نورنیوز ـ گروه سیاسی: آخرین تحولات جنگ آمریکا و ایران در روز ۲۹ مهر ۱۴۰۵ از ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک، افزایش تنش‌ها بر سر تنگه هرمز و ادعای ازسرگیری حملات اسرائیل علیه ایران حکایت دارد. در حالی که عباس عراقچی از ادامه مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا از طریق پاکستان و قطر خبر داده و بازگشایی کامل تنگه هرمز را به اجرای تعهدات طرف مقابل مشروط کرده است، دونالد ترامپ همچنان از پایان قریب‌الوقوع جنگ سخن می‌گوید و مقام‌های نظامی آمریکا نیز بر آمادگی واشنگتن برای تشدید اقدامات علیه ایران تأکید دارند.
هم‌زمان، گزارش‌هایی درباره انتقاد چهره‌های سیاسی این رژیم از سیاست‌های بنیامین نتانیاهو، افزایش قیمت نفت و تحولات مرزی ایران با پاکستان و عراق منتشر شده است. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که مسیر دیپلماسی همچنان باز است، اما اختلافات تهران و واشنگتن بر سر پرونده هسته‌ای، تنگه هرمز و تعهدات پیشین، دستیابی به توافق نهایی را با ابهام روبه‌رو کرده است.
مذاکرات ایران و آمریکا؛ شرط تهران برای توافق و بازگشایی تنگه هرمز
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفت‌وگو با شبکه الاخباریه عراق تأیید کرد که مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن از طریق کشورهای واسطه، از جمله پاکستان و قطر، همچنان ادامه دارد.
عراقچی با اشاره به ابتکار پیشنهادی ایران موسوم به «طرح هفت‌روزه» گفت تهران شروط خود را به‌صراحت مطرح کرده و قرار بوده است در روز ششم این دوره، تنگه هرمز به‌طور کامل باز شود. به گفته وزیر امور خارجه، طرف آمریکایی اعلام کرده با شروط مطرح‌شده موافق است، اما خواستار افزودن چند بند دیگر شده است.
وزیر امور خارجه ایران تأکید کرد که تهران از آمریکا می‌خواهد به تعهدات مندرج در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد پایبند باشد و پس از اجرای این تعهدات، امکان ورود به مذاکرات درباره سایر پرونده‌ها فراهم خواهد شد.
عراقچی همچنین با اشاره به تجربه دورهای قبلی مذاکرات گفت که از نظر ایران، ادامه دیپلماسی تنها در صورتی نتیجه‌بخش خواهد بود که طرف مقابل به تفاهم‌های پیشین پایبند بماند. او تأکید کرد درهای دیپلماسی کاملاً باز است و در صورت اجرای شروط ایران، تنگه هرمز به‌طور کامل باز خواهد شد و مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی ادامه می‌یابد.
در همین زمینه، روزنامه العربی الجدید پیش‌تر از ارائه پیشنهادی مشترک از سوی قطر و پاکستان برای نزدیک کردن مواضع ایران و آمریکا خبر داده بود. بر اساس این گزارش، پیشنهاد مذکور شامل پرداخت ۶ میلیارد دلار سود مرتبط با دارایی‌های مسدودشده ایران در قطر در برابر پاسخ‌گویی به مطالبه آمریکا درباره برنامه هسته‌ای ایران است. جزئیات و میزان پذیرش این پیشنهاد از سوی دو طرف، در اطلاعات منتشرشده به‌طور مستقل تأیید نشده است.
در مقابل، دونالد ترامپ مدعی شده است که جنگ با ایران به‌زودی پایان خواهد یافت و پس از خاتمه درگیری‌ها، قیمت نفت به‌شدت کاهش پیدا می‌کند. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین ادعا کرده است که ایران قصد دارد جنگ را تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ادامه دهد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز پس از سفر به منطقه و دیدار با مقام‌های اسرائیلی، مدعی شد واشنگتن برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای مصمم است و در صورت درخواست ترامپ، آمادگی دارد اقدامات خود را گسترش دهد.
در سوی مقابل، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در دیدار با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، تصریح کرد که هیچ بخشی از مواد هسته‌ای غنی‌شده ایران از کشور خارج نخواهد شد. او این مواد را سرمایه ملی ایران دانست و تأکید کرد آغاز هرگونه مذاکره به تحقق شروط تهران و اعتمادسازی از سوی آمریکا وابسته است.
این مواضع نشان می‌دهد که اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای، سرنوشت تنگه هرمز و نحوه اجرای تعهدات پیشین همچنان از مهم‌ترین موانع دستیابی به توافق جامع میان تهران و واشنگتن است.
اختلاف بر سر جنگ و فشارهای انتخاباتی
هم‌زمان با ادامه مذاکرات، گزارش روزنامه فایننشال تایمز درباره آماده‌سازی طرحی برای حمله اسرائیل به ایران، بار دیگر احتمال بازگشت درگیری‌ها را برجسته کرده است.
بر اساس این گزارش، ارتش اسرائیل در اوایل ماه جاری میلادی طرح‌هایی برای اجرای عملیات چندروزه علیه اهدافی در ایران آماده کرده بود. این عملیات قرار بود زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله نیروگاه‌های برق، تأسیسات هسته‌ای و برخی اهداف مرتبط با حاکمیت ایران را هدف قرار دهد.
فایننشال تایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد که این عملیات پس از مخالفت ترامپ با ازسرگیری حملات پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اجرا نشد. با این حال، بر اساس همین گزارش، احتمال ازسرگیری حملات همچنان مطرح است و مشخص نیست در صورت اجرای چنین عملیاتی، آمریکا مستقیماً در آن مشارکت خواهد کرد یا خیر.
در داخل اسرائیل نیز مخالفت‌هایی با احتمال آغاز جنگی دیگر علیه ایران مطرح شده است. گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یشار»، ادعای نتانیاهو مبنی بر نابودی برنامه هسته‌ای ایران را رد کرده و آن را دروغ خوانده است.
یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، نیز با انتقاد از احتمال کشاندن اسرائیل به یک درگیری نظامی جدید، هشدار داده است که ارتش نباید برای اهداف سیاسی و شخصی مورد استفاده قرار گیرد. او از فرماندهان نظامی و امنیتی خواسته است در برابر چنین اقدامی مقاومت کنند.
هم‌زمان، گزارش‌هایی از وضعیت نامناسب انتخاباتی حزب لیکود منتشر شده است. روزنامه معاریو از احتمال هدر رفتن پنج کرسی به دلیل ناکامی در متقاعد کردن احزاب کوچک راست‌گرا برای کناره‌گیری از رقابت‌ها خبر داده است. همچنین، نظرسنجی‌های منتشرشده نشان می‌دهند که بلوک حامی نتانیاهو ممکن است برای دستیابی به اکثریت پارلمانی با دشواری روبه‌رو شود؛ هرچند نتایج نظرسنجی‌ها به‌تنهایی تعیین‌کننده نتیجه انتخابات نیستند.
جیک سالیوان، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، نیز با انتقاد از جنگ علیه ایران گفت حملات نظامی ممکن است برنامه هسته‌ای ایران را به عقب براند، اما بدون توافق نمی‌توان این پرونده را به‌طور پایدار حل‌وفصل کرد. او همچنین تأکید کرد که جنگ، اختلاف منافع واشنگتن و تل‌آویو را آشکار کرده است؛ به‌ویژه در موضوع تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی بسته ماندن این آبراه برای آمریکا.
مجموع این مواضع نشان می‌دهد که احتمال تشدید دوباره جنگ تنها به محاسبات نظامی محدود نیست و ملاحظات انتخاباتی، هزینه‌های اقتصادی و اختلاف منافع میان آمریکا و اسرائیل نیز در تصمیم‌گیری‌ها نقش دارند.
تحولات مرزی، تهدیدهای زیرساختی و افزایش قیمت نفت
در جبهه تحولات منطقه‌ای، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدار با مقام‌های ایرانی بر ضرورت همکاری‌های منطقه‌ای تأکید کرد و از رفع مشکل مرز ایران و پاکستان خبر داد. او اعلام کرد که مرز دو کشور از صبح روز سه‌شنبه بازگشایی شده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که علی زینی‌وند، معاون سیاسی و سخنگوی وزارت کشور ایران امروز در نشست خبری گفت مبادلات مرزی با پاکستان متوقف نشده و انتقال کالاهای مورد نیاز، از جمله کالاهای فسادپذیر، ادامه دارد. به گفته زینی‌وند، بخشی از اختلال‌های موجود به مشکلات فنی و زیرساخت‌های مالی در پاکستان مربوط می‌شود و بخشی دیگر نیز ممکن است تحت تأثیر فشارهای آمریکا بر کشورهای همسایه ایران قرار گرفته باشد.
در حوزه زیرساخت‌های راهبردی، سردار یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، هشدار داده است که اگر آمریکا و متحدانش زیرساخت‌های ایران را هدف قرار دهند، کابل‌های اینترنتی عبوری از تنگه هرمز نیز ممکن است هدف قرار گیرند. او با اشاره به هفت کابل مهم ارتباطی در این محدوده، درباره پیامدهای چنین اقدامی برای آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن هشدار داده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تنگه هرمز علاوه بر نقش حیاتی در انتقال نفت و گاز، یکی از مسیرهای مهم ارتباطات داده‌ای بین‌المللی نیز به شمار می‌رود. هرگونه آسیب به زیرساخت‌های ارتباطی زیر دریا می‌تواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و بر ارتباطات و تبادل داده میان کشورها تأثیر بگذارد.
در همین حال، قیمت هر بشکه نفت به ۱۱۰ دلار و ۲۸ سنت رسیده است؛ سطحی که حساسیت بازار انرژی به تحولات نظامی و آینده تردد دریایی در منطقه را نشان می‌دهد. تداوم محدودیت‌ها در تنگه هرمز یا ازسرگیری حملات می‌تواند نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی و هزینه‌های حمل‌ونقل را تشدید کند.
در خبری دیگر، فرماندار اراک گزارش‌ها درباره وقوع انفجار یا خرابکاری در شرکت آلومینیوم ایران را تکذیب کرد و گفت حادثه رخ‌داده ناشی از نقص فنی سیستم و نوسانات ولتاژ برق بوده است. به گفته او، هیچ عملیات نظامی یا اقدام خرابکارانه‌ای در این مجموعه رخ نداده است. این توضیح رسمی در شرایطی اهمیت دارد که انتشار اخبار تأییدنشده درباره حوادث صنعتی می‌تواند بر فضای روانی جامعه اثر بگذارد.
در مجموع، آخرین تحولات جنگ آمریکا و ایران نشان می‌دهد که هم‌زمان با ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، احتمال تشدید درگیری‌ها همچنان در محاسبات طرف‌های درگیر وجود دارد. از یک سو، تهران بر اجرای تعهدات پیشین، حفظ مواد هسته‌ای غنی‌شده و بازگشایی تنگه هرمز در چارچوب شروط خود تأکید می‌کند؛ از سوی دیگر، واشنگتن و تل‌آویو از آمادگی نظامی و احتمال اقدامات بیشتر سخن می‌گویند.
در چنین شرایطی، سرنوشت مذاکرات غیرمستقیم، موضع نهایی دولت آمریکا درباره حمله دوباره و تحولات سیاسی داخلی اسرائیل می‌تواند بر مسیر آینده بحران اثرگذار باشد. افزایش قیمت نفت، حساسیت وضعیت مرزها و تهدیدهای مرتبط با زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات نیز نشان می‌دهد که پیامدهای این تقابل، فراتر از میدان نظامی و در حوزه اقتصاد و امنیت منطقه‌ای دنبال می‌شود.
