نورنیوز-گروه بین‌الملل: جنگ آمریکا علیه ایران، در کنار پیامدهای نظامی و ژئوپلیتیکی، معادله‌ای قابل تأمل در اقتصاد آمریکا رقم زده است؛ معادله‌ای که در یک سوی آن سودهای کم‌سابقه شرکتهای بزرگ نفتی و در سوی دیگر آن افزایش سنگین هزینه‌های زندگی شهروندان آمریکایی قرار دارد. گزارش منتشرشده در روزنامه نیویورک‌تایمز در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که افزایش قیمت انرژی و اختلال در عرضه جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی، فرصت اقتصادی بزرگی برای بخش‌هایی از صنعت نفت آمریکا ایجاد کرده است.
بر اساس این گزارش، بیش از ۵۰ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا، که بخش عمده آنها در حوزه تولید یا پالایش نفت فعالیت می‌کنند، طی شش ماه آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ در مجموع حدود ۱۳۲ میلیارد دلار سود به دست آورده‌اند. این رقم برآوردی محافظه‌کارانه است و سودهای احتمالی ماه مارس، نخستین ماه جنگ، و اکتبر را دربرنمی‌گیرد. محاسبات بر پایه عملکرد شرکت‌ها، اطلاعات مؤسسه اس‌اندپی گلوبال مارکت اینتلیجنس و برآورد تحلیلگران گردآوری‌شده توسط فکت‌ست انجام شده است.
مقایسه این رقم با عملکرد همین شرکت‌ها در دوره مشابه سال ۲۰۲۵، ابعاد جهش درآمدی را روشن‌تر می‌کند. آنها در آوریل تا سپتامبر سال گذشته کمتر از ۴۷ میلیارد دلار سود ثبت کرده بودند؛ بنابراین سود امسال تقریباً سه برابر شده است.
بررسی روند فصلی سود صنعت نفت آمریکا از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، سودآوری شرکت‌ها به اوج رسید و در ادامه روندی نزولی را تجربه کرد. در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ این شاخص کاهش یافت و در سال ۲۰۲۵ اندکی افزایش پیدا کرد. با آغاز جنگ ایران در سال ۲۰۲۶، دو ستون قرمز مربوط به فصل‌های مورد بررسی، جهشی کم‌سابقه را نشان می‌دهند؛ مجموع سود برآوردی این دو فصل به ۱۳۲ میلیارد دلار رسیده است. مقیاس عمودی این بررسی، سود فصلی را برحسب میلیارد دلار و در سطوح ۱۰، ۳۰، ۵۰ و ۷۰ میلیارد دلار نمایش می‌دهد.
این جهش تنها به افزایش قیمت نفت خام محدود نبوده است. پالایشگاه‌های آمریکایی به‌ویژه از شرایط جنگی منتفع شده‌اند؛ زیرا آسیب‌دیدن تأسیسات تولید سوخت در غرب آسیا و روسیه، ظرفیت پالایش جهانی را کاهش داده و حاشیه سود پالایشگاه‌هایی را که همچنان فعال مانده‌اند، به‌شدت افزایش داده است. از سوی دیگر، تولیدکنندگان آمریکایی نیز بدون تحمل خطرها و هزینه‌های عملیاتی حضور در مناطق درگیر جنگ، از افزایش قیمت نفت درآمد بیشتری کسب کرده‌اند.
عملکرد شرکتهای بزرگ نیز این روند را تأیید می‌کند. اکسون‌موبیل و شورون، دو غول نفتی آمریکا، در گزارش مالی سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ از بالاترین سودآوری فصلی خود طی سال‌های اخیر خبر داده‌اند. سود اکسون بیش از دو برابر و سود شورون تقریباً سه برابر شده است. با این حال، قیمت متوسط نفت آمریکا در فاصله آوریل تا سپتامبر امسال حدود ۹۰ دلار در هر بشکه بود؛ درحالی‌که همین شاخص در دوره مشابه سال ۲۰۲۲، پس از آغاز جنگ اوکراین، حدود ۱۰۰ دلار ثبت شده بود. این مقایسه نشان می‌دهد که جهش سودآوری امسال صرفاً به بالاترین قیمت تاریخی نفت وابسته نبوده و افزایش حاشیه سود پالایش نیز نقش مهمی داشته است.
در سوی دیگر این معادله، مصرف‌کنندگان آمریکایی با صورت‌حساب سنگینی روبه‌رو شده‌اند. بر اساس تحلیل آزمایشگاه راهکارهای اقلیمی دانشگاه براون، هزینه اضافی پرداخت‌شده از سوی شهروندان آمریکا برای خرید بنزین و گازوئیل، از آغاز حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ تا هفته منتهی به انتشار گزارش، به حدود ۱۴۷ میلیارد دلار رسیده است. سهم متوسط هر خانوار آمریکایی از این افزایش هزینه، بیش از یک‌هزار و ۱۰۰ دلار برآورد می‌شود.
این هزینه‌ها فقط به مبلغ پرداختی در جایگاه‌های سوخت محدود نیست؛ افزایش قیمت گازوئیل، به دلیل نقش آن در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشتیرانی و تولید انرژی، می‌تواند هزینه انتقال کالا، خدمات و حتی خرید روزمره خانوارها را نیز افزایش دهد.
مجموع این ارقام تصویری روشن از توزیع نامتوازن منافع و هزینه‌های جنگ ارائه می‌کند: شرکتهای بزرگ نفتی از اختلال در بازار جهانی انرژی سود می‌برند، اما شهروندان عادی در آمریکا و اروپا هزینه مستقیم و غیرمستقیم آن را می‌پردازند. به این ترتیب، جنگی که هزینه‌های آن به اقتصاد و معیشت مردم منتقل می‌شود، برای بخشی از بنگاه‌های بزرگ انرژی به فرصتی کم‌سابقه برای انباشت سود تبدیل شده است.
