یادداشت

امضای تفاهم میان ایران و آمریکا و آغاز مذاکرات 60 روزه، تنها یک گشایش دیپلماتیک نیست؛ بلکه آغاز مرحله‌ای تازه از رقابت سیاسی، امنیتی و منطقه‌ای است. اکنون چالش اصلی تهران نه متن توافق، بلکه مدیریت پیامدها و جلوگیری از تغییر دستورکار مذاکرات در دوران پساتوافق خواهد بود.

مردم ایران چه می‌خواهند؟ پاسخ در دل آماری نهفته که اخیراً منتشر شده است. مردم ایران در عین وفاداری به هویت ملی و حفظ پیوندهای اجتماعی، خواهان سه چیز اساسی‌اند: عدالت بیشتر، کارآمدی بالاتر در حکمرانی، و شنیده شدن در فرآیند تصمیم‌گیری. در کنار این سه مطالبه، یک خواسته بنیادین نیز وجود دارد: حفظ ثبات و نظم اجتماعی.

امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ میان ایران و آمریکا در بورگن‌اشتوک، اگرچه می‌تواند به درگیری‌ها پایان دهد، اما تضمینی برای صلح پایدار نیست. اکنون پرسش اصلی این است که کشورهای منطقه، قدرت‌های جهانی و نهادهای بین‌المللی تا چه اندازه برای جلوگیری از بازگشت بحران مسئولیت خواهند پذیرفت.

محتشم کاشانی با مشهورترین مرثیه عاشورایی ادب فارسی، واقعه کربلا را فراتر از یک رخداد تاریخی به تصویر می‌کشد؛ سوگی جهانی که پیام ایستادگی، حق‌طلبی و جاودانگی حقیقت را در خود دارد.

بررسی تازه آمارهای جهانی نشان می‌دهد ترکمنستان و مونته‌نگرو با اختلاف چشمگیر در صدر فهرست کشورهای دارای بیشترین سرانه مصرف آب قرار دارند. ایران نیز با مصرف سالانه بیش از 36 هزار فوت مکعب به ازای هر نفر، در میان کشورهای پرمصرف جهان جای گرفته؛ موضوعی که زنگ هشدار جدی برای مدیریت منابع آبی و اصلاح الگوی مصرف در منطقه به شمار می‌رود.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، هرگونه برداشت از تفاهم اخیر ایران و آمریکا به‌عنوان آغاز دوستی یا فصل تازه روابط را رد کرد و گفت این توافق صرفاً برای کاهش تنش و پایان جنگ شکل گرفته است. او با اشاره به بی‌اعتمادی تاریخی ایرانیان به آمریکا تأکید کرد واشنگتن برای جلب اعتماد ملت ایران راهی طولانی در پیش دارد.

یادداشت تفاهم اخیر ایران و آمریکا، فراتر از متن توافق، شاید حامل یک تغییر مهم در شیوه حکمرانی باشد؛ عبور از تجربه پرهزینه سیاسی‌شدن برجام به سمت مدیریت «امر ملی». این‌بار موفقیت یا شکست مذاکرات نه متعلق به یک دولت، بلکه آزمونی برای همه جریان‌های سیاسی ایران است.

کی‌یر استارمر که با وعده احیای اقتصاد و بازسازی جایگاه جهانی انگلیس به قدرت رسید، اکنون در میانه بحران‌های داخلی، فشار افکار عمومی، تناقض در سیاست خارجی و شکاف‌های حزبی، برای بقا در قدرت دست‌وپا می‌زند.

سیاست خارجی موفق نه با شعارهای حداکثری سنجیده می‌شود و نه با تصویرسازی‌های احساسی از پیروزی یا شکست. آنچه اهمیت دارد، توانایی یک کشور در تبدیل ظرفیت‌های ملی به دستاوردهای پایدار است. در این مسیر، بهترین توافق نه الزاماً کامل‌ترین توافق، بلکه عقلانی‌ترین و سودمندترین انتخاب در میان واقعیت‌های موجود است.

نشانه‌های تازه از تغییر رویکرد برخی کشورهای اروپایی نسبت به روسیه، کاهش اعتماد عمومی به آمریکا، تردید در کارآمدی ناتو و فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ اوکراین و تنش‌های منطقه‌ای، اروپا را به سمت تعدیل مواضع پیشین سوق داده است.