نورنیوز-گروه سیاسی: تحولات جنگ ایران و آمریکا در حالی وارد مرحلهای تازه شده که همزمان با ادامه رایزنیهای دیپلماتیک، پیشنهاد تهران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات مطرح شده است. پزشکیان از آمادگی ایران برای کاهش تنشهای هستهای سخن گفته و عراقچی جزئیات طرح پیشنهادی تهران را تشریح کرده است. در کنار این تحولات، توقف پروازهای ایران به نجف و تصمیم فرانسه برای اعزام نیرو و سامانههای پدافندی به پایانه نفتی ینبع عربستان، ابعاد منطقهای بحران را پررنگتر کرده است.
طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز
مهمترین محور تحولات دیپلماتیک، طرحی است که به گفته عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از طریق میانجیها به مقامهای آمریکایی ارائه شده است. عراقچی گفته است در صورت پذیرش شروط تعیینشده، تنگه هرمز پس از هفت روز باز خواهد شد و مذاکرات میان ایران و آمریکا از سر گرفته میشود.
به گفته وزیر امور خارجه، شروط مطرحشده از سوی تهران موضوع جدیدی نیست و فراتر از چارچوب تفاهمی نیست که پیشتر میان دو طرف مطرح شده بود. یکی از محورهای این طرح نیز موافقت آمریکا با مسیر عبور دریایی از تنگه هرمز است که ایران و عمان درباره آن به توافق رسیدهاند.
این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای مناقشه تبدیل شده و وضعیت آن علاوه بر مناسبات ایران و آمریکا، بر حملونقل دریایی و بازار انرژی نیز اثر گذاشته است.
مسعود پزشکیان نیز در گفتوگو با رسانههای آمریکایی اعلام کرده تهران برای کاهش تنشهای هستهای آمادگی دارد سطح غنیسازی خود را کاهش دهد و امکان راستیآزمایی خارجی را فراهم کند. رئیسجمهور ایران همچنین گفته تهران خواهان ادامه جنگ نیست و در صورت فراهم شدن شرایط لازم برای یک توافق، آماده ادامه مسیر تفاهم است.
پزشکیان درباره تفاهم پیشین میان تهران و واشنگتن نیز گفته است که ایران همچنان خواهان ادامه آن مسیر است. او تأکید کرده تهران به دنبال دستیابی به سلاح هستهای نیست و در عین حال خواستار رفع فشارها و محدودیتهایی است که از سوی آمریکا اعمال شده است.
رایزنیهای دیپلماتیک و تحولات منطقهای
در کنار مذاکرات و انتقال پیام میان تهران و واشنگتن، رایزنیهای منطقهای نیز ادامه دارد. پزشکیان با نخستوزیر قطر دیدار و درباره تحولات منطقه و مسیرهای دیپلماتیک گفتوگو کرده است. همچنین در دیدار رئیسجمهور ایران با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، بر تداوم رایزنیها برای کاهش تنش و تقویت مسیرهای دیپلماتیک تأکید شد.
پاکستان و قطر از جمله کشورهایی هستند که در مقاطع مختلف در رایزنیهای منطقهای و انتقال پیام میان طرفهای درگیر نقش داشتهاند. موضوع تنگه هرمز و راههای کاهش تنش نیز در گفتوگوهای تهران با طرفهای منطقهای مورد توجه قرار گرفته است.
در همین چارچوب، عباس عراقچی با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نیز دیدار کرد. وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرده است که دو طرف درباره تحولات منطقه و ضرورت پیگیری راهحل دیپلماتیک برای بحران گفتوگو کردهاند.
در سوی دیگر، تحولات مربوط به حملونقل هوایی نیز تحت تأثیر شرایط منطقه قرار گرفته است. فرودگاه نجف پذیرش پروازهای ایران را متوقف کرده و بر اساس گزارشهای منتشرشده، پروازهای ورودی و خروجی ایران در این فرودگاه لغو شده است.
این تصمیم در شرایطی رخ داده که پیش از آن نیز محدودیتهایی در مسیر پروازهای ایران به بغداد ایجاد شده بود و انتقال پروازها به نجف به عنوان یکی از گزینههای جایگزین مطرح شده بود. توقف پذیرش پروازهای ایران در نجف میتواند سفر هوایی زائران و مسافران ایرانی به عراق را تحت تأثیر قرار دهد.
تحرکات امنیتی از خلیج فارس تا پایانه نفتی ینبع
همزمان با تلاشهای دیپلماتیک، تحرکات امنیتی در منطقه نیز ادامه دارد. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، اعلام کرده است که پاریس برای حفاظت از پایانه نفتی ینبع عربستان سعودی، نیروهای نظامی، رادار و سامانههای پدافند هوایی اعزام خواهد کرد.
مکرون هدف این اقدام را حفاظت از تأسیسات نفتی عنوان کرده و گفته است اعزام نیروهای فرانسوی با هدف ورود به درگیری انجام نمیشود. پایانه ینبع یکی از مراکز مهم صادرات نفت عربستان در دریای سرخ محسوب میشود و تأمین امنیت زیرساختهای انرژی در شرایط تشدید تنشهای منطقهای اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
از سوی دیگر، گزارشهایی درباره نفتکشهای منتسب به ایران و محمولههای نفتی نیز منتشر شده است. بر اساس گزارش فارس، سه نفتکش حامل حدود ۶ میلیون بشکه نفت منتسب به ایران شناسایی شدهاند و این محمولهها در مجموع حدود ۶۰۰ میلیون دلار ارزشگذاری شدهاند.
مجموع این تحولات نشان میدهد پرونده جنگ ایران و آمریکا تنها به عرصه نظامی محدود نمانده و همزمان در حوزههای دیپلماتیک، انرژی، حملونقل هوایی و امنیت منطقهای دنبال میشود. پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز، تلاش برای بازگشت به مذاکرات، توقف پروازهای ایران به نجف و افزایش تدابیر حفاظتی پیرامون تأسیسات نفتی عربستان، چهار محور مهم تحولات اخیر را تشکیل میدهند
