگ است. موضوعی که به‌ویژه پس از حمله به مدرسه میناب و کشته شدن شمار زیادی از دانش‌آموزان، به یکی از مهم‌ترین محورهای انتقاد از پنتاگون تبدیل شده است.
توماس مَسی در دفاع از ضرورت استیضاح، با لحنی کنایه‌آمیز عملکرد هگست را به چالش کشید و گفت او در کشته شدن ۲۰۰ دانش‌آموز ایرانی، بمباران قایق‌های ماهیگیری و آدم‌ربایی غیرقانونی در ونزوئلا کارآمد بوده است؛ اما همین عملکرد، مصداق نقض قوانین و زیر پا گذاشتن قانون اساسی آمریکاست.
میناب؛ نقطه‌ای که توجیهات نظامی را به چالش کشید
یکی از مهم‌ترین ابعاد پرونده هگست، حمله به مدرسه ابتدایی میناب است؛ موضوعی که از منظر حقوق بشردوستانه و مسئولیت فرماندهی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تریتا پارسی با اشاره به استدلال توماس مَسی، بر تفاوت میان شرایط پیچیده میدان نبرد و حمله‌ای که از پیش برنامه‌ریزی شده تأکید کرده است. به اعتقاد او، مفهوم «مه جنگ» که برای توضیح ابهام و سردرگمی در جریان عملیات نظامی به کار می‌رود، نمی‌تواند به‌سادگی درباره روز نخست یک حمله از پیش طراحی‌شده مورد استناد قرار گیرد.
پارسی یادآور شده است که در همان روز نخست جنگ علیه ایران، ارتش آمریکا به فرماندهی هگست، یک مدرسه ابتدایی را سه بار هدف قرار داد و بیش از ۱۵۰ کودک جان باختند.
این موضوع، پرونده وزیر جنگ را از سطح اختلاف بر سر تصمیم‌های نظامی فراتر برده و به مسئله مسئولیت در قبال جان غیرنظامیان تبدیل کرده است. به همین دلیل، انتقادها صرفاً متوجه نتیجه جنگ نیست، بلکه چگونگی اتخاذ تصمیم‌های عملیاتی و رعایت قواعد حفاظت از غیرنظامیان را نیز دربرمی‌گیرد.
جمهوری‌خواهان فعلاً سپر هگست شدند
با وجود ارائه طرح استیضاح، مجلس نمایندگان آمریکا بامداد چهارشنبه با ۲۱۱ رأی موافق و ۲۰۴ رأی مخالف، با ارجاع قطعنامه استیضاح هگست به کمیته مربوطه موافقت کرد و مانع بررسی آن در صحن علنی شد.
این رأی به معنای پایان پرونده استیضاح نیست، بلکه صرفاً مانع پیشرفت آن در مرحله کنونی شده است. حمایت اکثریت جمهوری‌خواهان از وزیر جنگ نیز نشان داد که ترامپ همچنان از ظرفیت حزبی خود برای محافظت از اعضای دولتش برخوردار است.
دونالد ترامپ پس از این تصمیم، شکست تلاش دموکرات‌ها برای استیضاح هگست را «فجیع» توصیف کرد و با حمله به توماس مَسی، او را نماینده‌ای شکست‌خورده و ناراضی خواند.
رئیس‌جمهور آمریکا همچنین هگست را یکی از محبوب‌ترین و موفق‌ترین مقام‌های نظامی کشور معرفی کرد و با اشاره به افزایش جذب نیرو در ارتش، عملکرد او را شایسته قدردانی دانست، نه استیضاح.
ترامپ حتی با اشاره به آنچه دو پیروزی آمریکا در ونزوئلا و ایران می‌خواند، از کنگره خواست از وزیر جنگ حمایت کند؛ موضعی که نشان می‌دهد کاخ سفید تلاش دارد سرنوشت هگست را به دفاع از کارنامه کلی دولت در عرصه نظامی پیوند بزند.
حمایت ونس؛ اختلاف در روایت شکست انتخاباتی
موضع جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز یکی دیگر از ابعاد قابل توجه این پرونده است. ونس در حمایت از هگست، اتهامات مطرح‌شده علیه او را فاقد مبنای استیضاح دانست و تأکید کرد که این پرونده ارتباطی با جنگ علیه ایران ندارد.
او مسئله اصلی را مقابله هگست با ساختار بروکراتیک پنتاگون عنوان کرد و پرسش درباره ارتکاب جرایم مستوجب استیضاح را مضحک خواند.
با این حال، این حمایت در شرایطی مطرح می‌شود که ونس پیش‌تر جنگ علیه ایران را یکی از عوامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته بود.
این تفاوت موضع، بیانگر حساسیت سیاسی جنگ ایران در ساختار قدرت آمریکاست؛ جایی که حتی مقام‌های ارشد دولت نیز باید میان دفاع از تصمیم‌های نظامی ترامپ و پذیرش هزینه‌های سیاسی آن موازنه برقرار کنند.
هگست نیز در پاسخ به پرسشی درباره ارزیابی ونس از نقش جنگ ایران در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، از ورود به بازی مقصریابی خودداری کرد و گفت سیاست حوزه تخصصی او نیست.
آرامش موقت؛ کنگره جدید می‌تواند معادله را تغییر دهد
گزارش اکسیوس نشان می‌دهد که مصونیت سیاسی فعلی هگست لزوماً پایدار نخواهد بود. با آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه، دموکرات‌ها ممکن است بار دیگر طرح استیضاح را با قدرت بیشتری به جریان بیندازند؛ شرایطی که در صورت تغییر موازنه سیاسی، می‌تواند حمایت فعلی جمهوری‌خواهان را نیز بی‌اثر کند.
فارن‌پالیسی نیز نقش هگست در هدایت جنگ علیه ایران را در کنار اختلافات فزاینده در کنگره و شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، از عوامل افزایش احتمال استیضاح و برکناری او ارزیابی کرده است.
در همین حال، توماس مَسی پیش‌بینی کرده که هگست احتمالاً تا پایان سال جاری میلادی در سمت خود باقی نخواهد ماند؛ هرچند او خواستار زندانی شدن یا تعقیب قضایی وزیر جنگ نشده است.
از سوی دیگر، هگست در واکنش به انتقادها، عملیات نظامی آمریکا را قانونی و موفق توصیف کرده و مدعی شده است که هیچ وزیری به دلیل انجام عملیات نظامی قانونی و موفق استیضاح نشده است. او همچنین با تکرار ادعای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، تلاش کرده است جنگ را در چارچوب ضرورت‌های امنیتی دولت ترامپ توجیه کند.
تهدید خبرنگاران؛ بحران هگست به آزادی رسانه‌ها رسید
هم‌زمان با افزایش فشارهای سیاسی، رفتار وزارت جنگ آمریکا با خبرنگاران نیز به موضوعی جنجالی تبدیل شده است.
به گفته خبرنگار حوزه نظامی واشنگتن‌پست، مأمور امنیتی پیت هگست پیش از آغاز نشست خبری به خبرنگاران هشدار داده که در صورت رعایت نکردن ادب و حرفه‌ای‌گری، از اتاق نشست اخراج خواهند شد.
این هشدار از سوی خبرنگاران به‌عنوان تلاشی برای جلوگیری از طرح پرسش‌های چالش‌برانگیز درباره عملکرد وزیر جنگ تعبیر شده است. یکی دیگر از خبرنگاران نیز تأکید کرده که کاخ سفید تاکنون با خبرنگاران چنین برخوردی نداشته است.
قرار گرفتن این اتفاق در کنار اتهام سرکوب آزادی بیان در طرح استیضاح، ابعاد تازه‌ای به بحران هگست داده است. وزیری که باید در برابر افکار عمومی و نمایندگان کنگره درباره تصمیم‌های نظامی پاسخگو باشد، اکنون با انتقادهایی درباره محدود کردن همان سازوکارهای پرسشگری مواجه شده است.
پرونده هگست فراتر از صندلی وزارت جنگ
رضا نصری، حقوقدان بین‌الملل، با طرح موضوع صلاحیت قضایی جهانی، هشدار داده است که جلوگیری از استیضاح هگست یا مصون ماندن او از پیگرد قضایی در داخل آمریکا، لزوماً به معنای بسته شدن مسیرهای حقوقی در سایر کشورها نیست.
به گفته او، در صورت خودداری یا ناتوانی نظام قضایی آمریکا از رسیدگی واقعی به اتهامات مربوط به جنایات جنگی، امکان پیگیری قضایی در کشورهای برخوردار از صلاحیت جهانی نیز می‌تواند مطرح شود.
نصری همچنین کارزار مارکو روبیو علیه دیوان کیفری بین‌المللی را در همین چارچوب قابل بررسی دانسته و به تحریم رئیس دیوان و سپس خود این نهاد در ماه اکتبر اشاره کرده است. او معتقد است نگرانی واشنگتن از امکان پیگرد قضایی مقام‌های آمریکایی، در فهم این رویکرد اهمیت دارد.
بر این اساس، حتی اگر هگست با حمایت ترامپ و جمهوری‌خواهان فعلاً از استیضاح عبور کند، مسئله مسئولیت حقوقی عملیات نظامی و پیامدهای آن با پایان دوره مسئولیت سیاسی او لزوماً خاتمه نخواهد یافت.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که پرونده هگست به یکی از نقاط تلاقی بحران‌های نظامی، سیاسی، انتخاباتی و حقوقی دولت ترامپ تبدیل شده است. حمایت رئیس‌جمهور و معاونش توانسته فعلاً مانع پیشرفت استیضاح شود، اما اختلافات درون‌حزبی، پیامدهای جنگ ایران، مسئله میناب و احتمال پیگیری‌های قضایی، همچنان موقعیت وزیر جنگ را در معرض فشار قرار داده است.
