نورنیوز-گروه اجتماعی: سیدمحمد حسینی، معاون رئیس‌جمهور در امور مجلس در دولت سیزدهم، در نشست تخصصی «علوم پایه و مهندسی؛ از مرجعیت علمی تا اقتدار ملی در ایران» که در دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با اشاره به جایگاه فرهنگ در پیشرفت کشور، گفت: امام شهید در اواخر عمر خود تاکید داشتند که باید از فرهنگ مظلومیت‌زدایی شود. امام خمینی(ره) نیز فرهنگ را مبدأ همه خوشبختی‌ها و بدبختی‌های ملت و اساس ملت می‌دانستند.
وی با اشاره به تجربه کشورهای مختلف، افزود: اگر بخواهیم اهمیت فرهنگ را درک کنیم، باید ببینیم دیگران در این عرصه چقدر سرمایه‌گذاری کرده‌اند. جهان‌خواران برای دستیابی به مقاصد خود و تحت ستم قرار دادن ملت‌ها، راهی بهتر از هجوم به فرهنگ و ادب کشورهای ضعیف نداشتند.
استعمار با تغییر فرهنگ، سلطه خود را تثبیت کرد
حسینی با اشاره به تجربه حضور استعمارگران در کشورهای مختلف، گفت: در بسیاری از کشورها، استعمارگران ابتدا با زور و قوه قهریه وارد شدند، اما برای تثبیت موقعیت خود، هویت، فرهنگ و زبان ملت‌ها را تغییر دادند.
وی با اشاره به رواج زبان انگلیسی در بخش‌هایی از آمریکا و زبان فرانسوی در بخش‌هایی از آفریقا، ادامه داد: در شبه‌قاره هند نیز زبان فارسی که زمانی رواج گسترده‌ای داشت، پس از سلطه انگلیسی‌ها جایگاه گذشته خود را از دست داد.
معاون رئیس‌جمهور در امور مجلس در دولت سیزدهم همچنین به تغییر خط در برخی کشورها اشاره کرد و گفت: در تاجیکستان، فارسی را «زبان نیاکان» می‌دانند، اما به دلیل تغییر خط، امکان استفاده از بسیاری از آثار فارسی برای آنها دشوار شده است.
حسینی افزود: با زور و سرنیزه نمی‌توان چند قرن سلطه پیدا کرد، اما وقتی گسست فرهنگی و تاریخی ایجاد شود، فرد دیگر با گذشته، فرهنگ، تاریخ، تمدن و مفاخر خود ارتباطی ندارد و در چنین شرایطی، دیگران می‌توانند آن خلأ را با فرهنگ خود پر کنند.
نقشه مهندسی فرهنگی به بایگانی رفت
وی در ادامه با اشاره به تعریف فرهنگ در نقشه مهندسی فرهنگی کشور، گفت: در این نقشه، فرهنگ نظامی از عقاید و باورهای اساسی، ارزش‌ها، آداب و الگوهای رفتاری ریشه‌دار، نمادها و مصنوعات تعریف شده که ادراکات، رفتار و مناسبات جامعه را جهت می‌دهد و هویت آن را شکل می‌دهد.
حسینی با بیان اینکه برای تدوین این نقشه کار کارشناسی فراوانی انجام شده است، اظهار کرد: متأسفانه پس از آن، این نقشه عملاً به بایگانی رفت و اقدام چندانی درباره آن صورت نگرفت. البته برخی استان‌ها برش استانی آن را تهیه کردند، اما استفاده چندانی از آن نشد.
فرهنگ نباید حاشیه اقتصاد و سیاست باشد
وی با اشاره به دیدگاه امام شهید درباره اهمیت فرهنگ، گفت: ایشان فرهنگ را حتی از اقتصاد مهم‌تر می‌دانستند و فرهنگ را به هوایی تشبیه می‌کردند که انسان تنفس می‌کند؛ اگر این هوا پاک باشد آثار خود را دارد و اگر آلوده باشد، آثار دیگری خواهد داشت.
معاون رئیس‌جمهور در امور مجلس در دولت سیزدهم افزود: فرهنگ فقط ادبیات و هنر نیست، بلکه سبک زندگی، فرهنگ عمومی، اخلاق، رفتار اجتماعی و حوزه‌های مختلف زندگی را دربرمی‌گیرد.
وی تأکید کرد: همه چیز بر فرهنگ استوار است و فرهنگ نباید در حاشیه اقتصاد و سیاست قرار گیرد. اگر مسئولان فرهنگ را اصل بدانند، اقتصاد و سیاست نیز باید در چارچوب آن قرار گیرند.
انقلاب اسلامی با تغییر نگرش همراه بود
حسینی با اشاره به مفهوم انقلاب اسلامی، گفت: انقلاب اسلامی صرفاً قیام یک قشر یا گروه برای بهبود وضعیت اقتصادی نبود، بلکه یک انقلاب فکری بود و در آن بر تغییر نگرش‌ها و مقابله با خودباختگی تأکید شد.
وی ادامه داد: پیش از انقلاب، عده‌ای معتقد بودند که باید از سر تا پا فرنگی شویم. در مقابل این نگاه، بر حفظ فرهنگ اصیل و هویت اسلامی و ایرانی تأکید شد.
«ما نمی‌توانیم» مانع پیشرفت است
حسینی با اشاره به برخی نمونه‌های تاریخی از تضعیف اعتماد به نفس در جامعه، اظهار کرد: زمانی در کشور این تفکر وجود داشت که ما نمی‌توانیم برخی صنایع و امور مهم را خودمان اداره کنیم.
وی با اشاره به سخنان سپهبد رزم‌آرا درباره ملی شدن صنعت نفت، گفت: او معتقد بود ایران نمی‌تواند صنعت نفت را اداره کند و باید انگلیسی‌ها در این زمینه حضور داشته باشند. این نوع تفکر، به جای خودباوری و اعتماد به نفس، ضعف، یأس و احساس ناتوانی را در جامعه نهادینه می‌کرد.
معاون رئیس‌جمهور در امور مجلس در دولت سیزدهم تأکید کرد: اگر قرار است تحول ایجاد شود، باید این فرهنگ را کنار بگذاریم. ابتدا باید عزم و اراده در فرد و جامعه شکل بگیرد؛ «خواستن توانستن است» و دانایی نیز توانایی ایجاد می‌کند.
خودباوری، مقدمه حرکت علمی است
وی با اشاره به تجربه حزب‌الله لبنان و نقش شهید سیدحسن نصرالله در شکل‌گیری این جریان، گفت: در آن زمان برخی افراد و حتی برخی علما معتقد بودند مقابله با اسرائیل امکان‌پذیر نیست و اسرائیل شکست‌ناپذیر است، اما با ایجاد عزم و اراده و اتکا به این باور که می‌توان در برابر قدرت‌های بزرگ ایستاد، مسیر دیگری شکل گرفت.
حسینی افزود: در قرآن نیز یکی از ویژگی‌های حکومت‌های استکباری، تحقیر مردم و ایجاد احساس ناتوانی در آنهاست؛ زیرا وقتی جامعه‌ای خودش را ناتوان بداند، امکان سلطه بر آن بیشتر می‌شود.
ادعای برتری نژادی، شکل دیگری از خودباختگی است
وی با انتقاد از برخی دیدگاه‌هایی که تفاوت‌های علمی و فرهنگی ملت‌ها را به برتری نژادی نسبت می‌دهند، گفت: گاهی حتی در میان برخی استادان دانشگاه نیز ادعاهایی مطرح می‌شود که نشان‌دهنده نوعی نگاه نژادی است؛ برای مثال گفته می‌شود ساختار مغز اروپایی‌ها بهتر از دیگران است.
حسینی ادامه داد: چنین ادعاهایی نمی‌تواند مبنای علمی داشته باشد و در نهایت همان تفکری را تقویت می‌کند که می‌گوید ما نمی‌توانیم و باید زیر سلطه دیگران باشیم.
زبان فارسی؛ نمونه‌ای از تداوم فرهنگی
وی با اشاره به استمرار زبان فارسی طی قرن‌ها، گفت: اینکه پس از هزار سال هنوز می‌توانیم شاهنامه فردوسی را بخوانیم و آن را بفهمیم، باید به عنوان یک نقطه قوت فرهنگی دیده شود، نه ضعف.
معاون رئیس‌جمهور در امور مجلس در دولت سیزدهم افزود: حفظ زبان فارسی و انتقال آثار ادبی از فردوسی، عطار، خیام و دیگر بزرگان، نشان‌دهنده تداوم فرهنگی و تاریخی ایران است.
علم و فناوری می‌تواند به اقتدار تبدیل شود
حسینی با اشاره به نقش علم در سلطه کشورهای غربی بر سایر ملت‌ها، گفت: کشورهای اروپایی با در اختیار گرفتن علم و صنعت توانستند بر کشورهای مختلف سلطه پیدا کنند و از این ظرفیت برای قدرت‌یابی استفاده کردند.
وی در ادامه به پیشرفت‌های علمی و فناورانه ایران اشاره کرد و گفت: در حوزه‌هایی مانند صنعت هسته‌ای، موشکی و فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاهیان و نخبگان کشور اقدامات مهمی انجام داده‌اند.
حسینی تأکید کرد: مقدمه این پیشرفت‌ها، اعتماد به نفس و روحیه خودباوری است؛ اگر جامعه علمی و نخبگان باور داشته باشند که می‌توانند کارهای بزرگ انجام دهند، زمینه برای دستیابی به اقتدار علمی و ملی فراهم می‌شود.
گذشته باید چراغ راه آینده باشد
وی با اشاره به ضرورت بررسی تاریخ، گفت: گذشته را باید بررسی کنیم، نه اینکه در گذشته بمانیم؛ گذشته چراغ راه آینده است و باید ببینیم اگر در دوره‌هایی دچار رکود، عقب‌گرد یا ضعف شده‌ایم، علت آن چه بوده است.
حسینی افزود: اگر در گذشته به فرهنگ اصلی خود پایبند نبودیم، باید از آن تجربه درس بگیریم و برای آینده مسیر متفاوتی را انتخاب کنیم؛ چراکه تحول در حوزه‌های علمی و پیشرفت کشور، نیازمند تغییر نگرش، عزم و اراده و تقویت خودباوری است.
