یادداشت

شاید برای کمتر کسی از مدیران و مسئولان قابل پیش‌بینی بود که ماجرای موسوم به «اینترنت پرو» و «سیم کارت‌های سفید» در مدتی کوتاه به یکی از حساس‌ترین موضوعات اجتماعی و سیاسی کشور تبدیل شود. این موضوع به‌ظاهر فنی، اکنون به دلیل تعلل در روشنگری، در ذهن بخش مهمی از افکار عمومی، به نمادی از «تبعیض»، «دسترسی نابرابر» و «دوگانه‌سازی اجتماعی» تبدیل شده است.

بازار جهانی پشم همچنان در اختیار کشورهایی است که دامداری سنتی و صنعتی را با فناوری نساجی پیوند زده‌اند؛ از استرالیا و چین تا ایران و ترکیه که سهم مهمی در تولید الیاف ظریف، متوسط و ضخیم دارند.

کتاب در ایران امروز نیازمند یک «طرح نجات ملی» است؛ طرحی که فراتر از برگزاری یک نمایشگاه،آن هم به شکل مجازی، به بازسازی اقتصاد فرهنگ و احیای رابطه جامعه با کتاب فکر کند. اگر دولت می‌خواهد از سرمایه اجتماعی، انسجام فرهنگی و قدرت نرم ایران در سال‌های دشوار پیش رو محافظت کند، باید بداند که نجات صنعت نشر، ضرورتی ملی است.

گزارش تازه EIA نشان می‌دهد جهان تا سال 2050 با رشد چشمگیر تقاضای انرژی، نفت، گاز و برق روبه‌رو خواهد شد؛ شرایطی که وابستگی اقتصاد جهانی به گذرگاه‌های راهبردی انرژی، به‌ویژه تنگه هرمز، را افزایش می‌دهد و هرگونه اختلال در این شریان‌ها می‌تواند بحران گسترده اقتصادی، انرژی و امنیتی در جهان ایجاد کند.

در شرایط امروز ایران، سخن گفتن از «دولت جنگی» یا دست‌کم «دولت در وضعیت جنگی» ضرورتی راهبردی است. کشورهایی که تصور می‌کنند پایان درگیری مستقیم نظامی به معنای پایان منازعه است، معمولاً در مرحله پساجنگ ضربه‌های سنگین‌تری می‌خورند. دشمن وقتی نتواند اراده یک ملت را در میدان نبرد بشکند، به سراغ اقتصاد، معیشت، زیرساخت، سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری عمومی می‌رود.

جامعه ایرانی به‌طور تاریخی، بیشتر تمدنی خشکی‌محور بوده و دریا در تخیل توسعه‌ای کشور، جایگاهی متناسب با اهمیت واقعی‌اش نداشته است. شاید جنگ اخیر بتواند این ذهنیت را تغییر دهد و ایران را به سمت حکمرانی دریامحور سوق بدهد. بحران‌ها گاهی کاری را انجام می‌دهند که دهه‌ها برنامه‌ریزی از انجام آن عاجز بوده است: تغییر اولویت‌های ملی.

رژیم صهیونیستی با بررسی لایحه لغو توافق اسلو، بار دیگر سیاست توسعه اشغالگری و بی‌اعتنایی به تعهدات بین‌المللی را آشکار ساخت؛ اقدامی که همزمان با تشدید بحران‌های سیاسی و امنیتی داخلی دنبال می‌شود.

تشدید بازداشت‌ها، سلب تابعیت و سرکوب شیعیان بحرین در سایه حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی، بار دیگر استانداردهای دوگانه غرب و سکوت نهادهای مدعی حقوق بشر را برملا کرده است.

تابستان پیش‌رو، آزمونی برای سنجش «تاب‌آوری ملی» در عبور موفق از یکی از بحران‌های ناشی از تجاوز دشمن است. ایران اکنون با فشار مضاعف بر زیرساخت‌های انرژی، اختلال در برخی مسیرهای تأمین و تشدید ناترازی برق و گاز مواجه است. در چنین شرایطی، مسئله صرفه‌جویی، نه یک توصیه اخلاقی یا اقتصادی، بلکه بخشی از الزامات «امنیت ملی» محسوب می‌شود.

سند امنیتی جدید آمریکا، با وجود ادعای مقابله با تروریسم، در عمل بازتابی از تداوم بحران‌آفرینی، سلطه‌طلبی و شکست راهبرد «صلح از دریچه جنگ» در دوران ترامپ و افول جایگاه جهانی واشنگتن است.