پنجره جمعیتی را به عنوان یک فرصت ببینیم

نورنیوزـ گروه جامعه: سیاست‌های کلی جمعیت توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شد که هدفش توجه و تمرکز خاص به موضوع جمعیت است و طبیعتا در بحث جمعیت علاوه بر بچه‌دار شدن کسانی که بچه دارند، موضوع تسهیل ازدواج هم مطرح بود. همان موقع هم که بحث افزایش جمعیت در مورد خانواده‌ها مطرح بود، گفته می‌شد که افزایش جمعیت و داشتن بچه بیشتر در بین نخبگان مورد توجه قرار گیرد ولی در عمل اینگونه نیست. زمانی که دکتر مرندی وزیر بهداشت بود سیاست کاهش جمعیت مطرح بود و شاید در آن مقطع سیاست درستی بود ولی دوراندیشانه نبود. هرچه جلوتر آمدیم، این روند کاهشی شد و آمارهایی که وجود دارد، نشان می‌دهد نرخ باروری با آنچه هدف گذاری شده بود، تطبیق ندارد. نگرانی که وجود دارد این است که سیاست‌های دیگر در کشور در این راستا آنگونه که باید تغییر نکرد و اگر تغییر کرد در عمل اجرائی نشد. لذا تحقق چنین شرایطی قابل پیش‌بینی بود. منتها این را بپذیریم روند کاهش جمعیت با توجه به ظرفیتی که در جامعه‌مان داریم به دلیل ترکیب جمعیتی کشور و قرارگرفتن در یک پنجره جمعیتی که تقریبا بیشترین فراوانی را جمعیت فعال به خودشان اختصاص می‌دهند، می‌تواند یک فرصت برای کشور باشد تا جهشی در رشد خود قلمداد شود.

روند کاهشی ازدواج طی تقریبا دو دهه اخیر تاثیر خودش را در روند کاهش موالید و باروری هم گذاشته و نتیجه چنین شرایطی نگرانی از رشد منفی جمعیت بوده است. لذا این نگرانی جدی است و حتی روی امنیت هم تاثیرگذار است و نمی‌توانیم بگوییم فقط جمعیت کم می‌شود.

 معمولا جمعیت می‌تواند یک پشتوانه باشد اگر به‌درستی برای آن برنامه‌ریزی شود. پنجره جمعیتی می‌تواند یک فرصت برای کشور به منظور خروج از این وضعیت و کاهش نگرانی در این حوزه باشد. نکته دیگر اینکه ما چه بخواهیم چه نخواهیم، با این پنجره جمعیتی الان مواجه هستیم. بعضی جاها این را تبدیل به یک فرصت طلایی می‌کنند. فرصت طلایی که می‌تواند کشور و آینده کشورمان را تضمین کند. گرچه برخی معتقدند دیر شده ولی من معتقدم ما همچنان زمان داریم و این پنجره جمعیتی می‌تواند آن جهش در توسعه را برای ما عملیاتی کند. تصمیم‌گیری‌ها، اطمینان بخشی‌ها و ایجاد امید نسبت به آینده، می‌تواند مسیری باشد که جوانان و جمعیت فعال ما هم برای افزایش ازدواج و نرخ باروری که افزایش جمعیت را هم به‌دنبال خواهد داشت، استفاده کنند تا نگرانی از پیر شدن جمعیت کمتر شود. معمولا وقتی جمعیت پیر می‌شود به دلیل کهولت سنی که پیدا می‌کنند هزینه‌های دیگری هم بر جامعه تحمیل می‌شود. حداقل شرایط فعلی کشور چشم‌انداز خیلی روشنی برای این موضوع ترسیم نمی‌کند. با توجه به موضوع کرونا پیش‌بینی جمعیت شناسان این است که سال 99 نرخ باروری کمتری هم خواهیم داشت. نمی‌خواهم بگویم کرونا به طور مستقیم روی کاهش جمعیت تاثیر می‌گذارد ولی این نگرانی وجود دارد.