موازنه_قدرت (11 خبر)

تمامی نظریه‌پردازان مدیریت بحران به این موضوع توجه و اشاره دارند که منازعه در روابط کشورها تابعی از شرایط تاریخی و شکل‌بندی ساختاری آنان است. جنگ امریکا و اسراییل علیه ایران چالش‌های امنیتی پرمخاطره در محیط منطقه‌ای به وجود آورده است.

آمریکا از دور تازه فشار و تجاوز نظامی علیه ایران چه می‌خواهد؟ آیا واشنگتن در پی کشاندن بحران به یک جنگ همه‌جانبه است یا می‌کوشد با فشار محدود، دست بالا را در مذاکرات آتی به دست آورد؟ و اگر اسرائیل نیز وارد صحنه شود، آیا می‌تواند الگوی جنگ 40 روزه را تکرار کند؟ پاسخ به این پرسش‌ها برای فهم مسیر بحران کنونی و آینده امنیت خلیج فارس، اهمیت اساسی دارد.

رئیس‌جمهور خودشیفته و مغرور امریکا در آخرین تهدید خود اعلام کرده بود که «روز شنبه ایران تنگه هرمز را باز کرده و عبور کشتی‌ها در آن آزاد خواهد شد، در غیر این صورت ایران با حملات سنگین و گسترده مواجه خواهد شد.»

پاسخ موشکی ایران به تجاوز رژیم صهیونیستی به ضاحیه جنوبی بیروت، صرفاً یک واکنش نظامی نبود؛ تلاشی بود برای تثبیت این پیام که جنگ و آتش‌بس، ماهیتی یکپارچه دارند. تهران با این اقدام هشدار داد که تفکیک جبهه‌های مقاومت، می‌تواند آتش‌بس را به ابزاری برای تداوم فشار دشمن و فرار آمریکا از مسئولیت پذیری مستقیم تبدیل کند.

چین از سال‌های دهه 1970 راهبرد «ظهور آرام» را در دستور کار قرار داد. چنین نگرشی را می‌توان به منزله جلوه‌هایی از «شیفت پارادایمیک» رهبران سیاسی چین در حوزه اقتصاد جهانی دانست.

«تریتا پارسی» معاون اجرائی اندیشکده کوئینسی در نشریه «ریسپانسیبل استیت کرافت» (کشورداری مسئولانه) نوشت: «عراق و افغانستان محدودیت‌های اشغال و تلاش برای تغییر نظام سیاسی مستقر را آشکار کرد. اوکراین آسیب‌پذیری نیروهای بزرگ متعارف را نشان داد. ایران اکنون محدودیت‌های اصل اجبار و اعمال زور را برملا می‌سازد.»

مفهوم ابرقدرت در قرن بیست‌ویکم دیگر فقط به تعداد ناوهای هواپیمابر و کلاهک‌های هسته‌ای محدود نمی‌شود، بلکه به «توان ایستادگی»، «ظرفیت ترمیم»، «قدرت پاسخگویی» و «میزان تاب‌آوری در زیر شدیدترین فشارها» وابسته است.

پذیرش پیشنهادهای ایران از سوی آمریکا برای آنکه «مبنای مذاکرات» قرار گیرد، به خودی خود واجد هیچ امتیازی نیست اما می‌تواند دارای پیامدهای منفی و مثبت باشد.

همواره جلوه‌هایی از منازعه، بحران و دیپلماسی بر فرآیندهای سیاسی و امنیتی خاورمیانه تاثیرگذار خواهد بود. خاورمیانه سرزمینی است که عموما با نشانه‌هایی از جدال سرزمینی، ایدئولوژیک و راهبردی پیوند یافته است. این حوزه جغرافیایی پس از جنگ اول جهانی و فروپاشی امپراتوری عثمانی با چالش دایمی مواجه شده است.

«فردریک هگل» در تبیین تحولات سیاسی و فرآیندهای تاریخی به این موضوع اشاره دارد که «حوادث تاریخی دو بار اتفاق می‌افتد؛ بار اول ماهیت تراژیک دارد و در مرحله دوم ماهیت کمیک و پرابهام پیدا می‌کند.» مسائل ایران و امریکا در 47 سال گذشته با نمادهایی از ابهام، کنش تراژیک، رویارویی و امید برای آینده همکاری‌جویانه همراه بوده است.