نورنیوز-گروه اجتماعی: پژوهشگران دانشگاه بینالمللی فلوریدا با انجام یک فراتحلیل (meta-analysis) بر روی ۵۷ مطالعه تصویربرداری مغزی، دریافتند که اختلالات خواب با تغییرات ساختاری در مناطق کلیدی مغز مرتبط هستند. این تغییرات میتوانند بر توجه، تصمیمگیری، انگیزه و کنترل هیجانات تأثیر بگذارند.
بر اساس آمارهای جهانی، حدود یکسوم از جمعیت بزرگسال در طول زندگی خود نوعی اختلال خواب را تجربه میکنند. پژوهشگران برای یافتن الگوهای عصبی مشترک، دو دسته اصلی از اختلالات خواب را با یکدیگر مقایسه کردند: بدخوابی (دیسومنیا) مانند بیخوابی و آپنه خواب که به سختی در بهخوابرفتن یا ادامه خواب اختلال ایجاد میکنند؛ و خوابپریشی (پاراسومنیا) مانند راهرفتن در خواب، کابوسهای شبانه و هراس شبانه که شامل رویدادهای غیرمعمول در طول چرخه خواب هستند.
کاهش حجم در مراکز توجه؛ نقطه مشترک هر دو نوع اختلال
هر دو دسته از اختلالات خواب با کاهش حجم در تالاموس همراه بودند. این منطقه اطلاعات حسی ورودی را فیلتر و به تمرکز و توجه کمک میکند و در عملکردهای ذهنی پیشرفتهتری مانند برنامهریزی و حل مسئله نیز نقش دارد. پژوهشگران تغییرات خاصی را در بخشی از تالاموس به نام پولوینار (Pulvinar) شناسایی کردند که توجه را هدایت و به مدیریت کنترل شناختی کمک میکند.
این تفاوتها با شبکههای گستردهتری در مغز که از تمرکز و عملکرد در انجام وظایف پشتیبانی میکنند، ارتباط داشت. این الگو میتواند توضیح دهد که چرا اختلال خواب با واکنشهای کندتر، تصمیمگیری ضعیفتر و احتمال بیشتر خطا و تصادف همراه است.
اختلالات خوابپریشی؛ تأثیر بر کنترل هیجانات
خوابپریشی همچنین الگوی ساختاری متفاوتی را نشان دادند. پژوهشگران تغییراتی را در قشر کمربندی خلفی (Posterior Cingulate Cortex) تشخیص دادند؛ این منطقه از مغز در انگیزه، تصمیمگیری و تنظیم هیجانات نقش دارد. این یافته ممکن است به توضیح تغییرات خلقوخو، رفتار و کنترل هیجانی که گاهی در افراد مبتلا به این اختلالات دیده میشود، کمک کند.
جالب است که برای بدخوابی تفاوتهای ساختاری ثابتی یافت نشد. این تضاد نشان میدهد که الگوهای مغزی مرتبط با اختلالات خواب ممکن است بر اساس نحوه اختلال در خواب، متفاوت باشند.
علت یا معلول؛ معمایی که همچنان باقی است
پژوهشگران امیدوارند که این نتایج بتواند به طراحی مداخلاتی کمک کند که هم خواب را بهبود بخشند و هم از بخشهایی از مغز در توجه، تصمیمگیری و تنظیم هیجانات نقش دارند، محافظت کنند.
کاترین کروکس (Katharine Crooks)، دانشآموخته دکتری علوم اعصاب شناختی در دانشگاه بینالمللی فلوریدا و نویسنده اول این مطالعه، میگوید: بیشتر تحقیقات، اختلالات خواب را یکبهیک بررسی میکنند؛ اما با نگاه به نتایج بسیاری از مطالعات، الگوهای مشترکی در مغز یافتیم که توضیح میدهند چرا مشکلات خواب میتوانند بر تمرکز، تصمیمگیری و عملکرد روزمره تأثیر بگذارند. با توجه به اینکه بسیاری از مردم با مشکلات خواب دستوپنجه نرم میکنند، درک آنچه در مغز رخ میدهد، کلید یافتن مداخلات بهتر، ابزارهای تشخیصی و درمانهای شخصیسازیشده است.
متیو ساترلند (Matthew Sutherland)، عصبشناس شناختی در دانشگاه بینالمللی فلوریدا و نویسنده ارشد این مطالعه، میگوید: با افزایش آگاهی مردم درباره اهمیت خواب، ضرورت درک آنچه در مغز رخ میدهد، روزبهروز بیشتر احساس میشود. این پژوهش با گردآوری نتایج مطالعات متعدد، تصویر روشنتری از چگونگی تأثیر اختلالات خواب بر ساختار و عملکرد مغز ارائه میدهد.
گام بعدی پژوهشگران، بررسی اختصاصی هر یک از اختلالات خوابپریشی، از جمله راهرفتن در خواب و اختلال رفتار در خواب حرکات سریع چشم (REM) خواهد بود. آنان همچنین قصد دارند تعیین کنند که آیا تغییرات مشاهدهشده در مغز، علت اختلالات خواب هستند، نتیجه آنها هستند یا ترکیبی از هر دو.