نورنیوز-گروه اقتصادی: بازار جهانی طلا در پی مجموعهای از تحولات پولی و مالی، یکی از دورههای سنگین اصلاح قیمت را تجربه میکند. بهای هر اونس طلا با کاهش ۲۹ درصدی به حدود ۳۵۰۲ دلار رسیده و به پایینترین سطح یکساله خود سقوط کرده است؛ اتفاقی که نشان میدهد حتی داراییهای سنتی امن نیز در برابر تغییر جهت جریان سرمایه و فشارهای بازارهای مالی مصون نیستند.
یکی از مهمترین عوامل این افت، افزایش انتظارات درباره نرخ بهره آمریکاست. احتمال افزایش نرخ بهره، جذابیت سرمایهگذاری در طلا را کاهش میدهد؛ زیرا این فلز برخلاف اوراق قرضه و سایر ابزارهای مالی بهرهدار، درآمد دورهای ایجاد نمیکند. در چنین شرایطی، سرمایهها به سمت داراییهایی حرکت میکنند که بازده مشخصتری دارند.
افزایش بازده اوراق خزانهداری آمریکا و تقویت شاخص دلار نیز بر این روند اثر گذاشته است. بازده اوراق خزانهداری ۲.۹ درصد بالاتر از نرخ تورم قرار گرفته و همین موضوع، جذابیت ابزارهای مالی دلاری را در مقایسه با نگهداری طلا افزایش داده است.
وقتی سرمایهگذاران طلای امن را میفروشند
عامل تعیینکننده دیگر، موج فروش داراییها برای جبران زیانهای مالی و تأمین نقدینگی است. هنگامی که بازارهای مالی با افت مواجه میشوند، سرمایهگذاران برای پوشش خسارتها، تسویه تعهدات و تأمین منابع نقد، به فروش داراییهای ارزشمند خود روی میآورند. طلا نیز در چنین شرایطی از این قاعده مستثنا نیست.
به همین دلیل، حتی افزایش تنشهای سیاسی و شرایط جنگی نیز نتوانسته مانع افت قیمت شود. در واقع، نیاز فوری به نقدینگی و فشار ناشی از زیان در سایر بازارها، بر تقاضای احتیاطی برای طلا غلبه کرده است. این وضعیت نشان میدهد جایگاه طلا بهعنوان دارایی امن، به معنای مصونیت همیشگی آن از نوسانات و فشار فروش نیست.
عقبنشینی صندوقها در برابر خرید بانکهای مرکزی
در سمت تقاضا، کاهش سرمایهگذاری در صندوقهای بزرگ طلا نیز به تشدید فشار نزولی کمک کرده است. واحدهای صندوقهای بزرگ سرمایهگذاری طلا ۴.۹ درصد کاهش یافتهاند؛ نشانهای از عقبنشینی بخشی از سرمایهگذاران و افزایش فشار عرضه در بازار.
بااینحال، بانکهای مرکزی همچنان به خرید طلا ادامه میدهند. خرید ۳۲۱ تن طلا توسط بانکهای مرکزی در سهماهه گذشته، بیانگر تداوم تقاضای ساختاری و نگاه بلندمدت نهادهای پولی به این فلز است. با وجود این، خریدهای رسمی نتوانسته فشار فروش سرمایهگذاران و خروج منابع از صندوقها را بهطور کامل جبران کند.
بررسی پنج دوره تاریخی اصلاح قیمت نیز نشان میدهد ثبت کف نهایی، بهطور میانه، ۱۹ ماه پس از آغاز روند نزولی اتفاق افتاده است. در این بررسی، رقم ۱۵ نیز بهعنوان شاخص افت بیشتر مطرح شده است. چنین سابقهای ضرورت احتیاط در پیشبینی پایان اصلاح قیمت را یادآوری میکند؛ هرچند تکرار الگوهای گذشته تضمینشده نیست.
بازار ایران؛ فرصت خرید یا تداوم انتظار؟
در بازار داخلی، افت قیمت جهانی طلا در روزهای اخیر به کاهش هفتگی نرخها منجر شده است؛ بهطوریکه در پایان هفته منتهی به اول آذر، طلای ۱۸ عیار ۵.۴۷ درصد، سکه امامی ۴.۱۴ درصد، بهار آزادی ۵.۳۹ درصد، نیمسکه ۳.۷۸ درصد، ربعسکه ۴.۰۳ درصد و سکه گرمی ۸.۳۱ درصد نسبت به هفته قبل کاهش قیمت داشتهاند. بااینحال، معاملات امروز با بازگشت نسبی قیمتها همراه بوده و بخشی از افت روزهای گذشته جبران شده است.
نکته تعیینکننده در بازار ایران، وابستگی قیمت طلا به دو متغیر اونس جهانی و نرخ دلار است. بنابراین کاهش بهای جهانی الزاماً به همان نسبت در بازار داخلی منعکس نمیشود. اگر افت اونس با افزایش نرخ ارز همراه باشد، بخشی از اثر کاهشی خنثی خواهد شد؛ اما کاهش همزمان این دو متغیر میتواند افت بیشتری در طلای ۱۸ عیار و طلای آبشده رقم بزند.
بازار سکه نیز علاوه بر نرخ ارز و اونس، از حباب قیمتی و میزان تقاضای سرمایهای تأثیر میپذیرد. ازاینرو، ممکن است قیمت سکه برخلاف روند جهانی حرکت کند یا کاهش آن کمتر از افت طلای خام باشد.
در چنین شرایطی، توصیه به مردم آن است که از خریدهای هیجانی با تصور قطعیبودن بازگشت قیمتها و همچنین فروش شتابزده داراییهای خودداری کنند. خریداران مصرفی بهتر است نیاز واقعی، هزینه اجرت و کارمزد و فاصله قیمت خرید و فروش را در نظر بگیرند. سرمایهگذاران نیز باید حباب سکه، نوسانات دلار و احتمال تداوم اصلاح جهانی را ارزیابی کنند و از ورود یکباره تمام سرمایه به بازار طلا بپرهیزند.
در مجموع، سقوط جهانی طلا هنوز به معنای پایان روند نزولی نیست و افزایش مقطعی قیمتها در بازار ایران نیز نشانه قطعی بازگشت صعودی محسوب نمیشود. تصمیمگیری محتاطانه، خرید پلهای در صورت ضرورت و پرهیز از سرمایهگذاری با منابع موردنیاز زندگی، در شرایط پرنوسان کنونی اهمیت بیشتری دارد.