نورنیوز-گروه بینالملل: تلسکوپ فضایی جیمز وب شواهدی از یک فاجعه کیهانی در منظومه نپتون میلیاردها سال پیش را شناسایی کرده است، زمانی که یک جسم به اندازه پلوتو، جهانهای باستانی را نابود و قمرهای این سیاره را تغییر شکل داد.
این شواهد از تجزیه و تحلیل سه قمر داخلی نپتون - پروتئوس، لاریسا و گالاتیا - و حلقههای گرد و غبار آن به دست آمده است. دانشمندان مواد معدنی رسی غنی از منیزیم را یافتند که نیاز به تماس طولانی مدت بین آب مایع و سنگ دارند و معمولاً در اعماق قسمتهای بیرونی منظومه شمسی یافت میشوند.
رایلی دیویس، دانشمند سیارهای در دانشگاه کالیفرنیا، سانفرانسیسکو و نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: خود قمرها برای تشکیل این مواد معدنی بسیار کوچک و سرد هستند. این بدان معناست که خاک رس از جای دیگری، از اعماق یک دنیای باستانی بسیار بزرگتر، آمده است.
او افزود: «یافتن این مواد در قمرهای داخلی نپتون، به یک رویداد فاجعهبار در گذشته نپتون اشاره دارد که آن جهانهای باستانی را نابود کرده و اعماق آنها را نمایان ساخته است. قمرها و حلقههای کوچکتری که امروزه میبینیم، از آن زمان از بقایای آن تشکیل شدهاند.»
به نظر میرسد مقصر این فاجعه، تریتون، بزرگترین قمر نپتون، باشد که زمانی در منطقهای دورتر از منظومه شمسی به نام کمربند کویپر قرار داشت.
در طول یک دوره آشفته در یک میلیارد سال اول پس از تشکیل منظومه شمسی، زمانی که سیارات غولپیکر گازی هنوز در حال مهاجرت به مدارهای فعلی خود بودند، گرانش نپتون، تریتون را به دام انداخت.
پس از به دام افتادن، گرانش تریتون، قمرهای اصلی نپتون را برانگیخت و باعث شد اکثر آنها با یکدیگر برخورد کنند. بقایای این برخوردهای شدید در نهایت قمرهای داخلی فعلی نپتون را تشکیل دادند.
دیویس تأکید کرد که این رویداد فاجعهبار، فرصت علمی نادری را فراهم کرده است و اظهار داشت: «بهطور معمول، فضای داخلی قمرهای بزرگ و یخی بهطور دائم از ما پنهان است. اما قمرهای داخلی نپتون ممکن است تنها مکانی در منظومه شمسی باشند که میتوانیم بهطور مستقیم آن ماده را مشاهده کنیم، زیرا این رویداد فاجعهبار، آن جهانهای باستانی را وارونه کرد.»
تریتون تنها قمر بزرگ در منظومه شمسی است که در جهت مخالف چرخش سیاره خود میچرخد، که گواه دیگری بر این است که پس از تشکیل در جای دیگری به دام افتاده است. این توضیح میدهد که چرا نپتون تنها سیاره غولپیکر در منظومه شمسی است که سیستم منظمی از قمرهای بزرگ ندارد و در عوض تحت سلطه یک قمر خارجی است تا یک خانواده منظم از قمرها.
تریتون بیش از ۹۹٪ از جرم کل منظومه نپتون (اقمار و حلقههای آن) را تشکیل میدهد. نپتون حدود ۳۰ برابر دورتر از خورشید نسبت به زمین قرار دارد و ۱۶ قمر شناخته شده دارد.
در میان این قمرها، نرید، یکی از قمرهای بیرونی نپتون، بیضیشکلترین مدار را در منظومه شمسی دارد. دانشمندان معتقدند که نرید ممکن است تنها قمر باقیمانده نپتون باشد که به نحوی از خشم تریتون در امان مانده است.
اعتقاد بر این است که تریتون از نظر ترکیب شیمیایی مشابه پلوتو است، با یخ نیتروژن، متان و دیاکسید کربن روی سطح آن، همراه با یک جو نیتروژنی نازک. توضیح احتمالی دیگر، هرچند کمتر محتمل، این است که یک سیاره دیگر به اندازه پلوتو در کمربند کویپر، بیش از حد به نپتون نزدیک شده و توسط گرانش آن از هم پاشیده است.