چرا سیب‌زمینی در بازار کم است؟ قوت غالبی که از سفره‌ها حذف شد

نورنیوز-گروه اقتصادی: در بیشتر میادین میوه و تره بار که قیمت معقول تری نسبت به بازار دارند هم خبری از سیب زمینی نیست. سیب زمینی یکی از کالاهای اساسی پرمصرفی است. افزایش نرخ تورم و گرانی مواد غذایی دست بسیاری از خانواده را از مصرف گوشت و مرغ و حتی برنج کوتاه کرده است. در این میان استفاده از سیب زمینی به عنوان قوت غالب طبقه کم برخوردار جامعه در سبد غذایی این گروه اهمیت ویژه ای دارد. اما کمبود و گرانی این محصول کم کم حذف سیب زمینی از سبد غذایی همانند مواد پروتئینی را رقم می زند.

قیمت هر کیلوگرم سیب زمینی در میدان میوه و تره‌بار (اگر موجود باشد) حدود 22 تا 38 هزار تومان و سیب زمینی ریز 18 هزار تومان است. با این وجود، سیب زمینی در میوه‌فروشی‌ها بین 35 تا 70 هزار تومان  به فروش می رود.

فروشندگان میوه و تره بار دلیل عدم عرضه سیب زمینی را گرانی این محصول و به صرفه نبودن فروش در این بازارها عنوان می کنند.

***گلایه شهروندان

برخی از متقاضیان  این محصول  در گفت و گو با «خبرنگار نورنیوز» با گلایه از کمبود سیب زمینی در بازار گفته اند: از سیب زمینی هفته ای چند روز به عنوان نهار یا شام استفاده می کنند اما با گرانی این محصول توان خرید همین سیب زمینی را هم ندارند.

آقای 60 ساله در این باره گفت: من دو روز است که برای خرید سیب زمینی به بازارمیوه و تره بار می روم اما خبری از سیب زمینی نیست. من یک معلم بازنشسته هستم چطور می توانم یک کیلو سیب زمینی را 70 هزار تومان بخرم.

خانمی که همراه دختر خردسال خود هم آمده بود در این باره به «نورنیوز» گفت: به خدا ظلم است منکه زنی سرپرست خانوارهستم و دستم از خرید خیلی مواد غذایی کوتاه است برای یه کیلو سیب زمینی که خوراک اصلی بچه هایم است در مضیقه باشم. چرا مسئولان فکری به حال قشر ضعیف جامعه نمی کنند؟

اقایی که یکی از اتباع خارجی است نیز در این زمینه گفته: ما کارگرساختمان هستیم آن هم در منطقه بالای شهر. من کارگر و حقوق بالایی هم ندارم نمی توانم گوشت یا مرغ بخرم ناچار شکم خود را با سیب زمینی و تخم مرغ سیر می کنم اما با این حال این چند روز در تره بار خبری از سیب زمینی نیست و قیمت بالا در مغازه هم موجب شده نتوانم خریدی انجام دهم.

گشتی در بازار نیز نشان می دهند برخی که توان خرید هم دارند اگر پیش از این در هر خرید 2 تا 3 کیلو سیب زمینی داشتند الان نهایت نیم تا یک کیلو می خرند.

خانمی که برای خرید میوه به یک میوه فروشی در منطقه مرکزی شهر مراجعه کرده بود هم با گلایه از مسئولان برای عدم نظارت در بازار سیفی جات گفته است: سیب زمینی که اصلا نمی ارزد بخریم با این قیمت ولی حتی گوجه فرهنگی هم گران شده است.

وی ادامه داد: با توجه به هزینه ها و حقوق کم خرید این اقلام برای من کارمند و تنها در حد همین نیم کیلوهم گران است چه برسد به قشر پایین جامعه که حتی توان خرید همین نیم کیلو را هم ندارند.

***چرا سیب زمینی نایاب شد؟

به گفته فعالان بازار کمبود سیب زمینی ناشی از کاهش عرضه و صادرات و همچنین سرمای هوا و تاخیر در برداشت است اما قرار شده تا اسفندماه بازاراین محصول به تعادل برسد و قیمت ها با وفورعرضه کاهش یابد.

***عرضه افزایش می یابد

محمدرضا طلایی، مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران با تاکید بر اینکه در هفت استان سیب زمینی به اندازه کافی ذخیره شده و با عرضه این ذخایر، بازار به تعادل می‌رسد، گفت: با توجه به ذخایر بسیار خوبی که سازمان تعاون روستایی از ماه‌های گذشته پیش‌بینی کرده و ذخیره‌سازی شده، هیچ محدودیتی برای عرضه نداریم و هر جا که بحث افزاش قیمت سیب زمینی مطرح شود باید ۴۸ ساعت قبل به ما اعلام کنند و در این صورت ما آمادگی حمل و انتقال بیش از ۲۰۰ تن به صورت روزانه را داریم تا بازار معتدل شود.

***گرانی سیب زمینی در اردبیل به عنوان قطب تولید

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل هم در مورد علل بالا رفتن قیمت سیب‌زمینی در این فصل سال، اظهار داشت: ما به اندازه کافی سیب‌زمینی در انبارها داریم، اما عده‌ای دلال تلاش می‌کنند تا با کم نشان دادن ذخیره این محصول، به نوعی فضای روانی ایجاد کنند.

نوبخت اژدری تصریح کرد: در حالی استان اردبیل بیش از 799 هزار تن در سال‌ جاری سیب‌زمینی تولید کرده که بیش از40 درصد آنها در انبارها باقی مانده و مابقی با قیمت مناسب صادر شده و یا در داخل به کارخانه‌ها و واحدهای فرآوری تحویل داده شده است.

***ثبات قیمت سیب زمینی از اوایل اسفند

در همین زمینه رئیس اتحادیه بارفروشان هم با تاکید بر اینکه افزایش قیمت سیبزمینی که این روزها دربازار نمود ظاهری یافته، از سال گذشته آغاز شده، اظهار کرد: شرایط موجود از اوایل اسفندماه که برداشت دوم جیرفت آغاز شود، به ثبات می‌رسد.

تنظیم بازار داخلی صیفی‌جات در فصل سرد سال یکی از مشکلات سال‌های اخیر وزارت جهاد کشاورزی به ویژه برای محصولاتی مانند سیب‌زمینی و پیاز است. در فصل سرما، تقاضا برای خرید صیفی‌جات از عراق و کشورهای حوزه خلیج فارس افزایش می‌یابد و این موضوع باعث افزایش صادرات این محصولات و کاهش عرضه آنها در بازار داخلی می‌شود.

 در سال ۱۴۰۱، وزارت جهاد کشاورزی برای متعادل کردن بازار داخلی، با ارسال نامه‌ای صادرات محصولات سیب‌زمینی، گوجه‌فرنگی، پیاز و بادمجان را ممنوع اعلام کرد؛ اما با شکایت تجار به دیوان عدالت اداری، این اقدام وزارت جهاد کشاورزی باطل شد.

***چرا امسال تولید سیب زمینی کاهشی یافت؟

اکبر یاوری، رئیس اتحادیه بارفروشان درباره دلیل و رفع این مشکل گفت: فرایند مشکل گرانی سیب زمینی که این روزها دربازار نمود ظاهری یافته، از سال گذشته آغاز شده است. طی سال گذشته میزان تولید سیب زمینی ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تن بود که کشاورزهای ما به دلیل کاهشی بودن قیمت سیب زمینی متضرر شدند. در چنین شرایطی وزارت جهاد کشاورزی باید از این کشاورزان خرید تضمینی به عمل می‌آورد و مشوق‌هایی را برای آن‌ها در نظر می‌گرفت که کشاورزان برای سال آینده نیز دلگرمی برای کاشت و برداشت این محصول داشته باشند اما متاسفانه این کار را انجام نداد.

وی افزود: به دلیل اینکه کشاورزان متضرر شدند، در سال جاری دیگر به سراغ کاشت سیب زمینی نرفتند و این مسئله در جنوب جیرفت و جنوب کرمان شدت بیشتری داشت و کشاورزان به جای کشت سیب زمینی سراغ پیاز رفتند و در حالی که تولید سال گذشته ۵ میلیون و ۲۰۰ هزارتن بود، تولید سال جاری به ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تن کاهش یافت و این به معنای کسری ۷۰۰ هزارتنی تولید است. 

وی گفت: کشاورزان و انبارداران بار سیب زمینی را به صورت قطره‌چکانی وارد بازار می‌کنند و به همین دلیل نیز در میادین میزان آن محدود شده است.

همچنین اوایل فصل نیز هیچ مدیریتی بر صادرات انجام نشد. استان کرمانشاه و لرستان- خرم آباد سیب زمینی را با خاک به عراق می‌فرستادند. در حال حاضر حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد انبارهای کرمانشاه به دلیل این صادرات اول فصل خالی است و علاوه بر آن سرمای هوا برداشت اولیه سیب زمینی کرمان را دچار سرمازدگی و آسیب کرد و در مجموع این مسائل دلیلی بر گرانی سیب زمینی در روزهای گذشته شد.

امسال تولید و صادرات سیب زمینی چقدر بود؟

یاوری با بیان اینکه در سال جاری حدود ۹۰۰ هزار تن کسری تولید داریم، اظهار کرد: سرانه مصرف سیب زمینی در ایران به دلیل حضور اتباع برای هر فرد حدود ۴۰ کیلوگرم است. اگر جمعیت ایرانیان و اتباع را با هم ۹۰ میلیون نفر محاسبه کنیم، سرانه مصرف هر فرد در سال ۴۰ کیلوگرم است،

یعنی میزان سیب زمینی مصرفی داخلی ما ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تن است. حدود ۵۰۰ هزار تن سیب زمینی بذری داریم که برای بذر مصرف می‌شود. ۷۰۰ هزار تن نیز صادرات سیب زمینی داریم و ۷۰۰ هزار تن نیز نیاز صنایع تبدیلی ما است که در مجموع تمامی این موارد به ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تن می‌رسد و این در حالی است که میزان تولید امسال ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تن بوده است.

*** سیب زمینی ارزان می‌شود؟

رئیس اتحادیه بارفروشان درباره کاهش قیمت سیب زمینی اظهار داشت: شرایط موجود از اوایل اسفندماه که برداشت دوم جیرفت آغاز شود، به ثبات می‌رسد؛ اما نکته مهم این است که وزارت جهاد کشاورزی باید کشاورزانی را که ساکن خوزستان هستند را به کاشت سیب زمینی تشویق و یا حتی برای سیب زمینی سال آینده بذر وارد کنند.

دارایی نژاد با اشاره به برداشت سیب زمینی جیرفت در فروردین ماه عنوان کرد: ورود سیب زمینی‌های این منطقه منجر به کاهش قیمت این محصول مصرفی در بازار داخل می‌شود.

وی اظهار کرد: در حال حاضر با توجه به نزدیک شدن ماه مبارک رمضان و عید نوروز بهترین راهکار این است که به طور موقت سیب زمینی از پاکستان و ترکیه وارد کنیم. در این صورت سیب زمینی، هر کیلو گرم با نرخ ۲۰ هزار تومان به دست مصرف کننده می‌رسد.

وی یادآور شد: وزارت جهاد کشاورزی باید می‌دانست کشت امسال سیب زمینی کاهش یافته و نباید اجازه صادرات می‌داد؛ البته تاکید می‌شود کشاورز محصول خود را صادر نمی‌کند بلکه دلالان در این بازار سوداگری می‌کنند.

وی ادامه داد: راهکار دوم هم این است که دستگاه‌های نظارتی به موضوع انبارهای سیب زمینی ورود کنند. برخی افراد مبادرت به انبار چندین تن سیب زمینی در انبارها کرده‌اند به طوری که ممکن است یک سوداگر ۳ تا ۶ تن محصول انبارشده داشته باشد؛ بنابراین انبارها از همدان تا جیرفت پر از سیب زمینی بوده و آدرس آنها مشخص است.