نورنیوز-گروه اجتماعی: وبگاه سایتِکدِیلی در گزارشی آورده است: پژوهشگران میگویند این داروها که برای تقویت استخوانها تجویز میشوند، ممکن است فایده دومی هم برای مغز داشته باشند.
داروهایی که برای محافظت از استخوانهای سالمندان تجویز میشوند، ممکن است یک فایده غیرمنتظره دیگر هم داشته باشند. در یک مطالعه بزرگ روی سالمندان مبتلا به پوکی استخوان یا شکستگیهای ناشی از ضعف استخوان، افرادی که نوعی داروی رایج پوکی استخوان به نام بیسفسفوناتهای حاوی نیتروژن (NBPs) مصرف میکردند، کمتر به آلزایمر و زوال عقل مبتلا شدند.
پژوهشگران دانشگاه هنگکنگ، سوابق پزشکی الکترونیکی بیش از ۱۲۰ هزار نفر بالای ۶۰ سال را بررسی کردند. نتیجه این بود:
مصرفکنندگان این داروها، ۱۶ درصد کمتر از بیماران درماننشده به آلزایمر و زوال عقل مبتلا شدند؛
این خطر در مقایسه با افرادی که داروهای دیگر پوکی استخوان مصرف میکردند، ۲۴ درصد کمتر بود؛
این ارتباط بهویژه در زنان و افرادی که دچار شکستگی لگن شده بودند، قویتر بود. بر اساس برآورد پژوهشگران، اگر ۴۸ بیمار به مدت پنج سال با این داروها درمان شوند، میتوان از یک مورد زوال عقل پیشگیری کرد.
چرا استخوان و مغز به هم مرتبط هستند؟
داروهایی مانند آلندرونِیت (Alendronate) و زولدرونات (Zoledronate) درمانهای شناختهشدهای برای پوکی استخوان هستند. این داروها استخوانها را تقویت میکنند و خطر شکستگی را کاهش میدهند؛ به همین دلیل استفاده از آنها در میان سالمندانی که استخوانهای ضعیفی دارند، بسیار رایج است.
پوکی استخوان و زوال عقل اغلب افراد سالمند مشابهی را درگیر میکنند و چندین عامل خطر مشترک دارند؛ از جمله سن بالا، زنبودن و کمتحرکی. پژوهشهای قبلی همین گروه پژوهشی نشان داده بود که پوکی استخوان و شکستگی، خودشان عامل خطر مستقلی برای زوال عقل هستند و افراد مبتلا به زوال عقل بیشتر در معرض زمینخوردن و شکستگی قرار دارند.
دلایل زیستی هم برای بررسی این ارتباط وجود دارد. پژوهشهای جدید نشان میدهند که برخی مسیرهای زیستی که این داروها بر آنها اثر میگذارند، ممکن است در ایجاد آلزایمر و زوال عقل هم نقش داشته باشند.
سوابق پزشکی چه میگویند؟
پژوهشگران برای پیبردن به این موضوع، سوابق پزشکی الکترونیکیِ همه بیماران شهر هنگکنگ را بررسی کردند. آنها ضمن بررسی وضعیت افراد مبتلا به پوکی استخوان یا شکستگی ضعیف بین سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰ میلادی، خطر زوال عقل را در سه گروه مقایسه کردند:
بیمارانی که این داروها را مصرف میکردند؛
بیمارانی که داروهای دیگر پوکی استخوان دریافت میکردند؛
بیمارانی که هیچ درمانی دریافت نمیکردند.
پروفسور چئونگ چینگلونگ (Cheung Ching-lung)، دانشیار گروه داروسازی دانشگاه هنگکنگ، میگوید: مطالعه ما نشان میدهد که این داروها ممکن است دو فایده همزمان داشته باشند: هم استخوانها را تقویت کنند و خطر شکستگی را کم کنند، و هم احتمالاً از آلزایمر و زوال عقل پیشگیری کنند. نقش محافظتی احتمالی این داروها برای مغز، مبنایی برای تحقیقات آینده فراهم میکند تا مشخص شود آیا واقعاً میتوانند زوال شناختی را پیشگیری یا به تأخیر بیندازند.
استفاده مجدد از داروهای موجود
یافتن کاربرد جدید برای داروهای موجود اهمیت دارد؛ زیرا زوال عقل بار سنگینی بر جمعیت سالمند جهان تحمیل میکند. در حال حاضر بیش از ۵۵ میلیون نفر با زوال عقل زندگی میکنند و پیشبینی میشود این عدد تا سال ۲۰۵۰ میلادی به ۱۳۹ میلیون نفر برسد. سازمان جهانی بهداشت، زوال عقل را یکی از مهمترین مسائل بهداشتی نیازمند توجه ویژه و اقدام فوری در جهان معرفی کرده است.
درمانهای جدیدی که میتوانند پیشرفت آلزایمر را کند کنند، بهتازگی وارد بازار شدهاند، اما هزینه بالا، اثربخشی محدود و دسترسی دشوار به آنها، نگرانیهایی ایجاد کرده است. همین موضوع، علاقه به راهکارهای پیشگیرانهای را افزایش داده که ارزانتر و در دسترستر هستند؛ از جمله استفاده مجدد از داروهایی که از قبل بهطور گسترده تجویز میشوند.
پروفسور چئونگ میگوید: این یافتهها مهم هستند، چون نشان میدهند میتوان با داروهای ایمن و در دسترس، خطر زوال عقل را در یک گروه آسیبپذیر کاهش داد. در جامعه ما که بهسرعت در حال پیرشدن است، این یافتهها نشان میدهد تا زمانی که درمانهای جدید برسند، داروهای موجود هم میتوانند محافظت بیشتری برای افراد پرخطر فراهم کنند.