نورنیوز-گروه اقتصادی: به گزارش سازمان بینالمللی کار (ILO) و پایگاه آماری ILOSTAT، ایران در سال ۲۰۲۴ با میانگین ۴۶.۳ ساعت کار هفتگی در میان ۱۷۰ کشور جهان، جایگاه دهم را به خود اختصاص داده است؛ رتبهای که تصویری متفاوت از میزان حضور نیروی کار ایرانی در بازار کار ارائه میکند. این دادهها نشان میدهد ساعات کار هفتگی در ایران نهتنها پایین نیست، بلکه در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان در سطح بالایی قرار دارد.
در صدر این فهرست، بوتان با ۵۴.۵ ساعت کار در هفته قرار دارد. پس از آن سودان با ۵۰.۸ ساعت، کنگو با ۴۸.۷ ساعت و امارات متحده عربی با ۴۸.۷ ساعت دیده میشوند. اردن با ۴۷.۷ ساعت در رتبه بعدی است و لیبریا و پاکستان، هر دو با ۴۷.۵ ساعت، پس از آن قرار گرفتهاند. قطر با ۴۶.۸ ساعت و لبنان با ۴۶.۴ ساعت نیز بالاتر از ایران هستند و ایران با ۴۶.۳ ساعت در جایگاه دهم قرار دارد.
فاصله ایران با لبنان تنها ۰.۱ ساعت، معادل ۶ دقیقه در هفته، و با قطر ۰.۵ ساعت است. این نزدیکی نشان میدهد ایران در انتهای فهرست ۱۰ کشور نخست قرار گرفته، اما همچنان با اختلافی بسیار اندک نسبت به برخی کشورهای بالاتر از خود ایستاده است.
میانگین ۴۶.۳ ساعت کار هفتگی به این معناست که ساعات اختصاصیافته به فعالیت اقتصادی در ایران رقم قابل توجهی است. از این منظر، این دادهها تصور رایج درباره کمکاری ایرانیها را به چالش میکشد. با این حال، ساعات کار بهتنهایی معیار بهرهوری نیست و نمیتوان صرفاً بر اساس آن درباره کیفیت عملکرد اقتصادی یا رفاه نیروی کار قضاوت کرد.
ساعات کاری طولانی ممکن است در برخی موارد حاصل اضافهکاری، چندشغلی، فشارهای معیشتی یا پایین بودن سطح درآمد باشد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق وضعیت بازار کار باید این شاخص را در کنار دستمزد، بهرهوری، امنیت شغلی، کیفیت اشتغال و قدرت خرید نیروی کار بررسی کرد.
در سطح استانی نیز تفاوت قابل توجهی دیده میشود. در میان استانهایی که بیشترین سهم شاغلان با بیش از ۴۹ ساعت کار در هفته را دارند، البرز با ۵۴ درصد در رتبه نخست قرار گرفته است. پس از آن اردبیل با ۴۹.۹ درصد، همدان با ۴۸.۸ درصد و تهران با ۴۷.۴ درصد قرار دارند.
در نقطه مقابل، آذربایجان غربی با ۲۱.۱ درصد کمترین سهم شاغلان با بیش از ۴۹ ساعت کار را دارد. پس از آن سیستان و بلوچستان با ۲۵.۹ درصد، هرمزگان با ۲۸.۳ درصد و سمنان با ۲۸.۸ درصد قرار گرفتهاند. بنابراین، میان بالاترین و پایینترین سهم استانی بیش از ۳۲ واحد درصد فاصله وجود دارد؛ اختلافی که از تفاوتهای جدی در ساختار و الگوی اشتغال استانها حکایت میکند.
مقایسه با برخی کشورهای منطقه نیز قابل توجه است. ترکیه با ۴۲.۸ ساعت، ازبکستان با ۴۰.۹ ساعت و بحرین با ۳۹.۵ ساعت، میانگین ساعات کار هفتگی پایینتری نسبت به ایران دارند. در نتیجه، رقم ۴۶.۳ ساعت برای ایران تنها در مقایسه جهانی بالا نیست، بلکه در مقایسه با برخی کشورهای منطقه نیز قابل توجه است.
در نهایت، این آمار یک واقعیت مهم را برجسته میکند: نیروی کار ایرانی از نظر میزان زمانی که در فعالیت اقتصادی صرف میکند، در سطح بالایی قرار دارد. ایران با ۴۶.۳ ساعت کار هفتگی در رتبه دهم میان ۱۷۰ کشور قرار گرفته و در برخی استانها نیز بخش بزرگی از شاغلان بیش از ۴۹ ساعت در هفته کار میکنند.
بنابراین، اگر قرار است درباره فرهنگ کار، میزان تلاش نیروی انسانی یا بهرهوری در ایران قضاوت شود، باید میان «زیاد کار کردن» و «پربازده کار کردن» تفاوت گذاشت. دادههای ساعات کار، کلیشه کمکاری را به چالش میکشند؛ اما پرسش مهمتر این است که این حجم از کار تا چه اندازه به درآمد، رفاه، تولید و بهرهوری تبدیل میشود.