نگاهی به راهبرد دفاع فضایی آمریکا

نورنیوز ـ گروه بین الملل: وزارت دفاع آمریکا در ژوئن 2020 سندی تحت عنوان «خلاصه راهبرد دفاع فضایی آمریکا» (1) منتشر نموده که طی آن، فضا را یک حوزه جنگی جدید و متفاوت اعلام می‌کند،  حوزه‌ای نیازمند راهبردی جدید در جهت رقابت، بازدارندگی و پیروزی بر قدرت های جهانی که نحوه ارتقای قدرت فضایی آمریکا را مشخص کند.

این سند اهمیت قدرت فضایی را در مسیر دستیابی به امنیت ملی، رشد و توسعه آمریکا حیاتی می‌داند و  قابلیت‌های آن را جزء لاینفک زندگی امروزی و اصل ضروری برای امنیت، قدرت نظامی و اقتصادی آمریکا به حساب می آورد.

در این سند از چین و روسیه با لحاظ امکان حملات فضایی و تبدیل فضا به عرصه تسلیحاتی، به عنوان بزرگترین تهدیدکنندگان امنیت فضایی آمریکا، نام برده می شود. همچنین به افزایش سریع فعالیت های تجاری و بین المللی در فضا اشاره دارد. فعالیتهایی که با بهره از فناوری ها و خدمات جدید، مزایایی در حوزه امنیت ملی و داخلی به وجود می آورند و فرصتهای اقتصادی جدیدی ایجاد می کند.

ایده و راهبرد اصلی دفاع فضایی در این سند، رهنمودهایی برای وزارت دفاع جهت تحقق شرایط مطلوب در فضا طی 10 سال آینده است. راهبردی جهت حرکت هدفمند و سریع تشکیلات دفاعی در امتداد چهار مسیر:

1-دستیابی به برتری نظامی فراگیر در فضا

2-ادغام مقوله فضا در عملیات های ملی، مشترک و ترکیبی

3-ایجاد محیط راهبردی

4-همکاری با متحدان، شرکا، صنایع و دیگر وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی آمریکا

این سند قدرت فضایی را مجموع قابلیت های یک کشور در زمینه بهره بری از فضا در راستای فعالیت های دیپلماتیک، اطلاع رسانی، نظامی و اقتصادی در زمان صلح یا جنگ با هدف تحقق مقاصد ملی معرفی می کند.

از نظر وزارت دفاع آمریکا، راهبرد فضایی بر مبنای رقابت میان قدرت های بزرگ تعریف می شود. لذا، فضا به عرصه اصلی رقابت با قدرت های بزرگ، مخصوصا رقابت با چین و روسیه، تبدیل شده است.

ایجاد نیروی فضایی آمریکا به عنوان جدیدترین شاخه نیروهای مسلح و ستاد فرماندهی فضایی به عنوان یک ستاد فرماندهی رزمی، منجر به ترسیم استراتژی با هدف گسترش قدرت فضایی کشور شده است.

این سند، فضا را جایی امن، باثبات و قابل دسترسی می داند که قدرت نظامی آمریکا با بهره از آن می تواند، قدرت خود را نشان دهد و مشکل اصلی در استراتژی فضایی را این مساله می داند که ساختار دفاع فضایی آمریکا برای محیط راهبردی حاضر طراحی نشده لذا مقاصد و پیشرفت های دشمنان احتمالی آمریکا در ممانعت از حمله و حراست از منافع ملی و برد در منازعات آینده است.

در بخشی از این سند، چین و روسیه به عنوان تهدید بر عملیات های فضایی آمریکا معرفی می شوند و نکته قابل توجه اینکه، در کنار این کشورها، تهدیدات کره شمالی و ایران نیز در این حوزه برای آمریکا فزاینده محسوب می شود.

از نظر آن ها چین و روسیه وابستگی آمریکا به فضا را زیر نظر دارند و دکترین خاصی را با هدف ایجاد چالش یا ممانعت از اقدامات فضایی آمریکا طراحی کرده‌اند و فضا را در منازعات آتی به یک عرصه تسلیحاتی مبدل خواهند کرد و مانع مداخله احتمالی آمریکا در آن خواهند شد.

به زعم وزارت دفاع آمریکا امنیت فضا یک اولویت اصلی ملی است که باید رهبری پایدار آمریکا بر آن تضمین شود و پیشرفت های فضایی دشمنان احتمالی موجب شده، فعالیت های آمریکا بر زمین و فضا بسیار شکننده و مانع آزادی عمل نیروهای مسلح شود.

وزارت دفاع آمریکا به دنبال ایجاد سازمان های جدید متمرکز بر فضا مانند نیروی فضایی آمریکا، ستاد فرماندهی فضایی آمریکا و ایجاد آژانس توسعه فضایی، برای توسعه و استقرار قابلیت های فضایی جدید است و ایجاد این سازمان ها را موجب نهادینه شدن تعهد قوای مقننه و مجریه بر حمایت از تغییرات راهبردی در سیستم فضایی و تمرکز در پرداختن به چالش های حال و آینده می داند.

همچنین به موضوع فعالیت های تجاری به لحاظ حجم، تنوع، فناوری، تقاضا و قابلیت های سرمایه گذاری در فضا اشاره می کند.

وزارت دفاع آمریکا بیان می کند که به سرعت مشغول تغییر رویکردش در مورد فضاست، تا آن را به یک حوزه جنگی تبدیل کند و شرایط مطلوب و اهداف خود را طی 10 سال آینده، محقق سازد. ایده اصلی اش در این حوزه، گسترش قابلیت قدرت فضایی برای تضمین برتری فضایی و تامین منافع حیاتی آن است.

به طور کلی باید گفت وزارت دفاع آمریکا با انتشار این سند علاوه بر بیان راهبرد فضایی آمریکا و گسترش اقدامات خود در این زمینه به دنبال تثبیت این مساله است که دستیابی به قدرت فضایی یک مساله ضروری برای آمریکا جهت مقابله با تهدیدهای قدرت های بزرگی چون چین و روسیه و دفاع از منافع ملی آمریکا و بهره بری از منافع اقتصادی فضا است.

در این سند توضیح داده می شود که برتری نظامی و جنگ قدرت ها در حوزه فضا و سایبری اتفاق می افتد و سرمایه گذاری های کلان در این دو حوزه برای کسب انحصار قدرت امری حیاتی است.

نکته قابل توجه در این سند برای ما این است که در کنار کشورهای قدرتمند چین و روسیه به عنوان رقیب تجاری و تهدید نظامی برای آمریکا، از ایران به عنوان یک قدرت جدید دارای قابلیت فزاینده در این حوزه، نام برده شده است.

مسائل مربوط به حوزه فضا به قدری برای این کشور مهم است که ترامپ در اولین مناظره خود با رقیب انتخاباتی اش، احیای سازمان فضایی را به عنوان یکی از افتخارات مهم و از عوامل جذب آراء به نفع خود نام می برد.

از آنجا که بر اساس پیش بینی محققان و صاحب نظران جهانی طی 10 سال آینده، زندگی انسان در عرصه های مختلف به نوعی با فضا و صنعت فضایی آمیخته خواهد شد و حتی پیش بینی شده تا سال 2030  استفاده از قابلیت های فضایی می تواند به امری عادی در زندگی بشر تبدیل شود و انسان ها در فضا زندگی و کار خواهند داشت و در مورد آن قانون گذاری می کنند و یا تعطیلات خود را در فضا می گذرانند و این فعالیت ها تا جایی خواهد بود که بعضی معتقدند فضا می تواند بر ساختار ژنتیکی انسان نیز تاثیر بگذارد، با توجه به ظرفیت های موجود در این حوزه و همچنین در مواجهه با تلاش ها و برنامه ریزی های آمریکا برای قدرت نمایی و تسلط هرچه وسیع تر و سریعتر بر فضا و حتی نام بردن از کشور ایران در کنار سایر قدرت های جهانی به عنوان یکی از تهدیدای آینده خود در فضا، برنامه و راهبرد ایران درباره این بستر جدید جمعی، تجاری، رقابتی، نظامی و امنیتی مهم و تاثیرگذار بر زندگی زمینی چیست و چقدر در این حوزه برای بهره وری از فرصت ها و جا نماندن از قدرت های جهانی با استفاده از ظرفیت های انسانی و ابزار هوش مصنوعی و امکانات خود اقدام به برنامه ریزی، آینده نگری و سرمایه گذاری نموده است؟

پی‌نوشت:

1. برای مطالعه این سند (DEFENSE SPACE STRATEGY SUMMARY) به آدرس زیر مراجعه نمایید: https://media.defense.gov ترجمه فارسی آن نیز در سایت شورای راهبردی روابط خارجی (https://www.scfr.ir ) با عنوان "خلاصه راهبرد دفاع فضایی وزارت دفاع آمریکا" ارائه شده است.