نورنیوز-گروه اجتماعی: یک مطالعه تحلیلی جدید که در مجله Science China Information Sciences منتشر شده است، نشان میدهد که جدیترین چالشی که ممکن است از همگرایی فزاینده انسانها و هوش مصنوعی ناشی شود، "شورش ماشین" نیست، بلکه شکاف فزاینده بین سرعت توسعه فناوری و قابلیتهای بیولوژیکی انسان و پیامدهای اجتماعی و اخلاقی ناشی از آن است.
محققان توضیح دادند که مغز انسان طبق یک ریتم بیولوژیکی که هزاران سال طول میکشد، تکامل مییابد، در حالی که سیستمهای هوش مصنوعی تنها در عرض چند ماه و گاهی چند هفته، بهروزرسانیهای اساسی را تجربه میکنند. آنها این تفاوت در سرعت توسعه را یکی از برجستهترین چالشهایی توصیف کردند که بشریت ممکن است در سالهای آینده با آن روبهرو شود.
مغز انسان: ساختاری پایدار برای صدها هزار سال
محققان خاطرنشان کردند که مغز انسان حدود ۳۰۰۰۰۰ سال پیش به شکل فعلی خود رسیده است و ساختار اساسی و مکانیسمهای انتقال سیگنال عصبی آن از آن زمان تا حد زیادی پایدار مانده است.
مغز تنها حدود ۲۰ وات برق مصرف میکند، در حالی که سیگنالهای عصبی با سرعتی بین یک تا ۱۰۰ متر در ثانیه حرکت میکنند و سرعت شلیک نورونها از ۱۰۰ تا ۲۰۰ بار در ثانیه تجاوز نمیکند. محدودیتهای جمجمه و متابولیک نیز محدودیتهای طبیعی بر سرعت پردازش و ظرفیت حافظه کاری اعمال میکنند.
اگرچه مغز توانایی سازگاری از طریق فرآیندی به نام نوروپلاستیسیته را دارد، اما این تغییرات به تدریج از طریق پیکربندی مجدد اتصالات عصبی رخ میدهند و همگام شدن با پیشرفتهای فناوری را بسیار دشوار میکنند.
در مقابل، سیستمهای هوش مصنوعی با سرعت فزایندهای تغییر میکنند. مدلهای مدرن به هماهنگی دهها هزار پردازنده متکی هستند و میتوانند در عرض چند هفته دوباره طراحی و در سطح جهانی مستقر شوند.
با این حال، این سرعت با قیمت بالایی همراه است. آموزش مدلهای بزرگ نیازمند مصرف انرژی بسیار زیاد و قابلیتهای محاسباتی پیشرفته در مراکز داده است.
محققان این اختلاف را «عدم تطابق تکاملی» نامیدهاند، جایی که فناوری با سرعتی شتاب میگیرد که زیستشناسی انسان و نهادهای اجتماعی نمیتوانند با آن همگام شوند. آنها مفهوم «غلبه انتخاب طبیعی» را پیشنهاد کردهاند که شامل استفاده از فناوری برای افزایش قابلیتهای انسانی با سرعتی سریعتر از آنچه مکانیسمهای تکاملی بیولوژیکی سنتی اجازه میدهند، میشود. وقتی هوش مصنوعی از صفحه نمایش خارج میشود
محققان خاطرنشان کردند که هوش مصنوعی مدتهاست به دنیای دیجیتال محدود شده است و به پردازش متن، تصاویر و نرمافزار محدود شده است. با این حال، پیشرفتها در رباتیک و بیوالکترونیک شروع به محو کردن مرزهای بین دنیای دیجیتال و فیزیکی کردهاند.
آنها این مرحله را «آستانه تجسم» توصیف کردند، به این معنی که هوش مصنوعی بخشی از تعامل مستقیم با بدن انسان یا سیستم عصبی میشود.
این گذار با دستگاههای پوشیدنی که علائم حیاتی را رصد میکنند آغاز میشود و به رابطهای مغز و کامپیوتر که قادر به خواندن مستقیم فعالیت عصبی هستند، گسترش مییابد.
این مطالعه تأکید کرد که زیستالکترونیک انعطافپذیر، حلقهی اتصال ضروری هوش مصنوعی به بدن انسان است و محققان را بر آن داشته تا مواد انعطافپذیر و خوددرمانگر و دستگاههای بافت پیشرفته را توسعه دهند.
نمونههای برجستهی این فناوریها شامل پارچههای هوشمندی است که سطح گلوکز و کورتیزول را اندازهگیری میکنند، حنجرههای مصنوعی که قادر به ثبت سیگنالهای عضلانی هستند و سیستمهای الکترونیکی که از طریق رگهای خونی کاشته میشوند تا به قشر حرکتی مغز برسند.
با این وجود، این نوآوریها هنوز با چالشهایی در رابطه با تولید در مقیاس بزرگ، زیستسازگاری و تأمین منابع انرژی مناسب روبهرو هستند. خطر یک شکاف اجتماعی جدید
این مطالعه هشدار داد که همگرایی انسانها و ماشینها به طور خودکار به آیندهای بهتر منجر نخواهد شد، زیرا دسترسی به این فناوریها همچنان به منابع اقتصادی و زنجیرههای تأمین وابسته خواهد بود.
محققان این سناریو را «طبقهبندی زیستفناورانه» نامیدند و هشدار دادند که انحصار فناوریهایی که تواناییهای شناختی و جسمی را توسط یک گروه محدود افزایش میدهند، میتواند نابرابری را از یک شکاف اقتصادی به شکافی در خود تواناییهای انسانی تبدیل کند.
آنها همچنین خطرات نقض حریم خصوصی دادههای عصبی را در صورت جمعآوری و معامله سیگنالهای مغزی به عنوان دادههای مصرفکننده برجسته کردند.
چگونه میتوان این خطرات را کاهش داد؟
این مطالعه یک چارچوب نظارتی مرحلهای را بر اساس سطح توسعه فناوری، به جای جدول زمانی ثابت، پیشنهاد داد که شامل سه مرحله اصلی است:
مرحله ۱: اعمال استانداردهای شفافیت، از جمله افشای قابلیتهای محاسباتی و منابع داده آموزشی در طول مرحله توسعه مدل.
مرحله ۲: پس از رسیدن به "آستانه تحقق"، تمرکز به تضمین ایمنی تعامل انسان و ماشین تغییر میکند، در حالی که حق کاربر برای غیرفعال کردن سیستم در هر زمان تضمین میشود. مرحله سوم: تقویت حاکمیت بینالمللی از طریق مکانیسمهای نظارتی فرامرزی، مشابه مدلهای سازمان اروپایی تحقیقات هستهای (CERN) و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، برای محدود کردن انحصار تعداد کمی از شرکتها بر فناوریهای ضروری.
اولویت با بشریت
محققان تأکید کردند که ارزش اصلی این مطالعه نه در پیشبینی آینده هوش مصنوعی، بلکه در بازگرداندن بشریت به مرکز بحث است. آنها تأکید کردند که هدف نباید صرفاً به حداکثر رساندن قابلیتهای ماشین باشد، بلکه باید از فناوری برای افزایش قابلیتهای انسانی استفاده شود، ضمن اینکه چارچوبهای نظارتی ایجاد شود که تضمین کند انسانها همچنان تصمیمگیرنده در شکلدهی آینده خود هستند.