یادداشت

سفر دو روزه دونالد ترامپ به چین در حالی پایان یافت که بحران خاورمیانه و بسته بودن تنگه هرمز محور اصلی گفت‌وگوهای دو قدرت بود. با وجود اعلام پیشرفت در روابط و توافق‌های تجاری، نشانه‌ای از توافق عملی درباره ایران دیده نمی‌شود و پکن همچنان بر راه‌حل گفت‌وگو و پرهیز از فشار تأکید دارد.

ما به عنوان وارثان تمدنی که ممکن است از قربانیان فرایند جهانی‌سازی باشد می توانیم راهبرد مقاومت خود را از روی نقشه‌ای که فردوسی در شاهنامه طراحی کرد انتخاب و اجرایی کنیم. به این اعتبار، شاهنامه هنوز هم در حکم فانوس دریایی، مسیر نجات و پیروزی را در اقیانوس متلاطم سده بیست و یکم به ایرانیان نشان می‌دهد.

ایران امروز فقط با بحران اقلیمی روبه‌رو نیست. کشور هنوز از فضای جنگ 40 روزه اخیر، تنش‌های امنیتی، وضعیت نیمه‌جنگی و آتش‌بسی شکننده فاصله نگرفته است و هیچ تضمینی وجود ندارد که دوباره با شرایط بحرانی یا اختلال‌های گسترده در زیرساخت‌ها مواجه نشویم. در چنین وضعیتی، آب و برق دیگر صرفاً کالاهای مصرفی نیستند؛ بخشی از مولفه‌های تاب‌آوری ملی‌اند.

به نظر می‌رسد سفر ترامپ به چین و مذاکراتش با شی جین پینگ، بیش از آنکه درباره چین یا آمریکا باشد، درباره نظم آینده جهان است؛ اما این نظم، یک متغیر اصلی و اساسی دارد که هیچ یک از طرفین نمی‌توانند از آن غفلت کنند. این متغیر اساسی، ایران است. چنین است که ترتیبات امنیتی فردای جهان نمی‌تواند در غیاب موجودیت مهمی تحت عنوان ایران، تعیین و حتی بررسی شود.

ادعاهای اروپا درباره تجربه مذاکرات هسته‌ای، تلاشی برای پنهان‌سازی انزوای سیاسی این اتحادیه است؛ جریانی که با نادیده‌گرفتن واقعیت‌های جدید منطقه، همچنان در مسیر فشار علیه ایران حرکت می‌کند.

شاید برای کمتر کسی از مدیران و مسئولان قابل پیش‌بینی بود که ماجرای موسوم به «اینترنت پرو» و «سیم کارت‌های سفید» در مدتی کوتاه به یکی از حساس‌ترین موضوعات اجتماعی و سیاسی کشور تبدیل شود. این موضوع به‌ظاهر فنی، اکنون به دلیل تعلل در روشنگری، در ذهن بخش مهمی از افکار عمومی، به نمادی از «تبعیض»، «دسترسی نابرابر» و «دوگانه‌سازی اجتماعی» تبدیل شده است.

بازار جهانی پشم همچنان در اختیار کشورهایی است که دامداری سنتی و صنعتی را با فناوری نساجی پیوند زده‌اند؛ از استرالیا و چین تا ایران و ترکیه که سهم مهمی در تولید الیاف ظریف، متوسط و ضخیم دارند.

کتاب در ایران امروز نیازمند یک «طرح نجات ملی» است؛ طرحی که فراتر از برگزاری یک نمایشگاه،آن هم به شکل مجازی، به بازسازی اقتصاد فرهنگ و احیای رابطه جامعه با کتاب فکر کند. اگر دولت می‌خواهد از سرمایه اجتماعی، انسجام فرهنگی و قدرت نرم ایران در سال‌های دشوار پیش رو محافظت کند، باید بداند که نجات صنعت نشر، ضرورتی ملی است.

گزارش تازه EIA نشان می‌دهد جهان تا سال 2050 با رشد چشمگیر تقاضای انرژی، نفت، گاز و برق روبه‌رو خواهد شد؛ شرایطی که وابستگی اقتصاد جهانی به گذرگاه‌های راهبردی انرژی، به‌ویژه تنگه هرمز، را افزایش می‌دهد و هرگونه اختلال در این شریان‌ها می‌تواند بحران گسترده اقتصادی، انرژی و امنیتی در جهان ایجاد کند.

در شرایط امروز ایران، سخن گفتن از «دولت جنگی» یا دست‌کم «دولت در وضعیت جنگی» ضرورتی راهبردی است. کشورهایی که تصور می‌کنند پایان درگیری مستقیم نظامی به معنای پایان منازعه است، معمولاً در مرحله پساجنگ ضربه‌های سنگین‌تری می‌خورند. دشمن وقتی نتواند اراده یک ملت را در میدان نبرد بشکند، به سراغ اقتصاد، معیشت، زیرساخت، سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری عمومی می‌رود.