یادداشت

اظهارات ترامپ درباره ایران در سخنرانی کنگره نشان داد که یا به او اطلاعات غلط می دهند، یا روایت تهدید عمداً بزرگ‌نمایی می‌شود. در هر دو حالت، نتیجه یکی است: تضعیف اعتماد و افزایش ریسک سوءبرداشت در مذاکرات ژنو.

ژنو امروز فقط میز مذاکره هسته‌ای نیست؛ صحنه تقابل واقعیت و روایت است. گفت‌وگوهای تازه ایران و آمریکا در حالی آغاز می‌شود که سخنان جنجالی اخیر دونالد ترامپ در کنگره آمریکا، فضای مذاکرات را با بحران ادراکی و بی‌اعتمادی عمیق همراه کرده است.

سخنرانی سالیانه دونالد ترامپ در کنگره، به‌جای تثبیت گفتمان فشار حداکثری، به صحنه آشکارشدن شکاف داخلی آمریکا درباره جنگ با ایران بدل شد. نظرسنجی‌ها، هشدار سناتورها و تردید نظامیان ارشد نشان می‌دهد دایره حامیان گزینه نظامی هر روز کوچک‌تر می‌شود.

سخنرانی اخیر ترامپ در صحن کنگره، تنها یک گزارش صرف از وضعیت و موقعیت آمریکا نبود؛ بلکه ابزار راهبردی برای تأثیرگذاری بر فضای مذاکرات با ایران بود. تاکتیک او روشن است: بازی با کارت دیپلماسی، توأم با فشار و تهدید، به همراه نمایش قدرت نظامی و تبلیغات و ادراک‌سازی جهانی علیه خطری موهوم به نام ایران. او در این تاکتیک از هیچ ابزاری ولو دروغ‌های آشکار نیز غفلت نکرد

بخش ایران در سخنرانی امروز ترامپ در کنگره، پیام‌های راهبردی و هشدارآمیز داشت؛ تهدید هسته‌ای، برنامه موشکی و فشار روانی برای وادارسازی ایران برجسته شد. دو سناریو همزمان: پیشاجنگ و مهندسی انتظارات، پیچیدگی تحلیل را دوچندان می‌کند.

آمارهای 2024 نشان می‌دهد 16.7 درصد ایرانیان مالک رمزارز هستند؛ سهمی معادل حدود 15 میلیون نفر که ایران را در میان 31 کشور در رتبه هشتم جهان قرار داده است.

آتش زدن یا پاره کردن پرچم معنایی فراتر از اعتراض سیاسی دارد. چنین اقدامی معمولاً به‌عنوان نفی یا طرد«هویت مشترک» تعبیر می‌شود، حتی اگر نیت انجام‌دهنده صرفاً اعتراض به یک سیاست یا یک نهاد خاص باشد. پرچم در ذهن بسیاری از مردم با «کشور» و «ملت» پیوند خورده است، نه صرفاً با «حکومت».

در حالی که نقدینگی جهان در پایان 2025 به 144 تریلیون دلار رسیده، سهم ایران کمتر از 0.1 درصد است؛ مسئله اصلی نه کمیت پول، بلکه کیفیت و ارزش ریال است.

مسئله ای که امروز به شکاف میان ترامپ و فرماندهان نظامی منجر شده توان حمله به ایران نیست؛ نداشتن نقشه برای فردای حمله است. آمریکا میتواند شلیک کند اما نمی داند زنجیره پیامدهای پس از پاسخ ایران را چگونه جمع کند. بازدارندگی امروز از تبعات نامعلوم آغاز جنگ می آید نه کمبود سلاح.

تهران هشدار داده هرگونه حمله، حتی اگر با «تغییر عامل مستقیم» انجام شود، جنگی تمام‌عیار تلقی خواهد شد. در حالی‌که واشنگتن می‌کوشد با واگذاری مسئولیت حمله به ایران به تلاویو از برچسب آغازگر جنگ بگریزد، پیام ایران روشن است: دامنه پاسخ، با جابه‌جایی مسئولیت تغییر نمی‌کند.