نورنیوز-گروه سیاسی: تحولات تازه جنگ آمریکا و ایران از گسترش میدان تقابل در تنگه هرمز تا افزایش هزینههای سیاسی و اقتصادی واشنگتن امتداد یافته است. همزمان، تحرکات دیپلماتیک ایران، مواضع کشورهای منطقه و نشانههای اختلاف در ساختار سیاسی آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
تنگه هرمز؛ انفجار نفتکشها و هشدار صریح سپاه
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از وقوع انفجارهای شدید و آتشسوزی دو فروند نفتکش در تنگه هرمز خبر داد. براساس اعلام روابط عمومی این نیرو، نفتکشهای مذکور با هدایت مستقیم افسران آمریکایی و پشتیبانی جنگندههای ارتش آمریکا تلاش کرده بودند از مسیر جنوبی و غیرقانونی عبور کنند که با برخورد به مینهای دریایی منفجر شدند.
سپاه اعلام کرد این دو نفتکش با فاصله کمی از دو نفتکش قبلی هدف قرار گرفتهاند و شمار نفتکشهای منفجرشده و غرقشده از روز گذشته تاکنون به شش فروند رسیده است. همچنین درباره آلودگی گسترده ناشی از انفجارها در آبها و سواحل تنگه هرمز هشدار داده شد.
نیروی دریایی سپاه با تأکید بر اینکه اقدامات تنبیهی در واکنش به محاصره دریایی آمریکا و نقض مقررات ایران در تنگه هرمز انجام میشود، به مالکان شرکتهای نفتی هشدار داد مسیر جنوبی ـ آمریکایی با دیوارههای آتشین مینگذاری شده و اعتماد به وعدههای نظامی واشنگتن میتواند کشتیهای آنها را در معرض نابودی قرار دهد.
این موضعگیری در شرایطی صورت میگیرد که تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین کانونهای تعیینکننده معادلات نظامی و انرژی جهان محسوب میشود.
سقوط ۴۶ درصدی عبور نفت؛ شوک تازه به بازار انرژی
دادههای ردیابی تردد نفتکشها از کاهش چشمگیر انتقال مایعات نفتی از تنگه هرمز حکایت دارد. میانگین عبور نفت که در ششم نوامبر به ۱۳.۹ میلیون بشکه در روز رسیده بود، تا سیزدهم نوامبر به ۷.۵ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ افتی معادل ۴۶ درصد در تنها یک هفته.
براساس همین دادهها، جریان انتقال نفت از این گذرگاه اکنون به حدود ۳۷ درصد سطح عادی پیش از جنگ رسیده و روزانه نزدیک به ۱۳ میلیون بشکه کمتر از میزان پیش از جنگ از این مسیر عبور میکند.
همزمان، قیمت نفت برنت در معاملات اولیه دوشنبه پس از دو هفته کاهش، تحت تأثیر حملات تازه و نگرانی از اختلال در عرضه، در محدوده ۹۶ دلار تثبیت شد. این تحول نشان میدهد تحولات نظامی خلیج فارس همچنان توان متوقف کردن روندهای نزولی بازار جهانی انرژی را دارد.
شکار پهپاد آمریکایی؛ عملیات موفق جنگ الکترونیک سپاه
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه از فرود سالم یک فروند پهپاد آمریکایی MQM-۱۷۰ در جنوب جزیره قشم خبر داد. براساس این گزارش، پهپاد مذکور که برای شناسایی سامانههای پدافندی و جنگ الکترونیک در محدوده تنگه هرمز فعالیت میکرد، با اجرای عملیات جنگ الکترونیک به کنترل نیروهای ایرانی درآمد و سالم بر زمین نشانده شد.
سپاه اعلام کرد این چهارمین پهپاد از این نوع است که توسط فرماندهی جنگ الکترونیک و پهپادی نیروی دریایی سپاه بهصورت سالم شکار شده و شمار پهپادهای آمریکایی که بهصورت سالم در محدوده تنگه هرمز به دست نیروهای ایرانی افتادهاند، به هشت فروند رسیده است.
در اطلاعیه سپاه همچنین به رهگیری، انهدام یا بیاثر شدن طیفی از پهپادهای پیشرفته آمریکایی از جمله MQ-۹، MQ-۱ و لوکاس اشاره شده است.
عراقچی؛ امنیت منطقه بدون دخالت قدرتهای خارجی
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نشست وزرای خارجه سازمان همکاری اقتصادی (اکو) بر ضرورت شکلگیری یک چارچوب امنیتی مستقل و منطقهای تأکید کرد و ناامنی خلیج فارس و تحولات تنگه هرمز را پیامد اقدامات تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران دانست.
وی با اشاره به پایبندی ایران به حقوق بینالملل، منشور ملل متحد و راهحلهای دیپلماتیک طی دو سال گذشته، تجاوز، تهدید، ترورهای هدفمند، فشار اقتصادی و محاصره را از جمله اقدامات آمریکا برشمرد و به شهادت رهبر انقلاب اسلامی، شماری از مقامهای ارشد کشور و کشتهشدن بیش از پنج هزار شهروند ایرانی، از جمله ۱۶۸ دانشآموز و معلم مدرسه میناب اشاره کرد.
عراقچی همچنین تصریح کرد سرزمین، حریم هوایی و تأسیسات کشورهای منطقه نباید به بستری برای حمله علیه دیگر کشورها تبدیل شود و اقدامات دفاعی ایران صرفاً متوجه اهداف و پایگاههای نظامی متجاوزان است، نه مردم و دولتهای همسایه.
وزیر امور خارجه در همین چارچوب، ایجاد سازوکار مستقل امنیتی و انرژی را ضرورتی فوری دانست؛ سازوکاری که بتواند از جریان انتقال انرژی حفاظت کند، وابستگی امنیتی منطقه به عوامل خارجی را کاهش دهد و تابآوری کشورهای منطقه را افزایش دهد.
حمایت کشورهای اکو از طرح دو روزه ایران
عراقچی پس از پایان نشست وزرای خارجه اکو اعلام کرد کشورهای عضو از طرح دو روزه ایران برای خاتمه جنگ استقبال کردهاند و نسبت به نتیجهبخش بودن آن ابراز امیدواری کردهاند.
وی همچنین از توجه ویژه اعضای این سازمان به تحولات غزه و ضرورت ارسال کمکهای بینالمللی سخن گفت و وضعیت انسانی این منطقه را ناشی از اقدامات رژیم صهیونیستی توصیف کرد.
در تحولی دیگر، وزیر امور خارجه ایران و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، بهصورت تلفنی درباره راههای حل بحران کنونی که در پی تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران شکل گرفته است، گفتوگو کردند.
صادرات نفت به چین؛ تداوم جریان انرژی با وجود محدودیتها
نشریه اقتصادی میس اعلام کرد صادرات نفت ایران به چین در سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز برآورد شده است.
این گزارش نشان میدهد محدودیتهای حملونقل دریایی و محاصره ادعایی آمریکا نتوانسته جریان صادرات نفت ایران را بهطور کامل متوقف کند، هرچند حجم صادرات تحت تأثیر این محدودیتها کاهش یافته است.
واشنگتن؛ از ادعای محاصره هوایی تا اختلافات سیاسی
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، مدعی شده است واشنگتن با اعمال محدودیتهای گسترده بر پروازهای بینالمللی، ایران را در محاصره هوایی قرار داده و امکان سفر خارجی مقامهای جمهوری اسلامی را بهشدت محدود کرده است.
وی با لحنی تمسخرآمیز گفته است مقامهای ایران اگر کشورشان را دوست دارند، اکنون دیگر راهی برای خروج از آن ندارند و نمیتوانند با هواپیما به جایی سفر کنند.
در مقابل، جدال لفظی مارکو روبیو و جو بایدن درباره تنگه هرمز نیز به یکی از نمودهای اختلافات سیاسی آمریکا تبدیل شده است. روبیو با ادعای باز بودن تنگه و جریان داشتن نفت، آن را بزرگترین پیروزی ترامپ خواند؛ اما بایدن با رد این ادعا تأکید کرد در دوران ریاستجمهوری او نیز نفت و تنگه هرمز جریان عادی داشتند و عملکرد ترامپ را شکستخورده توصیف کرد.
از سوی دیگر، حکیم جفریز، رهبر دموکراتهای مجلس نمایندگان آمریکا، جنگ علیه ایران را اقدامی بیملاحظه و انتخابی دانست که هزینه زندگی شهروندان آمریکایی را افزایش داده و خواستار پایان آن شد.
خانواده نظامیان آمریکایی؛ مطالبه حقیقت از پنتاگون
انتشار گفتوگویی با خانواده نظامیان آمریکایی کشتهشده در جنگ با ایران، ابعاد دیگری از پیامدهای داخلی جنگ را آشکار کرده است.
در این گزارش، همسر یکی از نظامیان کشتهشده که ۳۶ سال در ارتش آمریکا خدمت کرده بود، اعلام کرد پنتاگون طی هشت ماه گذشته هیچ توضیحی درباره حادثه ارائه نکرده است.
وی خواستار حقیقتگویی و پاسخگویی مسئولان شد و تأکید کرد انتظار دارد مقامهای نظامی اشتباهات و ضعف برنامهریزی را بپذیرند و مسئولیت آنچه رخ داده است بر عهده بگیرند.
همزمان، بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه و رئیس کمیته بهداشت مجلس سنا، از ترامپ خواست رابرت اف کندی جونیور، وزیر بهداشت آمریکا، را به دلیل ناکامیهای متعدد برکنار کند؛ تحولی که از ادامه اختلافات در اردوگاه جمهوریخواهان حکایت دارد.
ناوهای آمریکایی، نگرانی ترامپ و هشدار درباره باتلاق جنگ
همزمان با ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا به منطقه، ترامپ در پیامی با درخواست محافظت الهی از سربازان آمریکایی، عبارتی منتشر کرد که در فضای سیاسی و رسانهای بهعنوان نشانهای از نگرانی درباره پیامدهای جنگ مورد توجه قرار گرفت.
مایکل فلین، مشاور پیشین امنیت ملی ترامپ، نیز با مقایسه جنگ علیه ایران با نبرد دریایی آتن در سیسیل، نسبت به گرفتار شدن آمریکا در جنگی عمیقتر هشدار داد و تأکید کرد توان نظامی واشنگتن بهتنهایی تضمینکننده پیروزی در برابر ایران نیست.
در تحولی دیگر، نیروی دریایی آمریکا به دستور ترامپ، کیتلین کانینگهام، فرمانده ناوشکن یواساس مایکل مورفی را پس از مأموریتی ۳۴۶روزه که نبرد با ایران نیز بخشی از آن بود، از سمت خود برکنار کرد. دلیل اعلامشده برای این تصمیم، از دست رفتن اعتماد عنوان شده است.
هشدار سازمان ملل درباره تداوم وضعیت نه جنگ و نه صلح
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در حاشیه اجلاس آسهآن در مانیل خواستار آغاز یک روند دیپلماتیک جدی میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح شد.
وی هشدار داد استمرار این وضعیت پیامدهای مخربی برای اقتصاد جهانی دارد و افزایش قیمت سوخت و دشواری دسترسی به کودهای شیمیایی از جمله آثار آن است.
گوترش همچنین با اشاره به دیدار برنامهریزیشده سران آمریکا، روسیه و چین، بر اهمیت تعهد قدرتهای بزرگ به خلع سلاح هستهای تأکید کرد.
روایت رسانهای جنگ؛ انتقاد از دوگانگی غرب
مایکل لودرس، روزنامهنگار سرشناس آلمانی، با انتقاد از رویکرد رسانههای کشورش در پوشش جنگ علیه ایران، از دوگانگی در استفاده از تعابیر مربوط به جنگ تجاوزکارانه سخن گفت.
وی تأکید کرد رسانههای آلمانی از جنگ تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران با همان ادبیاتی یاد نمیکنند که درباره جنگ روسیه علیه اوکراین به کار میبرند.
لودرس همچنین روایتهایی را که مدعی بودند بمباران ایران به قیام داخلی منجر خواهد شد، خیالپردازی دانست و گفت جنگ موجب تثبیت پایگاه قدرت نظام سیاسی ایران دستکم برای یک نسل دیگر شده است.
در همین حال، نادری، عضو هیئترئیسه مجلس، با تأکید بر ضرورت لحاظ کردن شرایط جنگی در بودجه سال ۱۴۰۶، اعلام کرد دولت باید الزامات و اقتضائات جنگ را در تنظیم لایحه بودجه مدنظر قرار دهد.
مجموع این تحولات نشان میدهد تقابل ایران و آمریکا همزمان در عرصه نظامی، امنیت انرژی، دیپلماسی و سیاست داخلی آمریکا جریان دارد؛ تنگه هرمز همچنان کانون اصلی این رویارویی است و هزینههای ادامه جنگ، از بازار جهانی انرژی تا ساختار سیاسی و اجتماعی واشنگتن، گسترش یافته است.