نورنیوز- گروه اجتماعی: حدود ۹ نفر از هر ۱۰ انسان روی زمین راست دست هستند. این عدم تعادل عجیب در فرهنگها، قارهها و خود تاریخ وجود دارد. دانشمندان دههها تلاش کردهاند تا آن را از طریق ساختار مغز، ژنتیک، استفاده از ابزار یا حتی فرهنگ توضیح دهند، چرا بیشتر مردم راست دست هستند و این راز سرسختانه پابرجا مانده، با این حال اکنون به نظر میرسد پاسخی برای آن پیدا شده است.
یک مطالعه جدید از محققان دانشگاه آکسفورد نشان میدهد که پاسخ ممکن است در دو تغییر تکاملی باشد که گونه ما را بیش از هر گونه دیگری متحول کرده است: راه رفتن روی دو پا و رشد مغز به طور غیرمعمولی بزرگ.
به نقل از آیای، نویسندگان این مطالعه استدلال میکنند که انسانها از طریق یک فرآیند تکاملی تدریجی مرتبط با دوپا راه رفتن و گسترش مغز، راست دست شدند و یک تغییر ژنتیکی واحد مسئول آن نبوده است.
توماس ای. پوشل، یکی از نویسندگان این مطالعه و استاد انسانشناسی در دانشگاه آکسفورد، میگوید: این اولین مطالعهای است که چندین فرضیه اصلی برای راست دستی انسان را در یک چارچوب واحد آزمایش میکند.
انسانها از نظر تکاملی عجیب به نظر میرسیدند
گروه تحقیقاتی دادههای مربوط به چپ دستی ۲۰۲۵ نفر از ۴۱ گونه میمون و میمون انساننما را تجزیه و تحلیل کردند. آنها با استفاده از مدلهای تکاملی بیزی، توضیحات اصلی زیادی را برای چپ دست بودن، از جمله رژیم غذایی، استفاده از ابزار، ساختار اجتماعی، زیستگاه، اندازه بدن و اندازه مغز، آزمایش کردند.
این مطالعه، چپ دستی را با استفاده از چیزی به نام شاخص میانگین چپ دستی (MHI) اندازهگیری کرد که در آن اعداد مثبت نشاندهنده تمایل بیشتر به سمت راست دست بودن است. انسانها ۰.۷۶ امتیاز کسب کردند که به طور چشمگیری بالاتر از سایر نخستیسانان است که اکثر آنها نزدیک به صفر دستهبندی شده بودند، به این معنی که ترجیح ثابت کمی در کل جمعیت نشان میدادند.
نویسندگان مطالعه خاطرنشان میکنند که انسانها یک سوگیری راست دستی آشکار (MHI = ۰.۷۶) نشان میدهند.
انسانها تنها گونهای بودند که سوگیری راستدستی قوی و از نظر آماری معتبری داشتند. با این حال، وقتی محققان دو متغیر خاص را به مدلهای خود اضافه کردند، تصویر تغییر کرد. این دو متغیر اندازه مغز و «شاخص بین غشایی» که طول بازو را با طول پا مقایسه میکند، بود. انسانها در مقایسه با بازوها، پاهای غیرمعمولی و بلندی دارند که از ویژگیهای بارز راه رفتن روی دو پا است. وقتی این دو عامل در نظر گرفته شدند، انسانها دیگر از نظر تکاملی استثنایی به نظر نمیرسیدند.
محققان توضیحی دو مرحلهای برای چپ دستی انسان ارائه میدهند. ابتدا چپ دستی پدیدار شد. همانطور که اجداد اولیه انسان شروع به راه رفتن روی دو پا کردند، دستهایشان از حرکت آزاد شد. این احتمالا فشار تکاملی جدیدی را برای استفاده تخصصی از دست در حین انجام کارهایی مانند حمل اشیاء، دستکاری ابزارها یا ژست گرفتن ایجاد کرد. انسانها ممکن است این الگو را در جهت متفاوتی اتخاذ کرده باشند. راه رفتن روی دو پا امکان استفاده تخصصیتر از یک دست را نسبت به دست دیگر فراهم میکرد.
مرحله دوم با گسترش مغز آغاز شد. محققان با استفاده از مدلهای تکاملی، چپ دستی را در خویشاوندان منقرض شده انسان تخمین زدند. انسانهای اولیه احتمالا ترجیحات راستدستی ضعیفی داشتهاند.
با این حال، این سوگیری در گونههایی مانند هومو ارکتوس و نئاندرتالها قبل از رسیدن به اوج مدرن خود در هومو ساپینس تقویت شد. نویسندگان این مطالعه افزودند: با ظهور جنس هومو و به ویژه با شروع انسفالیزاسیون (ضریب مغزی) قابل توجه، افزایش قابل توجهی در مقادیر شاخص میانگین چپ دستی مشاهده میکنیم.
این مطالعه نشان میدهد که راستدستی انسان ممکن است ریشه عمیقی در همان تغییرات تکاملی داشته باشد که نحوه حرکت و تعامل اجداد ما با جهان را تغییر داده است.
با این حال، برخی از سوالات مهم همچنان بیپاسخ ماندهاند. برای مثال، دانشمندان هنوز نمیدانند که چرا چپ دستی در طول تکامل انسان حفظ شده است یا فرهنگ انسانی چقدر به تقویت تسلط راست دستها در طول زمان کمک کرده است.
نویسندگان این مطالعه خاطرنشان میکنند: انسانها در نمایش تکامل فرهنگی تجمعی منحصر به فرد هستند که ممکن است عدم تقارنهای رفتاری را تقویت یا تثبیت کند.
محققان همچنین میگویند مطالعات آینده میتوانند بررسی کنند که آیا چنین ترجیحاتی در حیواناتی مانند طوطیها یا کانگوروها از طریق فشارهای تکاملی مشابه تکامل یافته است یا خیر، که به طور بالقوه نشان میدهد آیا رفتار شبیه به چپ دستی به طور مستقل در شاخههای مختلف قلمرو حیوانات پدیدار شده است یا خیر.
ایسنا