نورنیوز-گروه حوادث : محمد شهریاری، سرپرست دادسرای جنایی تهران، در یادداشتی در فضای مجازی درباره پرونده قتل سوگند صیادی، نوجوان کرمانشاهی، بر ضرورت پرهیز از واکنش های شتاب زده و تمرکز بر علت های وقوع چنین حوادثی تأکید کرد.
او نوشت که پس از این حادثه تلخ، پیش از روشن شدن ابعاد ماجرا، علت وقوع آن و چگونگی مرگ سوگند صیادی، گروهی خواستار قصاص، افزایش مجازات و طولانی تر شدن حبس شده اند.
لزوم بررسی ریشه های خشونت
شهریاری با محکوم کردن خشونت علیه زنان و کودکان، این پرسش را مطرح کرد که آیا افزایش مجازات می تواند به تنهایی عوامل زمینه ساز جنایت را از میان ببرد؟
به نوشته او، شمار زیادی از زنان و مردانی که مرتکب قتل همسر، فرزند یا دیگر اعضای خانواده شده اند، در زندان به سر می برند؛ با این حال، باید بررسی شود که پیش از ارتکاب جرم از نظر روانی، شخصیتی و اجتماعی در چه شرایطی بوده اند و چه برنامه های اصلاحی، روان شناختی و تربیتی برای آنان در نظر گرفته شده است. همچنین ارزیابی نتیجه این اقدامات و وضعیت کنونی زندانیان اهمیت دارد.
او پرسید آیا زندان ها تنها محل نگهداری محکومان و گذراندن دوره حبس هستند یا وظیفه اصلاح، بازپروری و پیشگیری از تکرار جرم را نیز بر عهده دارند.
مجازات به تنهایی بازدارنده نیست
از دیدگاه جرم شناسی، افزایش مجازات لزوماً بازدارندگی بیشتری ایجاد نمی کند. بسیاری از خشونت های خانوادگی از عوامل پیچیده روان شناختی، اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی تأثیر می پذیرند و بدون شناخت این زمینه ها و مداخله در آن ها، تشدید مجازات به تنهایی راه حل نخواهد بود.
شهریاری تصویب قوانین حمایتی، از جمله مقررات مربوط به منع خشونت علیه زنان، را ضروری دانست؛ اما یادآور شد که قانون بدون اجرای مؤثر، مداخله به هنگام و ساختار اجرایی کارآمد، به تنهایی نتیجه بخش نیست.
او تأکید کرد که جامعه به جای همراهی با موج های هیجانی مجازات خواهی، باید بر پیشگیری سنجیده و مبتنی بر عقلانیت تکیه کند. به باور او، پس از هر حادثه نمی توان بدون پژوهش های جرم شناختی، روان شناختی و جامعه شناختی، تنها بر افزایش مجازات پافشاری کرد.
این مقام قضایی نوشت سیاست جنایی باید بر پایه پژوهش، شناخت علت های جرم و سنجش میزان اثرگذاری اقدامات قانونی، قضایی و اجرایی شکل بگیرد. به جای آنکه پس از وقوع جنایت فقط درباره مجازات مرتکب گفت وگو شود، باید پرسید چرا پیش از حادثه امکان نجات جان یک انسان فراهم نشده است.
او در پایان یادآور شد که کارکرد نظام عدالت کیفری تنها مجازات قاتل نیست؛ جلوگیری از شکل گیری شرایطی که به تولید مجرم می انجامد و نجات افرادی که هنوز قربانی نشده اند نیز اهمیت دارد. مجازات یکی از ابزارهای عدالت کیفری است، نه همه آن.
