راز تغییر شخصیت انسان؛ چرا با گذشت زمان متفاوت می‌شویم؟

نورنیوز-روه اجتماعی: وبگاه مدیکال اکسپرس در گزارشی آورده است: پژوهشگران دانشگاه زوریخ در سوئیس با انجام یک مطالعه جامع بر روی داده‌های بیش از ۱۶۶ هزار نفر از چهار کشور، دریافتند که ویژگی‌های شخصیتی در طول زندگی به‌طور چشمگیری تغییر می‌کنند. این مطالعه که در مجله روان‌شناسی ارتباطات/ Communications Psychology منتشر شده، باور رایج مبنی بر ثابت‌بودن شخصیت پس از بزرگسالی را به چالش می‌کشد.

مدت‌هاست که هم عموم مردم و هم بسیاری از روانشناسان معتقد بودند، ویژگی‌های شخصیتی دائمی، بسیار پایدار و عمدتاً ارثی هستند و پس از کودکی تغییر چندانی نمی‌کنند. این باور چنان عمیق است که زبان روزمره پر از عبارت‌هایی مانند همان‌طور که هستی بمان است که فرض را بر وجود یک ذات درونی ثابت و تغییرناپذیر می‌گذارد.

آزمایش یک باور قدیمی

در بخش اول این مطالعه، پژوهشگران از ۸۸۷ بزرگسال آمریکایی خواستند تا میزان تغییر ۲۵ ویژگی مختلف از جمله پنج ویژگی اصلی شخصیتی و ۲۰ متغیر دیگر مانند درآمد، سلامت جسمی، عزت‌نفس و میزان تعاملات اجتماعی را از سن ۱۵ تا ۹۰ سالگی پیش‌بینی کنند.

پنج ویژگی اصلی شخصیتی عبارت‌ هستند از: برون‌گرایی (اجتماعی‌بودن)، توافق‌پذیری (همکاری با دیگران)، وظیفه‌شناسی (دقیق و مسئول‌بودن)، روان‌رنجوری (نگرانی و حساسیت) و تجربه‌پذیری (علاقه به امور جدید).

سپس پژوهشگران به داده‌های هشت مطالعه طولانی‌مدت روی آوردند که در چهار کشور مختلف انجام شده بودند. این مطالعات، همان افراد را برای چندین دهه دنبال کرده بودند تا تکامل شخصیت را در طول زمان بررسی کنند.

نتایج شگفت‌انگیز؛ شخصیت به اندازه درآمد تغییر می‌کند

نتایج نشان داد که پنج ویژگی اصلی شخصیتی در طول عمر به اندازه سایر عوامل زندگی مانند درآمد، سلامت و رضایت از زندگی تغییر می‌کنند؛ برای مثال، وظیفه‌شناسی (تمایل به دقیق، کوشا و مسئول‌بودن) در دوران نوجوانی با ۹۰ سالگی یکسان نیست.

از میان ۳۲ متغیر اندازه‌گیری‌شده، برون‌گرایی و تجربه‌پذیری در میان ۱۰ متغیری بودند که بیشترین کاهش را در طول عمر داشتند. وظیفه‌شناسی نیز در رتبه پنجم کل تغییرات قرار گرفت و آن را به یکی از پویاترین جنبه‌های زندگی افراد تبدیل کرد.

شکاف عظیم بین باور و واقعیت

شکاف بین تصور عمومی و آنچه در واقعیت رخ می‌دهد، بسیار چشمگیر بود. مردم در پیش‌بینی تغییرات سایر جنبه‌های زندگی، مانند سلامت، نسبتاً دقیق عمل کردند و تغییرات را تنها ۲۹ تا ۴۳ درصد کمتر از مقدار واقعی تخمین زدند؛ اما درباره ویژگی‌های شخصیتی، این خطا به ۱۰۰ درصد رسید؛ یعنی مردم هرگز انتظار نداشتند که شخصیتشان تا این حد تغییر کند.

به عبارت دیگر، افراد به‌طور مداوم میزان تحول شخصیت خود را در طول عمر نادیده می‌گیرند و می‌پندارند همان‌طور که هستند باقی می‌مانند؛ در حالی که واقعیت چیز دیگری را نشان می‌دهد.

چشم‌انداز آینده؛ تغییر تدریجی، ممکن و واقعی

این یافته‌ها با این باور رایج که من همان کسی هستم که همیشه بوده‌ام مقابله می‌کنند و پیامی واقع‌گرایانه‌تر ارائه می‌دهند: شخصیت انسان در طول زمان تغییر می‌کند، هرچند این تغییرات معمولاً تدریجی و آرام هستند.

پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه بر تغییرات متوسط در گروه‌های بزرگ متمرکز است و نحوه تغییرات در سطح فردی را نادیده گرفته است. به باور آن‌ها، ترکیب رویکردهای کلان و فردی می‌تواند تصویر روشن‌تری از تفاوت میان تغییرات درک‌شده و تغییرات واقعی در طول عمر ارائه دهد.