سیاست خارجی ایران (35 خبر)

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به تهدیدهای دونالد ترامپ علیه کشورهایی که به همکاری‌های تجاری و اقتصادی با ایران ادامه می‌دهند، گفت کشورهای همسایه پیام‌های متعددی درباره شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی و همکاری‌های اقتصادی جدید در منطقه ارسال کرده‌اند.

جامعه ایران پس از تجربه دو جنگ سهمگین 12 و 40 روزه،اکنون دروضعیتی خاص قراردارد.وضعیتی که با ادامه سایه تهدید نظامی وآغاز موجی از فشارهای اقتصادی،جامعه رادرموقعیت تعلیق قرار داده است.«گذرگاه» درنشست حاضر میزبان دکتر پرویز امینی،عضو هیئت علمی دانشگاه است تاازمنظر جامعه‌شناسی سیاسی، شرایط کنونی ایران راتبیین کند،و ضرورت‌ها و اولویت‌های گذر از این وضعیت برشمارد.

وزیر امور خارجه با تاکید بر اینکه جنگ 40 روزه نگاه کشورهای منطقه را به ساختار امنیتی منطقه تغییر داد، گفت: جنگ اخیر نشان داد که نیروهای خارجی و پایگاه‌های خارجی نه‌تنها نتوانستند امنیت بیاورند، بلکه به عامل مخل امنیت تبدیل شدند.

یک مقام پاکستانی مدعی تداوم مذاکرات بر سر بازگشایی تنگه هرمز و پایان درگیری‌ها میان ایران و آمریکا شد.

در میانه افزایش تنش‌های منطقه‌ای و تقابل تهران و واشنگتن، تندروی داخلی می‌تواند با محدود کردن فضای تصمیم‌گیری و افزایش خطای محاسباتی، هزینه‌های امنیتی و سیاسی کشور را افزایش دهد؛ خطری که بیش از هر چیز، ضرورت بازگشت به منطق منافع ملی و عقلانیت راهبردی را برجسته می‌کند.

راهبرد دفاعی ایران تاکنون ماهیت تدرُّجی و پلکانی داشته است؛ به گونه‌ای که از بازدارندگی پیشینی به پسینی، دفاع فعال و تصعید افقی به دفاع پیشدستانه و تصعید عمودی تحول یافته است. دفاع پیشدستانه عبارت است از دفع تهدید عینی بالفعل پیش از عملی‌ شدن آن. این راهبرد هوشمند، گزینه شکست نظامی و‌ تسلیم جمهوری اسلامی ایران را منتفی کرده است.

«بزرگ‌ترین آزمون قدرت، پیروزی در جنگ نیست؛ بی‌نیاز شدن از جنگ است.» شاید کمتر گزاره‌ای بتواند به این اندازه منطق سیاست بین‌الملل را توضیح دهد. در جهانی که قدرت همچنان تعیین‌کننده است، موفق‌ترین دولت‌ها الزاما آنهایی نیستند که بزرگ‌ترین ارتش‌ها را در اختیار دارند، بلکه آنهایی هستند که می‌توانند بدون توسل مداوم به زور، منافع و اراده خود را محقق کنند.

با آغاز دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا، بحث حمایت تهران از لبنان بار دیگر به صدر مناقشات سیاسی بازگشته است. اما تحولات اخیر منطقه و رویارویی مستقیم ایران با آمریکا و اسرائیل، پرسش قدیمی را وارونه کرده است: آیا حمایت از لبنان یک هزینه خارجی است یا بخشی از سرمایه‌گذاری امنیتی برای حفاظت از ایران؟

امضای تفاهم میان ایران و آمریکا و آغاز مذاکرات 60 روزه، تنها یک گشایش دیپلماتیک نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای تازه از رقابت سیاسی، امنیتی و منطقه‌ای است. اکنون چالش اصلی تهران نه متن توافق، بلکه مدیریت پیامدها و جلوگیری از تغییر دستورکار مذاکرات در دوران پساتوافق خواهد بود.

با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره نقش‌آفرینی کشورهای منطقه در کاهش تنش ایران و آمریکا، توجه به چهارچوب‌های الزام‌آور میانجی‌گری ضروری است. ناباوری به طرف غربی، محوریت دیپلماسی همسایگی و لزوم حفظ آمادگی نظامی، الزامات اصلی در این مسیر پیچیده است.