نورنیوز- گروه اجتماعی: شاید تغییرات نامحسوس رخداده در طول خواب بتوانند سالها پیش از این که مشکلات قابل توجه حافظه پدیدار شوند، آسیبپذیری در برابر بیماری آلزایمر را آشکار کنند.
به نقل از ساینسدیلی، پژوهشگران «دانشگاه لیژ»(ULiège) در بلژیک با حمایت «بنیاد توقف آلزایمر»(Stop Alzheimer's Foundation) در حال بررسی این موضوع هستند که آیا مغز در حال خواب ممکن است حاوی سرنخهای اولیه باشد.
این گروه پژوهشی، الگوهای خواب را در بیش از ۵۰۰ شخص سالم بررسی کردند. در میان شرکتکنندگان میانسال، بیدار شدنهای مکرر در طول شب با خطر ژنتیکی بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط بود. این رابطه در میان بزرگسالان جوانتر مشاهده نشد.
یافتههای بهدستآمده، این احتمال را افزایش میدهند که شاید بررسی خواب در نهایت بتواند به پژوهشگران کمک کند تا افرادی را که ممکن است در برابر آلزایمر آسیبپذیرتر باشند، پیش از بروز علائم شناسایی کنند.
دانشمندان سالها زمان را صرف بررسی ارتباط بین خواب مختلشده و بیماریهای عصبی کردهاند. پژوهش دانشگاه لیژ با بیان این که رابطه بین خواب و خطر آلزایمر ممکن است مدتها پیش از ظهور علائم قابل تشخیص آغاز شود، بخش دیگری به این تحقیقات میافزاید.
از آنجا که ژنتیک یک نقش جزئی در بیماری آلزایمر دارد (بیماری آلزایمر نه صرفاً ارثی است و نه کاملاً مستقل از ژنها)، پژوهشگران خطر پلیژنیک (خلاصه کردن تأثیر ترکیبی ژنها بر احتمال ابتلا به یک بیماری خاص) را برای بیش از ۵۰۰ شرکتکننده سالم محاسبه کردند.
بیشتر شرکتکنندگان، بزرگسالان جوان (۱۸ تا ۳۱ سال) بودند اما این پژوهش شامل یک گروه مسنتر (۵۰ تا ۶۹ سال) نیز میشد. نکته مهم این است که خطر پلیژنیک اندازهگیریشده در این پژوهش پایین باقی ماند و به همین دلیل نمیتواند تعیین کند که آیا شخص در نهایت به بیماری آلزایمر مبتلا خواهد شد یا خیر. سپس، پژوهشگران این تخمینهای ریسک ژنتیکی را با ویژگیهای گوناگون خواب هر شرکتکننده مقایسه کردند.
این تجزیه و تحلیل، ارتباطی را میان خطر ژنتیکی بیماری آلزایمر و فراوانی بیداریهای کوچک شبانه نشان داد. این بیداریهای کوچک، انفجارهای بسیار کوتاهی از فعالیت مغز هستند که میتوانند چرخه خواب طبیعی را بدون این که باعث بیدار شدن کامل شوند، مختل کنند.
پژوهشگران در میان شرکتکنندگان جوانتر، هیچ ارتباطی را بین این بیداریهای کوچک و خطر ژنتیکی آلزایمر پیدا نکردند. الگوی متفاوتی در گروه مسنتر ظاهر شد. شرکتکنندگانی که بیداریهای کوچک بیشتری را تجربه کردند، با وجود سالم بودن، نسبتاً جوان بودن و نداشتن علائم آلزایمر، به خطر ژنتیکی بالاتری تمایل داشتند.
پژوهشگران در این پروژه، ناحیه «لوکوس سیرولئوس» را نیز بررسی کردند که ناحیهای کوچک در عمق ساقه مغز و تقریباً به اندازه یک دانه برنج است. این ناحیه نقش مهمی را در تنظیم بیداری، توجه و خواب دارد. «ژیل واندوال»(Gilles Vandewalle) از پژوهشگران این پروژه گفت: مشاهده این ناحیه دشوار است اما به نظر میرسد که در مکانیسمهای اولیه مرتبط با این بیماری نقش دارد.
لوکوس سیرولئوس به ویژه برای پژوهشگران آلزایمر جالب است زیرا از اولین مناطق مغز به شمار میرود که رسوبات پروتئینی غیرطبیعی میتوانند در آن ظاهر شوند. چنین رسوباتی ممکن است از اوایل نوجوانی شروع به تجمع کنند؛ اگرچه دانشمندان هنوز به طور کامل نمیدانند که این تغییرات اولیه به چه معناست.
در مجموع، یافتههای این پژوهش به رویکردهای جدید احتمالی برای غربالگری و پیشگیری از آلزایمر اشاره دارند. در آینده شاید تجزیه و تحلیل خواب به مکمل روشهای دیگر برای شناسایی افرادی تبدیل شود که ممکن است در برابر این بیماری آسیبپذیر باشند و آنها را پیش از آشکار شدن علائم شناسایی کند.
این پژوهش در مجله «Sleep» به چاپ رسید.