ستون های گفتمان رسانه ای طالبان

نورنیوز-گروه بین‌الملل: گروه طالبان پس از فتح کابل  تصویری منتشر کرد که در آن تعدادی از نیروهای این گروه در پوشش نظامیان آمریکایی به بازسازی تمسخرآمیز تصویری معروف از نظامیان آمریکایی در جنگ جهانی دوم پرداخته‌اند.

در این تصویر که به ویژه واکنش های سیاسی و رسانه ای بسیاری در محافل غربی و عربی پیدا کرد ، اعضای واحد کماندویی طالبان «بدری 313» دیده می‌شوند که در پوشش مذکور و با تجهیزاتی از جمله عینک‌های دید در شب ظاهراً در حال بازسازی تصویری معروف از نظامیان آمریکایی در جنگ جهانی دوم هستند.

 انتشار چنین تصویری نشان داد که طالبان از همان روزهای ابتدایی برای تصرف افغانستان با یک پیوست رسانه ای مشخص فعالیتش را آغاز نمود.  

از این منظر پیوست رسانه ای آنها را می توان به قبل و بعد از سقوط و تصرف افغانستان تقسیم نمود. 

در این یادداشت به برنامه رسانه ای طالبان پیش از تصرف کامل افغانستان نمی خواهم بپردازم ، که البته در جای خود به عنوان یک "رسانه جنگی" قابل تامل بوده و نکات مهمی دارد و بسیار مناسب است تا در قالب یک پایان نامه دانشگاهی دقایق و ظرایف ان تحلیل شود.

در این سیاهه می خواهم به بازخوانی پیوست رسانه ای گروه طالبان پس از تصرف افغانستان بپردازم و الگوی آنها را تبیین نمایم.

پس از تصرف و اشغال افغانستان،  تجزیه و تحلیل پیام ها ، بیانیه ها و رفتارهای رسانه ای این گروه نشان می دهد انها روی گزاره های راهبردی مشخصی تمرکز کرده اند.

 با بررسی و تحلیل آنچه گفته شد می توان  5 گزاره  اصلی را در میان پیوست رسانه ای  آنها شناسایی کرد که به تعبیری ستون های اصلی گفتمان رسانه ای طالبان را تشکیل می دهد:

  "پیروزی از طریق جنگ بدست آمد نه با مذاکره:

 طالبان مدعی است که خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان به دلیل فشارهای ناشی از جنگ علیه این نیروها در طول 20 سال گذشته بوده است ، آنها تاکید می کنند: "شکی نیست که ما در جنگ پیروز شدیم."

  این رویکرد ، منبع مشروعیت جدیدی است که طالبان از مفهوم "پیروزی مقاومت" برای خودش بوجود آورده است.

  در تأیید این پیروزی ، طالبان یک فیلم تبلیغاتی برای گردان عملیات ویژه اش منتشر کرد ه است که در ابتدای این یادداشت به آن اشاره کردم. نمایشی که تصویر پیروزی سربازمعروف آمریکایی "ایوو جیما" در جنگ جهانی دوم را تقلید کرده است.

انتشار هوشمندانه این تصویر هم در غرب و هم در کشورهای عربی بسیار بازتاب یافت .تصویری که در آن طالبان  فتح کابل را با جنگ‌جهانی دوم مقایسه کرد.

 اجرای نظام اسلامی به گونه ای که وضعیت مردم را در نظر خواهد گرفت:

طالبان در بیانیه ها و برخی رفتارهایش بر اجرای "نظام اصیل اسلامی که بهترین راه حل برای همه مشکلات افغان ها خواهد بود" اصرار  و تاکید می ورزد.

 این گروه از طریق حساب های سخنرانان خود در توییتر  و فیسبوک،  تاسیس امارت اسلامی افغانستان را در 102 مین سالگرد استقلال از بریتانیا و تنها 4 روز پس از سقوط کابل ، رسماً اعلام کرد.

با این حال ، تفسیر آنچه "اسلامی" است هنوز مبهم می نماید.

 در " افغانستان جدید"  ،نظام حکومتی اسلامی "متناسب با وضعیت کشور و در نظر گرفتن وضعیت مردم و ثبات آنها" ، بر اساس توصیف طالبان ، مبهم بوده و معمولا به یک پاسخ بسیار کلی هنگامی که صریحاً در مورد کاربرد مرزهای اسلامی پرسیده می شود ،اکتفا می گردد.

سهیل شاهین سخنگوی طالبان افغانستان در پاسخ به اینکه منظور طالبان از امارت اسلامی چیست ؟ گفت :  هر چیزی که خداوند متعال به ما امر می کند ، رویکرد و راهنمای ما در زندگی است. ما دین خود را نمی فروشیم ، صرف نظر از وسوسه ها ، و به هیچکس اجازه نمی دهیم اعتقاد یا تفکر فرهنگی مردم را تغییر دهد.

 گشودگی برای بازسازی:

طالبان با تأکید بر نگاه باز خود در برابر جهان و تعهد به چین مبنی بر عدم دخالت در مسئله مسلمانان اویغور ، تلاش می کند پیام های اطمینان بخشی را در سطح بین المللی منتشر نماید.

 آنها همچنین متعهد شده اند اجازه ندهند از سرزمین آنها علیه دیگران استفاده شود : ( با اشاره به میزبانی بن لادن در گذشته ) و ارتش افغانستان را متشکل از همه فرقه ها و قومیت ها تشکیل داده و بوجود آورند.

به نظر می رسد که این اطمینان بخشی ها مربوط به تمایل #طالبان برای جذب سرمایه گذاری خارجی است ، به ویژه آنکه بررسی ها نشان می دهد  بازسازی در افغانستان یکی از ضرورتهایی است که برای آن برنامه ریزی کرده اند.

 تأکید بر رعایت حقوق زنان:

طالبان روی این شعار تاکید دارند که : حقوق زنان در چارچوب قوانین اسلامی رعایت می شود و سعی می کنند از این جهت پیام های مطمئن و روشنی را در جامعه منتشر کنند.

آنها اعلام کرده اند:  پوشیدن برقع اختیاری است و زنان تنها موظفند حداقل حجاب (به معنی پوشش سر) را داشته باشند.

موافقت مولوی عبدالحق حمد یکی از مقامات ارشد طالبان  در مصاحبه با  بهشتا ارغند گوینده شبکه "طلوع نیوز" افغانستان ، از جمله مواردی بود که در همین رابطه تعجب همگان را برانگیخت، موضوعی که برای همه تازگی داشت. ( البته این نکته ناگفته نماند که تلاش نگارنده برای ارتباط با گوینده فوق در حساب فیسبوک ش بی نتیجه ماند. در حالی که پیش از این کاملا این حساب فعال بود.)

در واقع این برای نخستین بار بود که یک مقام طالبان پذیرفت با حضور در یک استودیوی تلویزیونی مقابل یک زن به مصاحبه پردازد. از این منظر می توان گفت یک تغییر عمده در قوانین رسانه ای طالبان بوجود آمده است.

ناگفته نماند اما هیچ کدام از این اقدامات و پیام ها نتوانسته است سبب شود تا نسبت به موضوع : احترام به حقوق زنان در افغانستان اطمینان کاملی بوجود آید. به ویژه پس از آنکه طالبان سخن از  "اقدامات کوتاه مدت" درباره فعالیت اجتماعی زنان به میان اورد .

اقداماتی که  شامل الزام زنان شاغل به ماندن در خانه به بهانه تدوین قوانین مناسب برای امنیت آنها بوده  است و یا پیگیری آموزش نیروهای امنیتی برای برخورد و گفتگو با زنان به گونه ای که امنیت همه جانبه برقرار شود و... 

مسایلی که به نظر نمی رسد که با توجه به آشفتگی موجود ، به زودی محقق شود و در دوره " کوتاه مدت" به سر انجام برسد.

 تضمین مشروط آزادی اطلاعات:

  طی 20 سال گذشته و پس از سرنگونی حکومت طالبان فضای رسانه ای افغانستان  کاملا تغییر یافت و با تاسیس ده ها سازمان رسانه ای ، حدود 12 هزار روزنامه نگار مشغول به فعالیت گردیدند.

در طی این مدت تقریبا  8 خبرگزاری ، 52 ایستگاه تلویزیونی ، 165 ایستگاه رادیویی و 190 موسسه انتشاراتی تاسیس گردید که هر کدام دارای گرایش ها و تعلقات گوناگونی بوده اند.

بنا  به گزارش گزارشگران بدون مرز ، که تایید هم گردید "طالبان جدید" اعلام نموده است که :  "رسانه های خصوصی می توانند همچنان آزاد و مستقل باشند و به فعالیت خود ادامه دهند اما نباید علیه ما کاری انجام دهند. " 

این پیام  نشان دهنده "دیدگاه ابزاری" آنها به رسانه در راستای حفظ منافع گروه طالبان در کوتاه مدت و میان مدت می باشد. طالبانی  که در دهه نود همه رسانه ها را به جز رادیو " شریعت ، تعطیل کرد.