نورنیوز- گروه اجتماعی: وبگاه اسپِیس دِیلی در گزارشی آورده است: در میان همه این صداها، صدای زحل از همه شنیدنیتر است؛ ترکیبی از سوتهای اوجگیرنده و نالههای نزولی که یادآور فیلمهای ترسناک است.
سالهاست که ویدئوهایی با عنوان صدای واقعی سیارات در فضای مجازی دست به دست میشوند. محبوبترین آنها، صدایی است که به سیاره زحل نسبت داده میشود.
هیچ میکروفونی در فضا نیست
در فضا، خبری از صدا به معنای معمول آن نیست. هوای کافی برای حمل امواج صوتی وجود ندارد. آنچه فضاپیماهایی مانند کاسینی (Cassini)، وویجر (Voyager) و جونو (Juno) ثبت میکنند، ارتعاشات الکترومغناطیسی است. این ارتعاشات در بازههایی رخ میدهند که به اندازه کافی به محدوده شنوایی انسان نزدیک است؛ بنابراین با یک ترجمه ساده، قابل شنیدن میشوند.
دکتر دان گارنِت (Don Gurnett)، پژوهشگر ارشد ابزار امواج رادیویی و پلاسما در فضاپیمای کاسینی ناسا، چندین دهه را صرف تبدیل این نویزها به صدا کرد.
او توضیح میدهد: فضاپیما میکروفون به سمت زحل نگرفته است. آنچه ما ثبت میکنیم، امواج رادیویی ساطعشده از ذرات باردار در میدان مغناطیسی زحل است. سپس این امواج را به محدوده شنوایی انسان منتقل میکنیم.
چرا صدای زحل ترسناک است؟
فایل صوتی زحل، که ترجمهای از امواج رادیویی مرتبط با شفقهای قطبی این سیاره است، شباهت زیادی به صدای یک سیاره ندارد و بیشتر شبیه آواز ارواح به نظر میرسد: سوتهای اوجگیرنده، نالههای نزولی و لایههایی از صدا که هر بیننده فیلم ترسناکی بلافاصله تشخیص میدهد.
چرا این صدا اینقدر ناراحتکننده است؟
دلیل آن به ساختار گوش و مغز انسان بازمیگردد. مغز انسان در محیطی تکامل یافته که پر از صداهای آشنا بوده است. مغز صداهای ناآشنا را روی الگوهای ذخیرهشده در خودش ترسیم میکند.
صداهای نزولی آهسته برای مغز غمگین به نظر میرسند، چون شبیه صدای انسان در هنگام پریشانی هستند. صداهای لایهلایه و کمی ناهماهنگ مثل همخوانی ناموزون گروهی که صدایشان شبیه انسان است، اما نه کاملاً.
به گفته پژوهشگران، امواج رادیویی زحل دقیقاً در همین نقطه عجیب و میانی قرار دارند. ریتم دارند، اوج و فرود دارند، اما هیچکس نمیداند این صداها از کجا میآیند.
دکتر گارنت تأکید میکند: ما هیچ صدای ترسناکی به این فایلها اضافه نمیکنیم. سوتهایی که در صدای زحل میشنوید، دقیقاً همان امواج رادیویی واقعی هستند. ترسناکبودن آن تصادفی است، نه عمدی.
امواج نامرئی چگونه به صدا تبدیل میشوند؟
ابزار فضاپیمای کاسینی میدانهای الکتریکی و مغناطیسی را در محیط اطراف زحل اندازهگیری میکند. ذرات باردار در امتداد خطوط میدان مغناطیسی زحل حرکت میکنند و امواج رادیویی ساطع میکنند.
این امواج به خودی خود شنیدنی نیستند، زیرا فرکانس آنها بالای حد شنوایی انسان است. برای تولید فایلهای صوتی، دانشمندان فرکانس را پایین میآورند و مقیاس زمانی را فشرده میکنند، به طوری که یک دقیقه داده به چند ثانیه صدا تبدیل میشود.
کاربرد علمی این صداها چیست؟
طرح صوتیسازی (Sonification) ناسا فقط برای ضبط صدای سیارات نیست. این یک ابزار تحلیل داده است؛ ابزاری که به دانشمندان، از جمله محققان نابینا و کمبینا، کمک میکند چیزهایی را در دادهها ببینند که چشم قادر به دیدن آن نیست.
وویجر ۱ همچنان از فضای میانستارهای صدا ارسال میکند
وویجر ۱ که اکنون در فضای میان ستارهها در حال سفر است و از سیارهها بسیار دور شده، صدایی ضعیف و مداوم دارد. این صدا بر خلاف صدای زحل، آرام و دور است؛ نه شبیه آواز یک گروه، بلکه بیشتر شبیه یک زمزمه دور.
ترسناکبودن این صداها به گوش ما ربط دارد
دکتر گارنت در پایان میگوید: آنچه این صداهای ضبطشده آشکار میکنند، بیشتر به نحوه شنیدن ما مربوط است. جهان در ارتعاش است، اما بیشتر این ارتعاشات را نمیتوان مستقیماً شنید. تبدیل داده به صدا یکی از معدود راههایی است که به ما اجازه میدهد این حقیقت پنهان را درک کنیم.
کیهان آواز نمیخواند. اما میلرزد و گاهی، با کمی تغییر در زیر و بم این لرزش، میتوان نجوای دور آن را شنید
ایرنا