سیاست خارجی ایران (40 خبر)

راهبرد دفاعی ایران تاکنون ماهیت تدرُّجی و پلکانی داشته است؛ به گونه‌ای که از بازدارندگی پیشینی به پسینی، دفاع فعال و تصعید افقی به دفاع پیشدستانه و تصعید عمودی تحول یافته است. دفاع پیشدستانه عبارت است از دفع تهدید عینی بالفعل پیش از عملی‌ شدن آن. این راهبرد هوشمند، گزینه شکست نظامی و‌ تسلیم جمهوری اسلامی ایران را منتفی کرده است.

«بزرگ‌ترین آزمون قدرت، پیروزی در جنگ نیست؛ بی‌نیاز شدن از جنگ است.» شاید کمتر گزاره‌ای بتواند به این اندازه منطق سیاست بین‌الملل را توضیح دهد. در جهانی که قدرت همچنان تعیین‌کننده است، موفق‌ترین دولت‌ها الزاما آنهایی نیستند که بزرگ‌ترین ارتش‌ها را در اختیار دارند، بلکه آنهایی هستند که می‌توانند بدون توسل مداوم به زور، منافع و اراده خود را محقق کنند.

با آغاز دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا، بحث حمایت تهران از لبنان بار دیگر به صدر مناقشات سیاسی بازگشته است. اما تحولات اخیر منطقه و رویارویی مستقیم ایران با آمریکا و اسرائیل، پرسش قدیمی را وارونه کرده است: آیا حمایت از لبنان یک هزینه خارجی است یا بخشی از سرمایه‌گذاری امنیتی برای حفاظت از ایران؟

امضای تفاهم میان ایران و آمریکا و آغاز مذاکرات 60 روزه، تنها یک گشایش دیپلماتیک نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای تازه از رقابت سیاسی، امنیتی و منطقه‌ای است. اکنون چالش اصلی تهران نه متن توافق، بلکه مدیریت پیامدها و جلوگیری از تغییر دستورکار مذاکرات در دوران پساتوافق خواهد بود.

با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره نقش‌آفرینی کشورهای منطقه در کاهش تنش ایران و آمریکا، توجه به چهارچوب‌های الزام‌آور میانجی‌گری ضروری است. ناباوری به طرف غربی، محوریت دیپلماسی همسایگی و لزوم حفظ آمادگی نظامی، الزامات اصلی در این مسیر پیچیده است.

سفر دکتر مسعود پزشکیان به قزاقستان و ترکمنستان نمادی از تداوم راهبرد همسایگی در سیاست خارجی ایران است؛ راهبردی که بر توسعه همکاری‌های اقتصادی، تکمیل کریدورهای ترانزیتی، مقابله با مداخله‌گری‌های فرامنطقه‌ای و شکل‌دهی به امنیت بومی مشترک در آسیای مرکزی و قفقاز استوار شده است.

اقتصاد ایران به‌طور مستقیم وابسته به سیاست خارجی کشور است. از این رو، دولت موظف است در صحنه بین‌المللی تنش‌زدایی کند و با کاهش درگیری‌ها و رعایت قواعد بین‌المللی، کشور را از فشارها خارج سازد.

با وجود هشدارها و تلاش‌ها، مکانیسم ماشه اجرایی شد، هرچند مسوولیت این بدعهدی با کشورهای اروپایی و با تحریک آمریکا برعهده این کشورهاست، اما نباید از فرصت‌های از دست رفته به دلیل تاخیر در تصمیم‌گیری غفلت کرد.

شورای همکاری خلیج فارس بار دیگر با تکرار ادعاهای بی‌اساس علیه ایران، تلاش دارد اختلاف‌افکنی در منطقه را تشدید کند. تهران همگرایی و گفت‌وگو با همسایگان را محور سیاست خود می‌داند و هشدار می‌دهد که هر اقدامی مغایر با امنیت و وحدت منطقه، بازی در زمین دشمن است.

تاجیک نوشت: سیاست خارجی ایران در شرایط کنونی دو وظیفه حیاتی دارد: 1- تضمین تداوم آتش‌بس و جلوگیری از شروع جنگ و 2- جلوگیری از اجرای مکانیسم ماشه!