یادداشت

اعلام اجرای «پروژه آزادی» از سوی آمریکا برای اسکورت کشتی‌ها در تنگه هرمز، نه‌تنها امنیت نیاورد بلکه به موجی از درگیری، انفجار و آتش‌سوزی در خلیج فارس انجامید. تردید در روایت رسمی واشینگتن و جهش قیمت نفت، نشانه‌هایی از افزایش ریسک و شکست زودهنگام این طرح و مبین مرده متولد شدن طرح جدید ترامپ است.

آمریکاباردیگر برای نام‌گذاری یک عملیات نظامی مداخله‌جویانه، از عنوانی فریبنده استفاده کرد.نام‌گذاری اقدام جدیدنیروهای نظامی واشنگتن درمنطقه خلیج فارس به«پروژه آزادی»،بیشتر ازآن‌که اسم‌گذاری ساده باشد،یک «ساخت معنا» برای موجه‌سازی عملیات مداخله جویانه است.این همان نقطه‌ای است که سیاست،رسانه وزبان به هم گره می‌خورندو«جنگ»درهیات «مأموریت اخلاقی»بارتعریف می شود.

انتخاب راهبرد جنگ نامتقارن دریایی در نبرد ایران و آمریکا را باید یک «انتخاب راهبردی عقلانی در شرایط نابرابر» دانست. این رویکرد به‌جای تلاش برای هم‌سطح شدن با قدرت برتر، به دنبال «تغییر زمین بازی» است. می‌کوشد با تبدیل نقاط ضعف به فرصت، استفاده از جغرافیا به‌عنوان اهرم، و پیوند زدن میدان نظامی با اقتصاد و ادراک، قاعده دلخواه خود را در صحنه جنگ پیاده کند.

نظرسنجی جدید رویترز/ایپسوس نشان می‌دهد میزان تأیید عملکرد ترامپ به 34 درصد رسیده و همچنان پایین‌تر از میانگین معمول روسای جمهور آمریکا در دهه‌های اخیر قرار دارد.

تصمیم رییس جمهور آمریکا برای اجرای «پروژه آزادی» درتنگه هرمز، فراتر از یک مأموریت امنیتی، نشانه ورود به بازی چندلایه‌ای است که در آن روایت‌های بشردوستانه با نمایش قدرت نظامی و اهداف سیاسی داخلی درهم آمیخته‌اند؛ مسیری که می‌تواند منطقه را به آستانه یک بی‌ثباتی پرهزینه سوق دهد.

گسترش اختلافات درونی در امارات و بروز آن در فضای رسانه‌ای، نشانه‌هایی از شکاف‌های عمیق سیاسی و اقتصادی را آشکار کرده است؛ شکاف‌هایی که برخی تحلیلگران از آن به‌عنوان زمینه‌ساز سناریوی تجزیه یاد می‌کنند.

دونالد ترامپ با افتخار اعلام کرده است: «مثل دزدان دریایی عمل می‌کنیم»؛ حالا همان دزد می‌خواهد با برچسب پروژه «آزادی»، امنیت ایجاد کند. تنگه هرمز جای عربده‌کشی دزدان دریایی مدرن نیست؛ دریادلان ایرانی قرن‌هاست پاسدار این آبراه‌اند و راه گوشمالی دزدان را خوب می‌دانند.

درست است که رسانه‌ها، مدام در حال تولید اطلاعات و خلق محتوا برای مردم هستند اما چیزی که می‌تواند نیاز عمومی و فراگیر مردم به «دانستن» را ارضا کند، حرف زدن مقامات و مسئولان با مردم است؛ حرف زدنی صادقانه، شفاف، واقع‌بینانه، اقناع‌کننده و امیدآفرین. صداقت با افکار عمومی، امتیاز دادن نیست؛ ابزار راهبردی برای حفظ تاب‌آوری ملی است.

شکاف فزاینده میان آمریکا و اروپا در سایه سیاست‌های ترامپ، جنگ اوکراین، تنش با ایران و اختلافات در ناتو، از تغییر راهبردی در مناسبات آتلانتیک و تزلزل اعتماد تاریخی دو طرف حکایت دارد.

آمریکا برای نخستین‌بار در برابر سه گزینه «جنگ، مذاکره و تداوم محاصره» قرار گرفته که هیچ‌کدام مطلوب نیست. در این میان، "جنگ محاصره‌ها "به صحنه‌ای تبدیل شده که با تغییر جهت فشارهای جهانی و برجسته شدن نقش تنگه هرمز، کفه ترازو را به نفع ایران سنگین‌تر کرده است.