بانک ملی، ابزاری برای گسترش نفوذ آلمان نازی در ایران!

نورنیوز ـ گروه فرهنگ: «سیاست خارجی آلمان و ایران دوره رضاشاه» نوشته «رشید آرمین خطیب شهیدی» با ترجمه «شهلا طهماسبی» به روابط سیاسی، نفوذ اقتصادی و بانک ملی ایران می‌پردازد.

این پژوهش با بررسی آرشیو اسناد طبقه بندی شده آلمان نوشته شده است که به تازگی در دسترس قرار گرفته و بر روابط آلمان به رهبری آدولف هیتلر و ایران به رهبری رضاشاه پرتو می‌افکند.

نویسنده با بررسی سیاست خارجی آلمان در مورد ایران و نفوذ اقتصادی آن بر این کشور در فاصله دو جنگ جهانی، به دنبال تجزیه و تحلیل وقایعی است که در منابع دست‌اول آلمانی ثبت شده‌ است.

بخش اعظم این اطلاعات، چندی پیش از طبقه بندی خارج شده و استفاده از تازه‌ترین منابع و اطلاعات به دست آمده، به پژوهشگر کمک کرده است تا در این کتاب پیرامون پیشینه سیاست خارجی آلمان و نفوذ اقتصادی آن در ایران قبل از جنگ جهانی دوم، تحلیلی روشن ارائه دهد.

به گزارش ایبنا این پژوهش نشان می‌دهد که پس از جنگ جهانی اول، بانک ملی ایران به مثابه وسیله‌ای مطلوب برای تامین هدف استراتژیک آلمان که ایجاد پایگاه در ایران بود به کار گرفته شده بود.

انگیزه اصلی آلمان از فعالیت در بانک ملی استفاده از آن به مثابه ابزاری برای گسترش منافع ملی خود در ایران بود، چون آلمان برای نفوذ اقتصادی در ایران می‌بایست روابط تجاری مستحکم و سودآوری با آن برقرار می‌کرد.

در عین حال روشن می‌شود که بانک ملی ایران، برای آلمان این امکان را فراهم کرد تا بتواند در رقابت توسعه مشارکت سیاسی و کسب اقتدار در حوزه منافع قدرت‌های مسلط در منطقه یعنی بریتانیا و روسیه حرفی برای گفتن داشته باشد.

باید توجه داشت که نویسنده در پژوهش خود در پی ترسیم گزارشی مبسوط و جامع از استراتژی سیاسی و اقتصادی آلمان درباره ایران و همکاری‌های متقابل آن با بانک ملی ایران نیست، بلکه هدف، برجسته کردن شماری از وقایع است که برای درک تحول و تطور روابط دو کشور تا آستانه جنگ جهانی دوم ضرورت دارد. در نتیجه فقط به تجزیه و تحلیل رشته‌ای از پیشامدهای عمده مرتبط با سیاست خارجی آلمان، نفوذ اقتصادی آلمان و بانک ملی پرداخته شده است.

در دوره رضاشاه، سیاست خارجی ایران بر نقش آلمان به عنوان نقطه اتکا در مذاکرات با شوروی و بریتانیا استوار بود و تیمورتاش مجری این سیاست بود.

تیمورتاش به دستور شاه به برقراری روابط عادی سیاسی و تجاری با آلمان پرداخت. او در سال‌های 1304-1306 طی سفر به شوروی، در برلین نیز چند موافقت‌نامه با آلمان امضا کرد و موسسات آلمانی را به شرکت در طرح احداث راه‌آهن سرتاسری ایران و شرکت کروپ را به صدور محصولات خود به ایران تشویق کرد. اولین معاهده تجاری با آلمان در 31 ژانویه پس از تاسیس سلسله پهلوی امضا شد.

کتاب «سیاست خارجی آلمان و ایران دوره رضاشاه» در 239 صفحه، به تازگی از سوی انتشارات ققنوس منتشر شده است.