نورنیوز_ گروه بین الملل: نخستین گفت‌وگوی مفصل دونالد ترامپ با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، تلاشی برای تثبیت روایت کاخ سفید از جنگ با ایران بود؛ روایتی که در آن، رئیس‌جمهور آمریکا همچنان بر پیروزی نظامی تأکید می‌کند، اما همزمان باید درباره هزینه‌های جنگ، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان، وضعیت تنگه هرمز و ضرورت توافق با تهران توضیح دهد.
اهمیت این مصاحبه در فاصله میان «اعلام پیروزی» و «تحقق پیروزی» است. ترامپ می‌کوشد خسارات نظامی واردشده به ایران را به دستاوردی سیاسی و راهبردی تبدیل کند؛ هدفی که شواهد موجود، تحقق آن را تأیید نمی‌کند.
پذیرش هزینه انتخاباتی جنگ، بدون عقب‌نشینی از ادعای پیروزی
ترامپ در این مصاحبه مدعی شد اگر نامش در برگه‌های رأی بود، نتیجه انتخابات متفاوت می‌شد؛ با این حال، در واکنش به اظهارات جی‌دی ونس درباره نقش جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان، با ارزیابی او مخالفت نکرد. او همچنین پذیرفت جنگ و افزایش قیمت بنزین در نارضایتی رأی‌دهندگان مؤثر بوده است.
با وجود این، ترامپ همچنان از تصمیم حمله به ایران دفاع کرد و گفت در صورت تکرار شرایط، باز هم همان تصمیم را می‌گرفت؛ زیرا به ادعای او، دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای قابل قبول نبود. این موضع دوگانه نشان می‌دهد او هزینه سیاسی جنگ را می‌پذیرد، اما حاضر نیست آن را نشانه ناکامی راهبردی آمریکا بداند.
رأی مردم آمریکا؛ فاصله میان روایت پیروزی و برداشت جامعه
نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای، مانعی جدی در مسیر تثبیت روایت پیروزی ترامپ است. دموکرات‌ها توانستند کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست آورند و نظرسنجی انتخاباتی آسوشیتدپرس نشان داد حدود سه‌چهارم رأی‌دهندگان از مسیر اداره کشور ناراضی یا خشمگین‌اند. همچنین، طبق نظرسنجی رأی‌دهندگان شبکه ای‌بی‌سی، ۳۴ درصد شرکت‌کنندگان جنگ ایران را عاملی تعیین‌کننده در رأی خود دانسته‌اند.
اظهارات ونس و پذیرش بخشی از ارزیابی او از سوی ترامپ نیز اهمیت جنگ در شکست جمهوری‌خواهان را برجسته می‌کند. در واقع، رأی‌دهندگان روایت پیروزی دولت را به سرمایه سیاسی برای حزب جمهوری‌خواه تبدیل نکردند. وقتی هزینه جنگ در زندگی روزمره مردم احساس می‌شود، اعلام پیروزی به‌تنهایی برای اقناع افکار عمومی کافی نیست.
خسارت به ایران؛ لزوماً به معنای پیروزی آمریکا نیست
تردیدی نیست که آمریکا با استفاده از توان هوایی، موشکی و اطلاعاتی خود خسارات نظامی قابل توجهی به ایران وارد کرده است؛ اما تخریب زیرساخت‌ها و تجهیزات، به‌تنهایی معیار پیروزی نیست. معیار اصلی، میزان تحقق اهداف سیاسی و راهبردی واشنگتن است.
اگر هدف، تسلیم ایران، تغییر ساختار سیاسی، از بین بردن ظرفیت پاسخگویی و تحمیل شروط آمریکا بوده، نتیجه باید با همین شاخص‌ها سنجیده شود. ایران همچنان بر مواضع خود ایستاده و صرفاً در نتیجه فشار نظامی شروط واشنگتن را نپذیرفته است. افزون بر این، نیروهای مسلح ایران نیز ضربات مهمی به آمریکا و رژیم صهیونیستی وارد کرده‌اند. بنابراین، خسارت نظامی به ایران را نمی‌توان معادل تسلط سیاسی بر آن دانست.
هزینه متقابلی که به آمریکا وارد شده است
بر اساس برآورد فرماندهی مرکزی آمریکا که سی‌بی‌اس در ۲۷ اکتبر منتشر کرد، هزینه نظامی جنگ تا اواسط اکتبر دست‌کم به ۴۷.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که هزینه جایگزینی مهمات، تجهیزات ازدست‌رفته و عملیات نظامی را دربر می‌گیرد و تمام خسارات پایگاه‌های آمریکا در منطقه را پوشش نمی‌دهد.
هزینه جنگ به بودجه پنتاگون محدود نیست. افزایش قیمت سوخت، حمل‌ونقل، بیمه دریایی و واردات، فشار را به خانوارها و بنگاه‌های آمریکایی منتقل کرده است. اختلال بازار انرژی و زنجیره تأمین نیز هزینه‌های بیشتری ایجاد می‌کند. اگر کشوری خانه همسایه را به آتش بکشد، اما آتش به خانه خودش سرایت کند و خسارت سنگینی به بار آورد، نمی‌تواند صرفاً با اشاره به ویرانی خانه همسایه خود را پیروز بداند. برتری نظامی، بدون محاسبه هزینه‌های اقتصادی و سیاسی، تصویر کاملی از نتیجه جنگ ارائه نمی‌کند.
تنگه هرمز؛ فاصله ادعای باز بودن با واقعیت میدانی
ترامپ در مصاحبه بر باز بودن تنگه هرمز تأکید کرد، اما مجری یادآور شد که شناورهای عبوری تحت حفاظت گسترده نظامی آمریکا قرار دارند. بر اساس گزارش ۹ نوامبر رویترز و داده‌های کپلر، روز شنبه تنها پنج کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردند و یکشنبه هیچ عبوری ثبت نشد؛ در حالی که پیش از جنگ، تردد روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی بود.
گزارش‌های رویترز در اول و چهارم نوامبر به برخورد نفتکش‌ها با مین و گزارش ۳۰ اکتبر به برخورد مین‌های چسبان با بدنه یک نفتکش و آتش‌سوزی آن اشاره داشت. هرچند قیمت نفت برنت در ۹ نوامبر به حدود ۱۰۰ دلار کاهش یافت، مخاطرات دریایی همچنان بر بازار اثرگذار است.
عبور موردی چند کشتی، به معنای بازگشت امنیت و آزادی کشتیرانی نیست. معیار واقعی، تردد مستمر، ایمن و قابل پیش‌بینی است، نه عبور شناورهایی که به حفاظت نظامی نیاز دارند.
توافق سیاسی؛ حلقه مفقوده روایت پیروزی ترامپ
ترامپ در این مصاحبه گفت تمایلی به تشدید جنگ ندارد و ضرورتی برای آن نمی‌بیند. او همچنین مدعی شد توافق با ایران پیش از انتخابات بسیار نزدیک بوده و نتیجه انتخابات به تهران امید داده است امتیازات بیشتری بگیرد.
این اظهارات نشان می‌دهد پرونده ایران همچنان برای واشنگتن باز است. موضوع مواد هسته‌ای، تنگه هرمز و ترتیبات امنیتی منطقه حل‌نشده باقی مانده و به توافق سیاسی نیاز دارد. ترامپ می‌خواهد دستاوردهای نظامی را به توافقی تبدیل کند که مکمل پیروزی او معرفی شود؛ اما چنین توافقی بدون در نظر گرفتن منافع و مطالبات ایران امکان‌پذیر نیست. اختلاف مواضع ترامپ و ونس نیز می‌تواند بر رقابت‌های درون حزب جمهوری‌خواه و معادلات پس از ترامپ اثر بگذارد.
دروازه آهنین؛ انتقال از جنگ نظامی به محاصره فرسایشی؟
همزمان با تأکید ترامپ بر پرهیز از حملات گسترده، طرح «Task Force Iron Gate» یا «نیروی ویژه دروازه آهنین» نشانه‌ای از احتمال تداوم فشار علیه ایران است. بر اساس گزارش ۸ نوامبر رویترز، این سازوکار با هدف محدودسازی جابه‌جایی تسلیحات پیشرفته و کالاهای تحریمی ایران از مرزهای زمینی و مسیر دریای خزر طراحی شده است.
این اقدام به معنای اعلام محاصره کامل زمینی نیست، اما می‌توان آن را تلاشی برای تکمیل حلقه‌های فشار اقتصادی و لجستیکی، در کنار محدودیت‌های دریایی و محاصره بنادر ایران، ارزیابی کرد. به نظر می‌رسد واشنگتن ممکن است به جای تکرار حملات گسترده و پرداخت هزینه‌های آن، تشدید محاصره و محدودسازی مسیرهای حیاتی را برای وادار کردن ایران به پذیرش شروط خود دنبال کند.
با این حال، چنین راهبردی بدون هزینه و مخاطره نیست. فشار بر تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی ایران طبیعتا از سوی تهران ادامه جنگ با ابزارهای غیرمستقیم و تلاش برای تحمیل اراده سیاسی تلقی خواهد شد. در نتیجه، محاصره فرسایشی به‌جای هموار کردن مسیر توافق، ممکن است زمینه درگیری‌های تازه را فراهم کند؛ به‌ویژه آنکه تنگه هرمز، پرونده هسته‌ای و مطالبات ایران همچنان حل‌نشده‌اند.
پیروزی اعلام شده، اما هنوز اثبات نشده است
مصاحبه ۶۰ دقیقه نشان می‌دهد ترامپ بیش از هر زمان به تثبیت روایت پیروزی نیاز دارد. او باید توضیح دهد چرا جنگی با این حجم از هزینه به نتیجه‌ای متناسب با اهداف اولیه نرسیده، چرا تنگه هرمز همچنان با اختلال روبه‌روست و چرا حل پرونده ایران به توافق سیاسی نیاز دارد.
مسئله اصلی، میزان خسارتی نیست که آمریکا به ایران وارد کرده، بلکه تبدیل این خسارات به تغییر معادلات سیاسی و امنیتی است. ترامپ پیروزی را اعلام کرده، اما اعلام پیروزی با تحقق آن تفاوت دارد. تلاش برای بازتعریف دستاوردهای نظامی، انتقال هزینه‌ها به متحدان و تشدید فشار فرسایشی نیز تاکنون نتوانسته این فاصله را از میان ببرد.
واقعیت آن است که هیچ‌یک از اهداف اصلی آمریکا به شکل مورد نظر واشنگتن محقق نشده است: ایران تسلیم شروط آمریکا نشده، معادلات منطقه مطابق خواست ترامپ تغییر نکرده، امنیت و تردد عادی در تنگه هرمز برقرار نشده و پرونده هسته‌ای نیز به سرانجام نرسیده است. در مقابل، هزینه‌های سنگین جنگ به دستاورد ملموسی برای جامعه آمریکا تبدیل نشده و به عاملی علیه جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بدل شده است.
در چنین شرایطی، اصرار ترامپ بر پیروزی بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدان باشد، نمایشی تبلیغاتی و غیرقابل باور برای پنهان کردن فاصله میان اهداف اعلامی جنگ و نتیجه واقعی آن است؛ روایتی که اظهارات ونس و برخی همراهان سیاسی ترامپ نیز نشان می‌دهد در حلقه نزدیکان او نیز غیر قابل باور است. ترامپ اکنون بیش از آنکه پیروزی خود را اثبات کند، در تلاش است شکست در تحقق اهداف راهبردی جنگ را پشت صحنه‌ای از ادعاهای پیروزی پنهان سازد.
