بازخوانی "توان نرم" در صنعت اسباب بازی

نورنیوز _ گروه فرهنگ و جامعه: پنجمین جشنواره ملی اسباب بازی با شعار " تمرین زندگی " و با رویکرد " حمایت از تولید ملی " از 7 دی ماه در مرکز آفرینش های هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آغاز به کار کرده و تا 13 دی ماه ادامه دارد . این نمایشگاه در پنج بخش مختلف فعالیت دارد. حوزه بازی و اسباب بازی یکی از اصلی ترین منابع "تولید قدرت نرم"و غنی سازی منابع فرهنگی و آموزشی در گروههای سنی کودک،نوجوان و جوانان است. تجارت اسباب بازی ، سومین تجارت پرسود جهان پس از تولید مواد مخدر و تسلیحات نظامی به حساب می آید .در سال گذشته ، گردش مالی و در آمد حاصل از اسباب بازی در جهان به 88 میلیارد دلار رسیده است .تحول صنعت اسباب بازی در سالهای اخیر این حوزه را علاوه بر نقش آن در اموزش و هدایت فکری و رفتاری گروههای سنی هدف به یکی از صنایع مهم برای ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی تبدیل کرده است .

امروز چین، به تنهایی ۹۴/۶درصد از کل واردات اسباب‌بازی اروپا را در انحصار خود گرفته است.این اقدام علاوه بر ایجاد درآمد اقتصادی سرشار ،ارزش افزوده ای به مراتب بیشتر از سود اقتصادی ، به دلیل "اثرگذاری نرم" بر جامعه اروپا برای چین بوجود می اورد. در حال حاضر در آمد چین از تولید و صادرات اسباب بازی از درآمد نفتی ایران پیشی گرفته است. علی رغم دانش و اندیشه فرهنگی غنی و همچنین زیر ساختهای صنعتی مناسب در ایران برای تولید و صادرات اسباب بازی متاسفانه سهم کشورمان از این بازار پر سود ، بسیار اندک بوده و به صادرات ناچیز به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس همچون آذربایجان، ترکمنستان، افغانستان و عراق محدود شده است . عدم استفاده مناسب از ظرفیتهای بومی برای تولید اسباب بازی صرفا به محدود بودن سهم ایران در اقتصاد این صنعت خلاصه نمیشود .بلکه به دلیل خلاء جدی در این بخش، بازار داخلی نیز در سیطره انواع اسباب بازیهای خارجی است که به همراه خود فرهنگ، رویه و رفتار بیگانه را به نسل اینده ساز ما منتقل می نماید.

بهره گیری از کارکرداسباب بازی در انتقال ارزش ها و فرهنگ جوامع بدلیل اثرگذاری عمیق ان بر باورها و رویکردهای فرهنگی نسل آینده ساز موجب گردیده که بسیاری از کارشناسان ازاین صنعت به عنوان یک " رسانه ی " فراگیر که در نقش بستن باور ها و شکل گیری نظام فکری ، هویتی و شخصیتی کودکان و به تبع آن جامعه نقشی جدی ایفا میکند،یاد کنند. با این نقش جدی و در حالی که اسباب بازی از مولفه های قدرت نرم کشور به حساب می آید ، در حال حاضر تنها 2 تا 3 درصد از کل مصرف اسباب بازی کشور ، تولید داخلی است و ایران سومین وارد کننده اسباب بازی در جهان به حساب می آید . به عبارتی دیگر ، ما ، به عنوان یکی از کهن ترین تمدن های زمین با توشه غنی فرهنگی و تاریخی و اسطوره ای ، امروز به یک وارد کننده بزرگ فرهنگ در جهان تبدیل شده ایم! در حالی که بخشهای مختلف در کشور ما هنوز نتوانسته اند مجموعه ظرفیتهای عظیم دانشی، فرهنگی و تولیدی کشور را برای رفع "نقیصه راهبردی" ذکر شده در قالب برنامه ای ملی فعال کنند، کشور های موفق در این صنعت ، تنها به صادرات فرهنگی به وسیله اسباب بازی قناعت نکرده وچرخه تولید انیمیشن ، اسباب بازی و عروسک شخصیت ها ، لباس ، لوازم جانبی آنها و .... را نیز برای ایجاد هم افزایی فرهنگی و تاثیر گذاری جدی تری بر مخاطبان پای کار اورده اند در کنار مشکلات زیر ساختی ذکر شده وضعیت مصرف اسباب بازی در کشور نیز در شرایط مناسبی نیست.در حال حاضر سرانه اسباب بازی در ایران حدود یک‌سوم مصرف اسباب‌بازی در آسیا و یک هفتم شاخص جهانی است (شاخص جهانی مصرف اسباب‌بازی۳۴ و در ایران تنها ۵ است ).

این فاصله با نرخ جهانی ، یک زنگ خطر جدی برای متولیان فرهنگی کشور به حساب می آید . شناسایی مشکلات، اولین قدم برای حل آنهاست . با اینکه سالهاست صنعت اسباب بازی در کشور ما با بی مهری روبرو بوده است ، امروز می توانیم با عزم جدی ، به اصلاح ساختار قبلی دست بزنیم. فرصت هایی مانند جشنواره ملی اسباب بازی، می تواند فرصتی برای احیاء یکی از منابع اصلی "توان نرم "کشور و برقراری ارتباط هدفمند میان طراحان، تولید کنندگان، سرمایه گذاران و همه فعالان حوزه بازی و اسباب بازی باشد. طی دو سال گذشته با تغییر رویکرد قابل تقدیر در حوزه طراحی و اجرای جشنواره ملی اسباب بازی گامهای موثری برای تغییر رویکرد گذشته به این حوزه برداشته شده است. ساماندهی حوزه بازی و اسباب بازی و متناسب سازی آن با نیازمندیهای فرهنگی کشور باید به عنوان یکی از ضرورتهای امنیت ملی با توجه همزمان به اقتصاد و ظرفیتهای نرم این صنعت بسیار مهم به عنوان یکی از اصلی ترین اولویتهای نهادهای ذیربط در کشور با عزمی ملی و رویکردی جهادی بدون توقف و تزلزل دنبال شود.