نورنیوز ـ سیاسی: تحولات جنگ ایران و آمریکا در روز دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵، هم‌زمان در چند محور دیپلماتیک، نظامی و منطقه‌ای دنبال شد. در حالی که تبادل پیام‌ها درباره طرح ۷ روزه ایران ادامه دارد، وضعیت تنگه هرمز، گزارش اصابت به یک نفتکش دیگر، هشدارهای مقام‌های ایرانی و بحث‌های سیاسی در اسرائیل درباره نتایج جنگ، در کانون توجه قرار گرفته‌اند.
در جبهه دیپلماسی، تهران می‌گوید پاسخ طرف آمریکایی به طرح پیشنهادی ایران دریافت شده و در حال بررسی است؛ در مقابل، اظهارات مقام‌های اسرائیلی درباره محقق نشدن اهداف جنگ و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها، بر ادامه ابهام‌ها درباره آینده منطقه افزوده است.
مذاکرات ایران و آمریکا؛ پاسخ واشنگتن به طرح ۷ روزه در دست بررسی
کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه ایران، شامگاه یکشنبه ۱۹ مهر اعلام کرد که طرح ۷ روزه ایران از طریق واسطه‌ها و میانجی‌ها، از جمله قطر، منتقل شده و نظرات طرف آمریکایی درباره آن به تهران رسیده است.
به گفته غریب‌آبادی، این نظرات در حال بررسی است و پس از جمع‌بندی داخلی، پاسخ ایران از همان مسیرهای ارتباطی اعلام خواهد شد. او همچنین تأکید کرد که بازگشت به شرایط عادی و باز شدن تنگه هرمز به بازگشت آمریکا به تعهدات قبلی خود وابسته است و هر اقدام بعدی ایران نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز در نشست خبری روز دوشنبه گفت تبادل پیام‌ها میان ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها ادامه دارد. او توضیح داد که طرح ۷ روزه، مطالباتی از جمله رفع محاصره دریایی، توقف جنگ در همه جبهه‌ها و آزادسازی دارایی‌های ایران را در بر می‌گیرد.
بقائی تأکید کرد که ایران در حال بررسی نکاتی است که طرف آمریکایی مطرح کرده و پس از پایان بررسی‌ها، دیدگاه خود را به میانجی‌ها منتقل خواهد کرد. او همچنین گفت از نظر فنی، پاکستان و قطر همچنان نقش میانجی را در ارتباط میان تهران و واشنگتن ایفا می‌کنند و رایزنی‌های ایران با روسیه درباره مسائل مختلف، از جمله موضوع هسته‌ای، ادامه دارد.
سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به ادعاهای آمریکا درباره بازگشت تنگه هرمز به وضعیت عادی نیز گفت این اظهارات با واقعیت‌های میدانی تطابق ندارد. به گفته او، تا زمانی که محاصره دریایی و اقدامات مورد اعتراض ایران ادامه داشته باشد، بازگشت امنیت به این آبراه با موانع جدی روبه‌رو خواهد بود.
بقائی همچنین در واکنش به بحث‌های مطرح‌شده درباره احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، ان‌پی‌تی، گفت تحولات اخیر باعث شده است این پرسش در میان بخشی از نخبگان و نمایندگان ایران مطرح شود که ادامه عضویت در این پیمان چه منافعی دارد. او با اشاره به ترور رهبر ایران که به گفته وی صاحب فتوای منع سلاح هسته‌ای بود، از مواضع کشورهای غربی در این زمینه انتقاد کرد.
در تحولی دیگر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تماس تلفنی با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، درباره تحولات منطقه گفت‌وگو کرد. عراقچی با تأکید بر اینکه بحران‌های منطقه راه‌حل نظامی ندارند، آمادگی ایران را برای کمک به آغاز گفت‌وگو میان عربستان و یمن و دستیابی به راه‌حل سیاسی اعلام کرد.
تنگه هرمز در کانون تنش‌ها؛ سپاه از اصابت به سومین سوپرنفتکش خبر داد
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد سومین نفتکش بزرگ از نوع سوپرنفتکش طی دو روز گذشته در محدوده تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده است.
بر اساس اطلاعیه سپاه، این نفتکش با خاموش کردن سامانه ناوبری خود و بی‌توجهی به هشدارهای نیروی دریایی قصد عبور از تنگه هرمز را داشته است. سپاه اعلام کرد هرگونه همکاری کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها با ارتش آمریکا در تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس با برخورد قاطع نیروهای ایرانی مواجه خواهد شد.
این خبر در ادامه هشدارهای روز گذشته سپاه درباره کشتی‌هایی منتشر شد که سامانه‌های ناوبری خود را در این محدوده خاموش می‌کنند. با این حال، جزئیات مستقل درباره هویت نفتکش، میزان خسارت و وضعیت خدمه آن در اطلاعات ارائه‌شده مشخص نشده است.
در همین زمینه، بقائی با رد ادعای آمریکا مبنی بر بازگشت جریان انتقال انرژی به وضعیت عادی گفت تدابیر ایران در تنگه هرمز در واکنش به تحولات جنگ و آنچه تهران اقدامات آمریکا و اسرائیل می‌داند، اتخاذ شده است. او تأکید کرد که امنیت این آبراه برای ایران اهمیت ویژه‌ای دارد، اما ادامه محاصره دریایی و درگیری‌ها بر وضعیت آن تأثیر می‌گذارد.
ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ارشد نیروهای مسلح ایران، نیز در بیانیه‌ای از آنچه راهزنی دریایی و قاچاق سوخت از سوی آمریکا خواند، انتقاد کرد و گفت ادعاهای واشنگتن درباره تسلط بر تنگه هرمز واقعیت‌های میدان را تغییر نمی‌دهد. او همچنین از کشورهای منطقه خواست درباره اتکای امنیتی خود به آمریکا بازنگری کنند.
هم‌زمان، قیمت نفت در بازارهای جهانی افزایش یافت. طبق ارقام منتشرشده در گزارش‌های روز دوشنبه، نفت خام برنت با افزایش ۷۶ سنتی به ۱۰۵ دلار و ۴۸ سنت در هر بشکه رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد ۵۹ سنتی، ۹۲ دلار و ۴۴ سنت معامله شد.
گزارش‌ها درباره امنیت کشتیرانی و هوانوردی منطقه نیز ادامه دارد. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که افزایش تهدیدها علیه فرودگاه‌ها و مسیرهای هوایی در خاورمیانه، شرکت‌های هواپیمایی را به تغییر مسیر و لغو برخی پروازها وادار کرده است. بر اساس این گزارش، محدودتر شدن مسیرهای امن میان اروپا و آسیا، فشار بیشتری بر کریدورهای جایگزین وارد کرده است.
اسرائیل درگیر اختلاف بر سر نتایج جنگ؛ هشدار درباره احتمال ازسرگیری رویارویی
در اسرائیل، اظهارات چند چهره سیاسی درباره عملکرد دولت بنیامین نتانیاهو در جنگ با ایران، بخش مهمی از تحولات روز دوشنبه را تشکیل داد.
گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار» در کنست اسرائیل، گفت اهداف جنگ علیه ایران محقق نشده است. او همچنین اعلام کرد به تصمیم‌هایی که نتانیاهو ممکن است در هفته‌های آینده اتخاذ کند، اعتماد ندارد و مدعی شد در دفتر نخست‌وزیر درباره صورت‌جلسه‌ها و روایت وقایع، بازآرایی‌هایی صورت گرفته است.
یائیر گولان، رهبر حزب «دموکرات‌ها» و از منتقدان نتانیاهو، نیز او را متهم کرد که برای ادامه جنگ تلاش می‌کند و بدون داشتن راهبرد سیاسی روشن درباره مرحله پس از جنگ، به آمریکا وعده‌هایی درباره ایران داده است. گولان همچنین نسبت به احتمال تعویق انتخابات اسرائیل با استناد به ملاحظات امنیتی هشدار داد. این اظهارات، موضع انتقادی او نسبت به نخست‌وزیر اسرائیل است.
نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل و رقیب سیاسی نتانیاهو، نیز گفت قصد دارد در رقابت سیاسی پیش رو او را کنار بزند. بنت در ادامه از عملکرد وزیر امنیت ملی اسرائیل انتقاد کرد و مدعی شد وضعیت امنیت داخلی در دوره مسئولیت او بدتر شده است.
از سوی دیگر، روزنامه عبری «معاریو» به نقل از برآوردهای منتسب به نهادهای امنیتی اسرائیل گزارش داد که اگر ایران در شرایط فعلی حمله نکند، احتمال دارد رویارویی به بعد از انتخابات موکول شود. این گزارش همچنین به مشکلات عملیاتی ارتش اسرائیل و تلفات ناشی از حوادث غیررزمی در جریان جنگ‌های چندجبهه‌ای اشاره کرده است؛ با این حال، این ارزیابی رسانه‌ای به معنای تصمیم قطعی برای ازسرگیری جنگ در زمان مشخصی نیست.
شبکه عبری «کان» نیز مدعی شد حدود ۲۰ فروند هواپیمای سوخت‌رسان آمریکایی از ایالات متحده به اروپا بازگردانده خواهند شد؛ خبری که در شرایط افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال تشدید دوباره درگیری‌ها منتشر شده است. اطلاعات ارائه‌شده جزئیات بیشتری درباره مقصد نهایی هواپیماها یا ارتباط قطعی این جابه‌جایی با تصمیم نظامی علیه ایران در اختیار نمی‌گذارد.
در حادثه‌ای دیگر در شمال اسرائیل، رسانه‌های این کشور از زخمی شدن ۲۰ نفر بر اثر انفجار بقایای مهمات جنگی در منطقه جلیل علیا خبر دادند. بنا بر گزارش‌های اولیه، وضعیت یک نفر بسیار وخیم و چند مجروح دیگر وخیم یا متوسط اعلام شده است. علت دقیق انفجار همچنان در دست بررسی گزارش شده است.
واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی؛ از موضع چین تا افزایش نگرانی‌های امنیتی
چین روز دوشنبه خواستار کاهش اقدامات تنش‌زا و حل اختلافات خاورمیانه از مسیر گفت‌وگو شد. مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، با ابراز نگرانی از تلفات و تشدید درگیری‌ها، مخالفت پکن با حمله به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را اعلام کرد و بر ضرورت تلاش فوری طرف‌ها برای برقراری صلح و ثبات تأکید کرد.
در همین حال، وزارت امور خارجه ایران درباره افزایش تنش میان عربستان و یمن ابراز نگرانی کرد. بقائی گفت ایران بارها آمادگی خود را برای کمک به گفت‌وگو میان طرف‌ها اعلام کرده است و تشدید تنش‌ها می‌تواند به نفع بازیگران دیگری در منطقه تمام شود.
تحولات امنیتی در عربستان نیز بر وضعیت پروازهای منطقه تأثیر گذاشته است. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که تهدیدهای موشکی و پهپادی علیه فرودگاه‌ها و مسیرهای هوایی، شرکت‌های هواپیمایی را به کاهش استفاده از حریم هوایی عربستان وادار کرده است. طبق این گزارش، مسیر جایگزین از آسیای مرکزی و افغانستان عبور می‌کند و با چالش‌هایی از جمله ازدحام و خطرهای امنیتی مواجه است. همچنین نمایندگی دولت آمریکا در عربستان از محدودیت‌هایی برای سفر کارکنان خود در نزدیکی مرز یمن و استفاده از برخی فرودگاه‌های این کشور خبر داده است.
در عراق نیز برخی منابع خبری از شنیده شدن صدای انفجارهای شدید در اربیل خبر دادند، اما جزئیات دقیق درباره علت و عامل این انفجارها در اطلاعات ارائه‌شده مشخص نشده است.
در سطح داخلی ایران، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری، درباره دیدار هفت‌ساعته خود با رهبر ایران گفت پیشنهاد داده است گروهی مشخص مسئول انتخاب مدیران و واگذاری مسئولیت‌ها بر اساس شایستگی، تجربه و پاسخ‌گویی باشند. این اظهارات در حالی مطرح شده که مقام‌های ایرانی هم‌زمان بر تداوم مواضع خود در مذاکرات، حفظ امنیت کشور و آمادگی دفاعی تأکید می‌کنند.
در مجموع، تحولات روز ۲۰ مهر نشان می‌دهد که روند تبادل پیام‌ها درباره طرح ۷ روزه ادامه دارد، اما هنوز نتیجه نهایی مذاکرات اعلام نشده است. هم‌زمان، وضعیت تنگه هرمز و گزارش اصابت به نفتکش، مواضع متفاوت مقام‌های اسرائیلی درباره دستاوردهای جنگ و افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت منطقه، همچنان فضای سیاسی و نظامی خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده است.
