نورنیوز-گروه بین الملل: در زمان وتوی پیشنویس قطعنامه ایالات متحده علیه ایران توسط چین و روسیه، اشارههای مستقیمی به انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت و همچنین بحث برجام از سوی نمایندگان این دو کشور شد که نکته مهمی از حیث حقوقی و سیاسی به حساب میآید. قطعنامه ۲۲۳۱ در زمانی تصویب شد که آمریکا و همچنین انگلیس و فرانسه، بهعنوان سه کشور دارای حق وتو، تلاش کردند از این قطعنامه و سازوکار «اسنپبک» بهعنوان اهرم فشاری علیه ایران استفاده کنند.
با توجه به اینکه ایران در طول سالهای گذشته و پس از توافق برجام در سال ۲۰۱۵، همکاری کاملاً شفافی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته و بیش از پنج هزار مورد بازرسی در طول ۱۱ سال گذشته صورت گرفته و هیچگونه تخلفی از سوی ایران مشاهده نشده است، ضمن اینکه تحریمهایی که اعمال شده بود، قرار بود پس از یک سال راستیآزمایی این توافق و قطعنامه ۲۲۳۱ به بایگانی سپرده شود و ایران و جامعه جهانی، بهویژه ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در یک مسیر واقعیِ همکاری و ادامه همکاری حرکت کنند.
متأسفانه اخیراً آمریکا، پس از حمله به ایران و اقدامات تهاجمی که انجام داد، و همچنین پس از سال ۲۰۱۸ که دونالد ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود عملاً برجام را کنار گذاشت و آن را نادیده گرفت، بیش از چهار هزار مورد تحریم علیه ایران اعمال کرده است. در حالی که قطعنامه ۲۲۳۱ ناظر بر گزارشهای ششماهه آژانس بینالمللی انرژی اتمی است، آژانس نیز اقداماتی انجام داد که در گزارش مدیرکل آژانس، نوعی پارادوکس و در واقع ملاحظات آمریکا، انگلیس و فرانسه در آن مشاهده میشد. به همین سبب، به نظر میرسد اقدام اخیر آمریکا، انگلیس و فرانسه برای فعال کردن اسنپبک و فعالسازی سازوکارهای مرتبط با قطعنامه ۲۲۳۱، در چارچوب فشار آمریکا و ناکامی این کشور در جنگ علیه ایران صورت گرفت.
با توجه به اینکه بسیاری از کشورهای همپیمان سنتی آمریکا در منطقه و جهان حاضر نشدند در جنگ علیه ایران با آمریکا همراهی کنند، آمریکاییها تلاش کردند از این قطعنامه و، به هر حال، از مسیر تصویب قطعنامهای جدید علیه ایران در راستای اعمال تحریمهای همهجانبه استفاده کنند؛ اما با وتوی دوگانه چین و روسیه مواجه شدند. این موضوع میتواند در واقع حرکتی رو به جلو از سوی سازمان ملل و شورای امنیت باشد تا از زیادهخواهی آمریکا، انگلیس و فرانسه برای مقابله با کشورها جلوگیری شود.
در این راستا بسیاری با استناد به اتفاقی که دو سه روز پیش در شورای امنیت رخ داد و با توجه به استنادهای مطرحشده به قطعنامه ۲۲۳۱، معتقدند که ابعاد سیاسی و حقوقی برجام و این قطعنامه همچنان قابل رویت است. به همین دلیل میتوان عملاً خود برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ را یک الگوی حقوقی دانست که توانست در سناریوهای ایالات متحده و غرب خلل ایجاد کند تا نتوانند هر موقع که اراده کنند ایران را وارد یک چرخه جدید تقابلی و بنبست کنند.
بر این اساس در واقع اگر جنبههای حقوقی قطعنامه ۲۲۳۱ در نظر گرفته شود، طبیعتاً میتواند مبنای تعامل آینده باشد؛ اما متأسفانه آمریکا، انگلیس و فرانسه، بهعنوان سه قدرت دارای حق وتو که نگاه تهاجمی نسبت به ایران دارند، سعی میکنند از قطعنامه ۲۲۳۱، طبیعتاً بهعنوان اهرم فشار استفاده کنند و جنبههای سیاسی آن را پررنگتر کنند.
به همین دلیل، به نظر میرسد این امر باید به حسن نیت طرفهای دیگر بستگی داشته باشد. ایران همه راههای تعامل با جامعه جهانی را طی کرده و صادقانه همکاری کرده است. مسئله فعالیت هستهای ایران کاملاً غیرنظامی است و این موضوع را مدیران کل آژانس بارها مورد تأکید قرار دادهاند؛ اما متأسفانه برخی از زوایای قطعنامه ۲۲۳۱ ممکن است از نظر آمریکا، انگلیس و فرانسه به شکل دیگری تفسیر شود و با دید سیاسی و منافع حداکثری به آن نگاه شود. با این حال، اگر مبنای تعامل، قطعنامههای شورای امنیت باشد، طبیعتاً در مذاکرات آینده نیز قطعنامه ۲۲۳۱ میتواند مبنای تعامل میان ایران و جامعه جهانی قرار گیرد.
آرمان ملی