نورنیوز- گروه اقتصادی: کروگمن، نوبلیست اقتصاد، در یادداشتی با عنوان «سرقت بزرگ در بازار آتی نفت» نسبت به آنچه «سوءاستفاده گسترده از اطلاعات محرمانه در بازار نفت» خوانده، هشدار داده و نوشته است که پیش از بسیاری از اعلامهای مهم دولت ترامپ درباره جنگ ایران، معاملات عظیم و پرسودی در بازار آتی نفت انجام شده است.
کروگمن در این یادداشت که 7 مه 2026 منتشر شده، تأکید کرده است که این الگو اکنون به رفتاری «تقریباً عادی» تبدیل شده و پیش از هر تحول مهم مرتبط با ایران، حجم بالایی از موقعیتگیریهای معاملاتی در بازار نفت مشاهده میشود؛ معاملاتی که پس از انتشار اخبار رسمی، سودهای چند ده یا حتی چند صد میلیون دلاری برای برخی معاملهگران ایجاد میکند.
سود 125 میلیون دلاری با اخبار فیک
این اقتصاددان آمریکایی با اشاره به تحلیلهای منتشرشده نوشت که تنها 70 دقیقه پیش از انتشار گزارشی از سوی اکسیوس درباره نزدیکشدن آمریکا و ایران به توافقی 14 بندی برای پایان جنگ، حدود 920 میلیون دلار موقعیت فروش استقراضی روی نفت خام ایجاد شد. پس از انتشار خبر، قیمت نفت بیش از 12 درصد سقوط کرد و این معاملات حدود 125 میلیون دلار سود به همراه داشت.
بر اساس روایت کروگمن، پس از آنکه ایران اقدام به معرفی نهاد مدیریتکننده تنگه هرمز با عنوان «Persian Gulf Strait Authority» کرد، بازار دوباره معکوس شد و قیمت نفت مجدداً افزایش یافت؛ موضوعی که نشاندهنده شدت نوسانات ناشی از اخبار سیاسی و امنیتی در بازار انرژی است.
وی تأکید کرده است که تکرار این الگو نشان میدهد یا نهادهای نظارتی آمریکا برخورد مؤثری با استفادهکنندگان از اطلاعات نهانی انجام نمیدهند یا معاملهگران اطمینان دارند که به دلیل ارتباطات سیاسی و دسترسی ویژه، مصونیت عملی دارند. کروگمن در بخشی از یادداشت خود نوشته است: «بوی فساد همهجا را فرا گرفته است.»
همزمان خبرگزاری رویترز نیز در گزارشی اعلام کرده حجم شرطبندیها و معاملات انجامشده پیش از اخبار مهم مربوط به جنگ ایران در ماههای مارس و آوریل به حدود 7 میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که به گفته تحلیلگران بازار، بسیار فراتر از برآوردهای اولیه بوده و اکنون بحث تحقیقات احتمالی نهادهای نظارتی آمریکا را مطرح کرده است.
طبق این گزارش، برخی از این معاملات تنها دقایقی پیش از اعلام سیاستهای جدید دولت آمریکا یا انتشار اخبار حساس درباره ایران انجام شدهاند و در بسیاری موارد، معاملهگران از تغییرات شدید قیمت نفت سودهای کلان کسب کردهاند.
کروگمن معتقد است که چنین روندی اساس کارکرد بازار آتی نفت را مختل میکند. به گفته او، بازارهای آتی اساساً برای «پوشش ریسک» و کاهش نااطمینانی فعالان اقتصادی ایجاد شدهاند، نه برای قمار مبتنی بر اطلاعات محرمانه. او هشدار داده است هنگامی که بخشی از بازیگران بازار به اطلاعاتی دسترسی دارند که دیگران از آن بیخبرند، عملاً معاملهای منصفانه میان خریدار و فروشنده شکل نمیگیرد و یک طرف بازی از ابتدا بازنده است.
وی در ادامه این وضعیت را بخشی از ظهور آنچه «اقتصاد شکارگرانه» یا Predation Economy مینامد توصیف کرده و نوشته است که در فضای سیاسی و اقتصادی دولت دوم ترامپ، موفقیت اقتصادی بیش از آنکه بر بهرهوری، مهارت و رقابت سالم متکی باشد، به نزدیکی به مراکز قدرت و دسترسی به اطلاعات سیاسی وابسته شده است.
این اقتصاددان آمریکایی هشدار داده است که ادامه چنین روندی میتواند اعتماد عمومی به بازارهای مالی را از بین ببرد و سرمایهگذاران عادی را از حضور در بازارها منصرف کند؛ زیرا احساس خواهند کرد در یک «بازی از پیش طراحیشده» حضور دارند.
اظهارات کروگمن در حالی مطرح میشود که طی هفتههای اخیر بازار جهانی نفت تحت تأثیر تحولات مرتبط با ایران و تنگه هرمز با نوسانات شدیدی مواجه بوده است. برخی گزارشها از سقوط شدید قیمت نفت پس از اخبار مربوط به احتمال توافق میان تهران و واشنگتن خبر دادهاند و همزمان گزارشهای دیگری از بازگشت سریع قیمتها در پی تشدید تنشها منتشر شده است.
در هفتههای گذشته همچنین برخی تحلیلگران بازار انرژی هشدار داده بودند که بحران تنگه هرمز میتواند بازار جهانی نفت را وارد مرحلهای «فیزیکی» کند؛ به این معنا که بحران صرفاً محدود به انتظارات و سفتهبازی نباشد و کمبود واقعی عرضه در بازار جهانی ایجاد شود.