فشار_حداکثری (10 خبر)

اعلام پایان یادداشت تفاهم مشترک با ایران از سوی ترامپ، بیش از آنکه نشانه خروج آمریکا از مسیر دیپلماسی باشد، از تغییر راهبرد واشنگتن حکایت دارد. ترکیب هم‌زمان فشار نظامی، تحریم‌های جدید و حفظ کانال‌های میانجی‌گری نشان می‌دهد آمریکا در پی کنار گذاشتن مذاکره نیست، بلکه می‌خواهد قواعد آن را به نفع خود بازتعریف کند.

یکی از چالش‌های اصلی در مسیر دستیابی به هرگونه توافق پایدار میان ایران و آمریکا، تضاد میان خطوط قرمز راهبردی دو طرف است. طی سال‌های اخیر، واشنگتن همواره تلاش کرده است توان موشکی، قابلیت‌های نظامی و نفوذ منطقه‌ای ایران را به بخشی از دستور کار مذاکرات تبدیل کند.

ترامپ در اکثر قریب به اتفاق اظهاراتش بدون محاسبه و بر اساس توهمات، روان‌پریشی یا فراموشی ناشی از کهنسالی است، اما صحبت اخیر او مبنی بر عدم تعجیل در توافق بر اساس محاسبه و دقت است و شاید حرفی باشد که به توصیه دیگران مطرح شده است. البته ترامپ پیش از این نیز چنین مطالبی را مطرح کرده بود که ما خیلی نیازی به نفت خلیج فارس نداریم.

یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت (1405) است و قرار است در خانه اندیشمندان علوم انسانی برای عامه اهل فکر در باب جنگ صحبت کنم. این روزهای جنگی یکی از کارهایم حضور و سخنرانی در میان نویسندگان، دانشگاهیان و عامه اهل فکر و کتابخوان‌هاست تا در باب نقش و وظیفه ما در این موقعیت خطیر و خطرناک صحبت کنیم.

بخش ایران در سخنرانی امروز ترامپ در کنگره، پیام‌های راهبردی و هشدارآمیز داشت؛ تهدید هسته‌ای، برنامه موشکی و فشار روانی برای وادارسازی ایران برجسته شد. دو سناریو همزمان: پیشاجنگ و مهندسی انتظارات، پیچیدگی تحلیل را دوچندان می‌کند.

صبح، در واشنگتن، سوالی طرح شده است؛ نه از سرِ ناآگاهی، که از جنسِ حیرت. «چرا ایران، با وجود این همه فشار، تسلیم نشده است؟» این روایت را استیو ویتکاف از زبان دونالد ترامپ نقل می‌کند؛ روایتی که بیش از آن‌که خبری باشد، نشانه‌شناسیِ یک سوءتفاهم تاریخی است؛ آنان ایران را نمی شناسند.

جمعی از ایرانیان مقیم خارج با انتشار طوماری الکترونیک خواستار توقف سیاست فشار حداکثری و تحریم‌ها و حرکت غرب به سمت دیپلماسی و توافق پایدار شدند.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین ایران، در واکنش به اظهارات تهدیدآمیز دونالد ترامپ تاکید کرد «اجبار و فشار» علیه ایران کارساز نیست و خروج از این چرخه تنها زمانی ممکن است که آمریکا منافع خود را به‌جای منافع اسرائیل دنبال کند.

سفر جان هرلی، معاون وزیر خزانه‌داری آمریکا، به خاورمیانه در چارچوب کارزار موسوم به «فشار حداکثری» نه یک اقدام اقتصادی، بلکه تلاشی برای سیاسی‌سازی نظام مالی منطقه است؛ حرکتی که می‌تواند استقلال مالی خاورمیانه را در معرض تهدیدی تازه قرار دهد.

هم‌زمانی ارسال نامه ترامپ به رهبر انقلاب با اعمال تحریم‌های سنگین علیه ایران، تصویری آشکار از راهبرد اصلی آمریکا ارائه داد. این اقدام نه‌تنها تناقضی آشکار در سیاست واشنگتن را نشان داد، بلکه بار دیگر ثابت کرد که هدف واقعی آمریکا از طرح مذاکره، نه تفاهم، بلکه فریب افکار عمومی و افزایش فشار است.