نورنیوز-گروه بین الملل: مأمور شدن گادی آیزنکوت برای تشکیل کابینه جدید اسرائیل را می‌توان یکی از تحولات مهم سیاسی این رژیم دانست؛ تحولی که بیش از هر چیز نشان‌دهنده تضعیف موقعیت بنیامین نتانیاهو و افزایش احتمال پایان دوران نخست‌وزیری اوست. بر اساس سازوکار سیاسی رژیم اسرائیل، فردی که از حمایت لازم برای تشکیل کابینه برخوردار شود، از سوی رئیس‌جمهور مأمور تشکیل کابینه خواهد شد و فرصت محدودی برای جلب حمایت احزاب و ائتلاف‌های پارلمانی در اختیار خواهد داشت. با این حال، مأمور شدن آیزنکوت به‌تنهایی به معنای شکست قطعی نتانیاهو نیست و سرنوشت نهایی به توانایی او در تشکیل ائتلاف و جلب حمایت احزاب بستگی دارد.
نکته مهم این است که نباید آیزنکوت را صرفاً به دلیل مخالفت با نتانیاهو، سیاستمداری معتدل یا مخالف جنگ تلقی کرد. او از فرماندهان باسابقه ارتش اسرائیل است و سابقه طولانی در عملیات‌های نظامی علیه فلسطینی‌ها و لبنان دارد. دکترین نظامی منتسب به او، موسوم به دکترین ضاحیه، نیز بر وارد کردن خسارات گسترده به زیرساخت‌ها و مناطق طرف مقابل در صورت وقوع جنگ تأکید دارد.
بنابراین، تفاوت آیزنکوت با نتانیاهو لزوماً در مخالفت با جنگ نیست، بلکه بیشتر به نوع نگاه و محاسبات سیاسی و امنیتی آنها مربوط می‌شود. آیزنکوت از منتقدان نتانیاهو بوده و معتقد است تصمیم‌گیری‌های نظامی نباید در خدمت منافع شخصی و بقای سیاسی نخست‌وزیر باشد. در همین زمینه دکتر مسعود اسداللهی، تحلیگر مسائل راهبردی غرب آسیا،در گفت‌وگو با نورنیوز به بررسی شرایط اسرائیل با تشکیل دولت احتمالی آیزنکوت پرداخته است.
آیا مأموریت آیزنکوت برای تشکیل کابینه جدید اسرائیل به معنای شکست قطعی نتانیاهو و پایان دوران نخست‌وزیری اوست؟
بر اساس قوانین انتخاباتی رژیم صهیونیستی، پس از مشخص شدن نتایج انتخابات، رئیس‌جمهور با احزاب و فراکسیون‌های مختلف مشورت می‌کند تا مشخص شود کدام نامزد بیشترین حمایت را برای تشکیل کابینه دارد. پس از این مشورت‌ها، فردی که بیشترین شانس را برای تشکیل دولت داشته باشد، مأمور تشکیل کابینه می‌شود. این فرد معمولاً ۲۸ روز فرصت دارد تا کابینه خود را تشکیل دهد. اگر در این مدت موفق نشود، ممکن است فرصت دیگری به او داده می‌شود یا رئیس‌جمهور فرد دیگری را مأمور تشکیل دولت می‌کند. بنابراین، مأمور شدن رقیب نتانیاهو برای تشکیل دولت به معنای شکست قطعی او نیست، اما یک تحول سیاسی مهم و نشانه کاهش شانس بازگشت نتانیاهو به قدرت است.
نتانیاهو هنوز فرصت دارد با استفاده از روش‌های سیاسی مانع تشکیل کابینه جدید شود؟
نتانیاهو سیاستمداری بسیار زیرک و اهل معامله است و بارها نشان داده که می‌تواند با وعده‌های سیاسی، امتیازدهی و جذب احزاب کوچک، معادلات سیاسی را تغییر دهد. اما این بار شرایط برای او دشوارتر است. اگر روند تشکیل کابینه طولانی شود، ممکن است فرصت مانور سیاسی نتانیاهو محدودتر شود و رقیب او بتواند سریع‌تر دولت جدید را تشکیل دهد. در واقع، زمان در این مرحله می‌تواند به ضرر نتانیاهو تمام شود.
می توان تصور کرد که آیزنکوت، سیاستمداری معتدل و مخالف جنگ‌طلبی اسرائیل خواهد بود؟
خیر. نباید صرفاً به دلیل اختلافات سیاسی او با نتانیاهو تصور کرد که با یک سیاستمدار صلح‌طلب یا معتدل روبه‌رو هستیم. او از فرماندهان شناخته‌شده ارتش اسرائیل بوده و سابقه نظامی طولانی دارد. در دوران فعالیت نظامی خود نیز در عملیات‌های مختلف علیه فلسطینی‌ها مشارکت داشته است.
پس از جنگ ۳۳روزه لبنان در سال ۲۰۰۶ و شکست اسرائیل در برابر حزب‌الله، او در جایگاه فرماندهی منطقه شمالی ارتش اسرائیل، دکترینی نظامی را مطرح کرد که به دکترین ضاحیه معروف شد. بر اساس این رویکرد، در صورت وقوع جنگ، مناطق و زیرساخت‌های طرف مقابل به‌شدت هدف حمله و تخریب قرار می‌گیرند تا هزینه سنگینی به آن تحمیل شود. بنابراین، نمی‌توان او را فردی صلح‌طلب دانست.
تفاوت اصلی آیزنکوت با نتانیاهو در چیست؟
تفاوت اصلی این دو بیشتر به نوع نگاه و محاسبات سیاسی و راهبردی آنها بازمی‌گردد، نه لزوماً مخالفت با جنگ. نتانیاهو به‌شدت متهم است که برای حفظ موقعیت سیاسی و فرار از پیامدهای پرونده‌های قضایی خود، به تداوم بحران‌های امنیتی و جنگ دامن زده است. اما آیزنکوت معتقد است تصمیم‌گیری درباره جنگ باید بر اساس محاسبات راهبردی و منافع امنیتی اسرائیل انجام شود، نه منافع شخصی نخست‌وزیر. او حتی انتقاد کرده و گفته است، نتانیاهو می‌دانست ایران هنوز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکرده، اما از مسئله هسته‌ای ایران برای توجیه جنگ و تداوم وضعیت امنیتی استفاده کرده است.
آیزنکوت در صورت رسیدن به نخست‌وزیری، سیاست متفاوتی در قبال ایران اتخاذ خواهد کرد؟
هنوز نمی‌توان با قطعیت در این باره اظهارنظر کرد. تا این لحظه، آیزنکوت در اظهارات انتخاباتی و سخنان اخیر خود، موضع روشنی درباره سیاست آینده‌اش در قبال ایران ارائه نکرده است. او بیشتر بر موضوعاتی مانند مقابله با حماس و تغییر رویکرد امنیتی اسرائیل تأکید کرده است. بنابراین، باید منتظر ماند و دید که آیا پس از تشکیل کابینه، در سیاست‌های نظامی و امنیتی اسرائیل در قبال ایران تغییری ایجاد خواهد شد یا خیر.
کنار رفتن نتانیاهو می‌تواند به کاهش احتمال جنگ جدید علیه ایران منجر شود؟
این احتمال وجود دارد، اما نباید آن را قطعی دانست. در واقع یکی از انتقادهای اصلی به نتانیاهو این بوده که جنگ و بحران‌های منطقه‌ای را در راستای منافع سیاسی و شخصی خود دنبال کرده است. آیزنکوت هم اگرچه مخالف برخی تصمیمات نتانیاهو است، اما سابقه نظامی او نشان می‌دهد که در موضوع استفاده از قدرت نظامی، الزاماً رویکرد ملایم‌تری ندارد. بنابراین، تغییر نخست‌وزیر به‌تنهایی به معنای تغییر بنیادین سیاست اسرائیل در قبال ایران نخواهد بود.
نقش تحولات سیاسی آمریکا در این معادله چیست؟
تحولات سیاسی آمریکا نیز می‌تواند بر محاسبات اسرائیل تأثیر بگذارد. در دوره اخیر، هماهنگی سیاسی و امنیتی ترامپ و نتانیاهو یکی از عوامل تشدید تهدیدهای نظامی علیه ایران بوده است. اگر شرایط سیاسی آمریکا تغییر کرده باشد و دولت این کشور تمایل کمتری به ورود به یک درگیری نظامی جدید داشته باشد، طبیعتاً فضای تصمیم‌گیری برای دولت آینده اسرائیل نیز متفاوت خواهد شد.
