نقش مفید سلول‌های پیر در ترمیم زخم های بدن

نورنیوز-گروه اجتماعی: سلول‌های پیری که به «سلول‌های زامبی» معروف هستند (چون از تقسیم بازمانده‌اند اما مواد سمی پخش می‌کنند)، تاکنون عامل بیماری و پیری شناخته می‌شدند؛ اما پژوهشگران نشان داده‌اند که این سلول‌ها در برخی شرایط مفید بوده و در بهبود زخم، رشد جنین و حفظ سلامت بافت‌ها نقش دارند.

وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

سلول‌های پیر (senescent cells) سلول‌هایی هستند که تقسیم‌شدن را متوقف کرده‌اند. این سلول‌ها با افزایش سن در بدن جمع می‌شوند و مواد التهابی آزاد می‌کنند که به بافت‌های اطراف آسیب می‌زند. به همین دلیل، مدت‌ها آن‌ها را به‌عنوان عامل پیری و بیماری‌های مزمن می‌شناختند؛ اما پژوهشگران دانشگاه سیچوان چین به سرپرستی دونگ یانگ (Dong Yang) در مقاله‌ای مروری نشان داده‌اند که این سلول‌ها همیشه مضر نیستند.

سلول‌های پیر چه زمانی مفید هستند؟

سلول‌های پیر در شرایط زیر نقش مفید دارند:

ترمیم زخم: به بهبود و بسته‌شدن زخم کمک می‌کنند؛

رشد جنین: در مراحل اولیه رشد جنین نقش دارند؛

حفظ تعادل بافت‌ها: به سلامت و پایداری بافت‌های بدن کمک می‌کنند.

تأثیر بر اندام‌های مختلف

این سلول‌ها در اندام‌هایی مانند کبد، ریه، کلیه، قلب، مغز و پوست جمع می‌شوند و می‌توانند به پیشرفت بیماری‌های مزمن کمک کنند. عواملی مانند آسیب دی‌اِن‌اِی، التهاب مزمن و آلودگی محیطی باعث افزایش آن‌ها می‌شوند.

چرا رفتار متفاوتی دارند؟

سلول‌های پیر بسیار متنوع هستند. بسته به نوع بافت و شرایط، برخی از آن‌ها به ترمیم بافت کمک می‌کنند و برخی باعث التهاب مزمن، اختلالات متابولیک و حتی سرطان می‌شوند؛ به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند همه سلول‌های پیر نباید از بین بروند.

درمان‌های جدید ضدپیری

پژوهشگران به جای حذف همه سلول‌های پیر، روش‌های جدیدی را دنبال می‌کنند:

۱. داروهای سنولیتیک: داروهایی که سلول‌های پیر را از بین می‌برند؛

۲. ایمنی‌درمانی (ایمونوتراپی) هدفمند: روشی که فقط سلول‌های مضر را شناسایی و نابود می‌کند؛

۳. سینومورفیک‌ها: داروهایی که مواد التهابی مضر را کاهش می‌دهند، بدون اینکه سلول‌ها را از بین ببرند.

چالش‌های پیشِ رو

اما قبل از استفاده گسترده از این روش‌ها، چالش‌هایی وجود دارد:

تشخیص سلول‌های خوب از بد: دانشمندان هنوز ابزاری دقیق ندارند که بگویند کدام سلول پیر مفید است و کدام مضر؛

رساندن دارو به هدف: داروها باید دقیقاً به سلول‌های مضر برسند، نه به سلول‌های سالم؛

خطر آسیب به بافت‌های سالم: حذف بی‌رویه سلول‌های پیر ممکن است به ترمیم زخم و سیستم ایمنی آسیب بزند.

نتیجه نهایی

این پژوهش نگاهی متعادل به سلول‌های پیر دارد: همه آن‌ها بد نیستند، همه آن‌ها خوب هم نیستند. هدف این است که سلول‌های مضر را حذف کنیم، سلول‌های مفید را حفظ کنیم و سالمندی سالم‌تری داشته باشیم.