نورنیوز- گروه ورزشی: رقابتهای لیگ برتر فوتبال ایران پس از آغاز جنگ تحمیلی و ایجاد شرایط فورسماژور، ابتدا با تعویق مواجه شد و سپس ادامه مسابقات به بعد از پایان حضور ایران در جام جهانی موکول شد؛ تصمیمی که حالا فوتبال ایران را وارد شرایط پیچیدهای کرده است.
چالشهای برگزاری ادامه لیگ برتر
فدراسیون فوتبال اکنون در موقعیتی قرار گرفته که باید میان چند گزینه پرهزینه و کمهزینهترین تصمیم ممکن را انتخاب کند؛ تصمیمی که نهتنها قهرمان لیگ و تیمهای سقوطکننده را مشخص میکند، بلکه سرنوشت سهمیههای آسیایی، تقویم فصل آینده و حتی وضعیت مالی باشگاهها را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
ادامه دادن لیگ در شرایط فعلی، روی کاغذ سادهترین راهحل به نظر میرسد اما در عمل، چالشهای متعددی مقابل آن وجود دارد. باشگاهها در هفتههای اخیر با فشار مالی قابل توجهی مواجه شدهاند، برخی قراردادها در آستانه پایان قرار دارد و حفظ انگیزه بازیکنان پس از یک وقفه طولانی، کار سادهای نخواهد بود.
علاوه بر این، برگزاری هفت هفته باقیمانده لیگ، بخش مهمی از نقلوانتقالات و پیشفصل آینده را از بین میبرد؛ موضوعی که با توجه به فشردگی تقویم فوتبال آسیا، میتواند کیفیت فصل بعد را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
این فشردگی تنها محدود به لیگ داخلی نیست. برگزاری جام ملتهای آسیا و همچنین ۳۲ تیمی شدن لیگ نخبگان آسیا، باعث شده تقویم فوتبال ایران عملا ظرفیت تحمل تاخیر بیشتر را نداشته باشد. به همین دلیل، اصرار بر تکمیل کامل فصل، ممکن است بحرانی بزرگتر را به فصل آینده منتقل کند.
در این میان، یکی از مهمترین چالشها به معرفی نمایندگان ایران در رقابتهای آسیایی بازمیگردد. فدراسیون فوتبال ایران درخواست تمدید مهلت معرفی نمایندگان را به کنفدراسیون فوتبال آسیا ارائه داد اما AFC با این درخواست مخالفت کرد و فدراسیون باید تا ۱۰ خرداد وضعیت سهمیههای خود را مشخص کند. همین مسئله، زمان تصمیمگیری را به شدت محدود کرده است اما حداقل معادله برگزار شدن یا برگزار نشدن لیگ برتر را حل کرد و دیگر نیازی به برگزاری ادامه لیگ برتر به بهانه تعیین سهمیهها نیست.
قهرمان معرفی شود یا نه؟
تجربه لیگهای مختلف جهان در دوران کرونا نشان داد که در شرایط فورسماژور، هیچ نسخه واحدی وجود ندارد. فرانسه و اسکاتلند به دلیل اختلاف قابل توجه صدر جدول، قهرمان معرفی کردند اما هلند به علت نزدیکی امتیازات، فصل را بدون قهرمان به پایان رساند.
در لیگ برتر ایران، استقلال با ۴۱ امتیاز صدرنشین است و تراکتور و سپاهان با ۳۹ امتیاز در تعقیب این تیم قرار دارند. اختلاف اندک در صدر جدول، هرگونه اعلام قهرمان را به تصمیمی جنجالی تبدیل میکند؛ تصمیمی که احتمالا با اعتراض حقوقی همراه خواهد شد.
به همین دلیل، منطقیترین راهحل میتواند معرفی نکردن قهرمان باشد. در شرایطی که سه تیم همچنان شانس واقعی قهرمانی دارند، اعلام قهرمان میتواند جنجال برانگیز باشد.
سهمیههای آسیایی؛ رتبه فعلی یا فصل گذشته؟
فدراسیون برای معرفی نمایندگان خود به AFC چند گزینه در اختیار دارد. نخستین راه، استفاده از جدول فعلی لیگ است؛ روشی که برخی لیگهای اروپایی در دوران کرونا از آن استفاده کردند. در این حالت، استقلال، تراکتور و سپاهان به عنوان نمایندگان ایران معرفی میشوند.
گزینه دوم، الگوبرداری از لیگ امارات در دوران کروناست؛ جایی که مسابقات نیمهتمام ماند و سهمیههای آسیایی براساس فصل گذشته تعیین شد. در این سناریو، تراکتور، سپاهان و پرسپولیس یا استقلال سهمیه آسیایی خواهند گرفت. چرا پرسپولیس یا استقلال؟ به دلیل این که پرسپولیس تیم سوم لیگ برتر و استقلال قهرمان جام حذفی شده بود، در نتیجه این سناریو، مناقشهای جدی بین این دو باشگاه برای کسب سهمیه سطح دوم لیگ قهرمانان آسیا رخ خواهد داد.
راه سوم، تعیین جایگاه نهایی براساس میانگین امتیاز در هر مسابقه است؛ مدلی که در برخی لیگهای اروپایی در دوره کرونا مورد استفاده قرار گرفت تا اختلاف تعداد بازیها تاثیر کمتری بر جدول داشته باشد. در این حالت نیز استقلال، تراکتور و سپاهان در رتبههای نخست قرار میگیرند و ذوبآهن و مس رفسنجان سقوط میکنند.
راه دیگری که ممکن است برخی باشگاهها معرفی کنند، تنظیم جدول ردهبندی براساس میانگین امتیاز فصول اخیر، انجام تورنمنت چند جانبه و پلیآف برای معرفی نمایندگان آسیایی است که باتوجه به کمبود زمان، برگزاری تورنمنت منطقی به نظر نمیرسد. با این حال، هر مدل انتخابی میتواند اعتراض برخی باشگاهها را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، مهمتر از خود تصمیم، استدلال حقوقی و شفافیت فدراسیون در توضیح آن خواهد بود.
موضوع مهم دیگر، مجوز حرفهای باشگاههاست. حتی اگر سهمیهها مشخص شوند، ممکن است برخی تیمهای بالانشین مانند استقلال و سپاهان که وابسطه به صنعت پتروشیمی و فولاد هستند، دچار مشکل شوند و نتوانند مجوز حرفهای دریافت کنند. در نتیجه مهمترین اقدامی که تیمهای مدعی حضور در رقابتهای آسیایی باید در نظر بگیرند، دریافت مجوز حرفهای است.
سقوط؛ پیچیدهترین معادله لیگ
اگر تعیین قهرمان و سهمیههای آسیایی دشوار است، تعیین تیمهای سقوطکننده حتی پیچیدهتر به نظر میرسد. لیگ دسته اول قرار است از ۲۴ اردیبهشت از سر گرفته شود و تیمهای صعودکننده مشخص خواهند شد اما افزایش تعداد تیمهای لیگ برتر به ۱۸ تیم، با توجه به کمبود ورزشگاه استاندارد، فشردگی تقویم و محدودیت منابع مالی، گزینهای منطقی به نظر نمیرسد.
در پایین جدول نیز شرایط کاملا فشرده است و برخی تیمها تعداد بازی متفاوتی انجام دادهاند:
استقلال خوزستان: ۲۵ امتیاز از ۲۲ بازی
پیکان: ۲۴ امتیاز از ۲۳ بازی
شمسآذر: ۲۲ امتیاز از ۲۳ بازی
آلومینیوم: ۲۲ امتیاز از ۲۲ بازی
ذوبآهن: ۱۹ امتیاز از ۲۱ بازی
مس رفسنجان: ۱۵ امتیاز از ۲۲ بازی
در چنین شرایطی، سقوط مستقیم براساس جدول فعلی میتواند محل اختلاف باشد؛ موضوعی که در فصل کرونا در لوشامپیونه اتفاق افتاد و آمیان و تولوز با شکایت از فدراسیون فرانسه، تصمیم این فدراسیون مبنی بر سقوط این دو باشگاه به لیگ ۲ را وتو کردند و فصل بعد کارشان را در لوشامپیونه ادامه دادند. یکی از راهحلهای قابل دفاع، برگزاری پلیآف یا تورنمنت کوتاه میان تیمهای پایین جدول است تا تکلیف سقوط در زمین مسابقه مشخص شود. این مدل، با توجه به این که درگیر ضربالاجلهای AFC نیست، هم از نظر رقابتی عادلانهتر به نظر میرسد و هم احتمال اعتراضهای حقوقی را کاهش میدهد.
در نهایت، به نظر میرسد واقعبینانهترین سناریو برای فوتبال ایران، پایان رسمی فصل بدون برگزاری ادامه مسابقات و تعیین تکلیف سقوط از طریق پلیآف باشد؛ تصمیمی که شاید ایدهآل نباشد اما در شرایط فعلی، کمهزینهترین گزینه ممکن به نظر میرسد.
فوتبال ایران اکنون در موقعیتی قرار گرفته که هیچ تصمیمی بدون اعتراض نخواهد بود. هنر فدراسیون در چنین شرایطی، پیدا کردن تصمیم بینقص نیست؛ چون چنین گزینهای وجود ندارد. مسئله اصلی این است که کمبحرانترین راه انتخاب شود.