نورنیوز-گروه جامعه: در دنیای امروز، میان پزشک و بیمار رابطه ای حقوقی برقرار است. بر اساس این رابطه، پزشک مکلف است در معالجه بیمار از تمامی استعدادها و قابلیت های خویش بهره بگیرد و چهارچوب های قانونی در روند درمان بیمار را نیز کاملا رعایت کند..
در پاره ای موارد پزشکان آن گونه که لازم است به وظایف خود عمل نمی کنند و نتیجه درمان ،وضعیتی متفاوت از حالت مورد انتظار می شود. در این موارد، موضوع خطا، تخلف، قصور یا تقصیر یا اشتباه پزشک مطرح می شود که پیامد حقوقی آن برای پزشک و بیمار متفاوت است.
انتظار بیمار از پزشک، داشتن دقت و مهارت است. متاسفانه گاهی نبود این دو عامل سبب بروز حوادث و تشدید بیماری و حتی فوت بیمار می شود.
از چنین اتفاقاتی معمولا با عنوان “خطا و قصور پزشکی” یاد می شود، زیرا معمولا ماهیتی عمدی ندارند.
قصور پزشکی به معنی غفلت و خطایی است که از روی سهو سر می زند. قصور در مقابل “تقصیر” است که به خطای عمدی گفته می شود.
قصور پزشکی دارای چهار دسته اصلی شامل بی مبالاتی، بی احتیاطی، نداشتن مهارت و رعایت نکردن نظامات دولتی می شود
نداشتن مهارت نیز دارای دو دسته شامل نداشتن مهارت علمی و نداشتن مهارت عملی است.
در قانون مجازات اسلامی تصریح شده است؛ "چنانچه طبیب پیش از شروع درمان یا اعمال جراحی از مریض یا ولی او برائت حاصل کرده باشد، ضامن خسارت جانی یا مالی یا نقص عضو نیست و در موارد فوری که اجازه گرفتن ممکن نباشد، طبیب ضامن است.”
با وجود این، بسیاری از حقوقدانان معتقدند که اگر پزشک در تشخیص بیماری دچار اشتباه شود، خطای شغلی برای او محرز است و اساسا خطای او در معالجه یا عمل جراحی، خود نوعی از خطاست. بنابراین به نظر می رسد اگر پزشکی متبحر و حاذق به دلیل سهل انگاری، بی احتیاطی، بی مبالاتی و رعایت نکردن نظام های دولتی مرتکب خطای پزشکی شود و به بیمار صدمه ای بزند، ضامن است.
در صورت شکل گیری چنین وضعیتی حتی اگر اعمال پزشک با اجازه بیمار یا ولی او باشد نیز تفاوتی از نظر ماهیت رخداد وجود نخواهد داشت.
در صورتی که پزشک مهارت و دقت متعارف و معمول را در رشته خود به خدمت گرفته باشد،مستحق اجر و پاداش است، حتی اگر در مداوای بیمار موفق نشود. به عبارت دیگر، هر جا پزشک از انجام تعهد خویش (نظیر مراقبت از بیمار که مقتضای اصول فنی پزشکی است) سرباز زند، مرتکب خطا شده است. بنابراین هر گونه شکست و ناموفق بودن یا حادثه در هنگام معالجه ضرورتا خطای پزشکی به حساب نمی آید، زیرا اعمال پزشکی فی نفسه و به حکم طبیعت خود از خطا جدا نیست.